“Στη σημερινή Ευρώπη ή σε μια τριτοκοσμική χώρα; Αδιανόητο! Ο άνθρωπος και ο πολίτης αυτού του τόπου, τη στιγμή της ύστατης αδυναμίας του, εγκαταλείπεται και αφήνεται αβοήθητος”.
Τα λόγια αυτά ενός συγγενή ασθενή που χρειάστηκε ανακούφιση από τον πόνο τις τελευταίες στιγμές της ζωής του, αλλά δεν μπόρεσε να εξυπηρετηθεί. Στην Ελλάδα σήμερα υπολογίζεται ότι περίπου 62.000 άνθρωποι ετησίως χρειάζονται παρηγορητική φροντίδα, όμως η δυνατότητα παροχής είναι λιγότερη από 1%. Οι συνολικές ανάγκες για παρηγορητική φροντίδα με νοσηλεία σε εσωτερική δομή υπολογίζονται γύρω στις 500 κλίνες, ενώ είναι διαθέσιμες μόλις 9, αριθμός που καλύπτει λιγότερο από 0,5% των συνολικών αναγκών.
Τα στοιχεία αυτά έδωσε η αναισθησιολόγος Γιούλα Ανίσογλου – Αναστασιάδου στην εναρκτήρια ομιλία της 3ης Διημερίδας Εντατικής και Παρηγορητικής Φροντίδας που διοργανώνει από σήμερα στη Θεσσαλονίκη η Ερευνητική Χειρουργική Ογκολογική Εταιρεία Ελλάδος σε συνεργασία με την Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και το Ιατρείο Πόνου του Θεαγένειου νοσοκομείου. Όπως ανέφερε, για να αντιμετωπιστούν οι σημερινές ανάγκες της κατ’ οίκον φροντίδας απαιτούνται περίπου 300 ομάδες και τα μέλη της κάθε ομάδας να εξυπηρετούν 50 ασθενείς την ημέρα. Ωστόσο, είπε, η παροχή παρηγορητικής φροντίδας στην Ελλάδα είναι αποσπασματική και περιορισμένη, ενώ δεν χρηματοδοτείται πλήρως από το κράτος. “Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες που χαρακτηρίζονται από μικρό αριθμό ξενώνων και υπηρεσιών εξειδικευμένης παροχής παρηγορητικής φροντίδας. Αυτές συνήθως παρέχονται από ΜΚΟ, κατ’ οίκον και σε εξωνοσοκομειακές δομές. Όσον αφορά τις ΜΚΟ που παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες, η χρηματοδότηση προέρχεται από χορηγούς”, επισήμανε. Πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχει παντελής έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση τέτοιων περιπτώσεων τόσο στο προπτυχιακό όσο και στο μεταπτυχιακό επίπεδο των ιατρικών σπουδών, καθώς και στις υπόλοιπες «ανθρωπιστικές» επιστήμες. Και λόγω έλλειψης εξειδικευμένων δομών αυτήν τη φροντίδα την αναλαμβάνει συνήθως η οικογένεια που είναι ήδη ταλαιπωρημένη και ένας ασθενής ήδη πολύ εξαντλημένος από την επώδυνη διαδρομή.
Η κ. Ανίσογλου – Αναστασιάδου ανέφερε πως τα ιατρεία πόνου παρέχουν μέρος της γενικής παρηγορητικής φροντίδας, ενώ αντίστοιχες ομάδες θα μπορούσαν να συσταθούν στα νοσοκομεία με απόφαση των διοικητικών συμβουλίων χωρίς να απαιτείται παρέμβαση στον οργανισμό και νέες προσλήψεις. “Η Πολιτεία οφείλει να χαράξει την πολιτική εκείνη που θα διασφαλίζει ένα βασικό πακέτο παρηγορητικής φροντίδας για όλους όσοι το χρειάζονται και να συμπεριλάβει την παρηγορητική φροντίδας ως ζωτικό κομμάτι στο Εθνικό Σύστημα Υγείας”, ανέφερε και πρόσθεσε πως για να ενσωματωθεί στο σύστημα υγείας, πρέπει:
· Να συμπεριληφθεί στα εθνικά προγράμματα υγείας, στον κρατικό προϋπολογισμό και στο ασφαλιστικό σύστημα.
· Να υπάρχει πρόσβαση σε φάρμακα και τεχνολογίες ανακούφισης του πόνου και παρηγορητικής φροντίδας
· Να διασφαλιστεί ότι όλοι τη λαμβάνουν και οι ευάλωτες ομάδες και ότι υπάρχουν διαθέσιμες εξειδικευμένες ομάδες.
· Να συνεργαστούν με πανεπιστήμια, ακαδημαϊκά κέντρα και πανεπιστημιακά νοσοκομεία, για να περιλάβουν την έρευνα και την εκπαίδευση για την παρηγορητική φροντίδα στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση.
Στην ομιλία της σημείωσε πως το 88% των παγκόσμιων αναγκών παρηγορικής φροντίδας δεν καλύπτεται από τα εθνικά συστήματα υγείας, τη στιγμή που τα επόμενα 40 χρόνια προβλέπεται πως η ανάγκη θα ανέλθει παγκοσμίως από τα 25 στα 48 εκατομμύρια ασθενείς. Πρόσθεσε ότι, επειδή δεν είναι εναλλακτική της συμβατικής θεραπείας, αλλά συνυπάρχει με αυτή, πρέπει να ξεκινά από τα πρώιμα στάδια μιας πάθησης που μπορεί να οδηγήσει σε διαφόρου βαθμού ανικανότητα ή σε δυνητικά θανατηφόρα κατάληξη. “Οφείλουμε το 2022 να μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς, που μπορεί να είναι η μητέρα, ο πατέρας, ο αδερφός, ο φίλος μας ή οποιοσδήποτε άλλος, θα έχουν ομαλή μετάβαση, σεβόμενοι πάντοτε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια”, είπε χαρακτηριστικά.
Τι είναι η παρηγορητική φροντίδα
Σκοπός της παρηγορικής φροντίδας είναι η ανακούφιση ανίατων ασθενών, τους οποίους στηρίζει ολιστικά είτε στο νοσοκομείο είτε στο σπίτι, αλλά και η φροντίδα των συγγενών τους τόσο κατά τη διάρκεια της ασθένειας, όσο και κατά την περίοδο του πένθους. Σε αντίθεση με άλλες ιατρικές πράξεις στόχος δεν είναι η θεραπεία, αλλά η καταπολέμηση του έντονου και ανυπόφορου πόνου, που συνοδεύει τον ασθενή στο τελικό του στάδιο, η αντιμετώπιση λοιπών καθημερινών αναγκών, όσο είναι εφικτή και η ψυχολογική υποστήριξη ενός ασθενή τελικού σταδίου. Αφορά όλες τις νόσους, ωστόσο περισσότερο από 95% των ασθενών που καταφεύγουν στην εξειδικευμένη παρηγορητική φροντίδα, υποφέρουν από καρκίνο. Τα χαμηλότερα ποσοστά των μη καρκινοπαθών ασθενών, εξήγησε η κ. Ανίσογλου - Αναστασιάδου οφείλονται στην αντίληψη ότι η παρηγορητική φροντίδα αφορά μόνο στους καρκινοπαθείς. Απαιτεί, όπως είπε, μια πολυδύναμη διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από γιατρούς, εξειδικευμένους νοσηλευτές, ψυχολόγους, φυσιοθεραπευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, εκπρόσωπο των ασθενών και ενδεχομένως ιερέα, εφόσον το επιθυμεί ο ασθενής, σε ένα σύστημα 100% δημόσιο με ίση πρόσβαση σε όλους, ανεξαρτήτως οικονομικής ή κοινωνικής κατάστασης, φύλου, φυλής ή θρησκείας.