«Το γεγονός ότι η Ελλάδα έσπευσε άμεσα να βοηθήσει αυτούς που βρέθηκαν σε ανάγκη στην Τουρκία μετά τον σεισμό έχει παίξει έναν σημαντικό ρόλο στο να αγγίξει τις καρδιές των Τούρκων», δήλωσε σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό MEGA πριν αναχωρήσει από την Αθήνα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν.
«Ήμουν εκεί και μιλώντας με πολλούς Τούρκους συναδέλφους μου, ένα από τα πρώτα πράγματα που μου είπαν είναι πόσο σημαντικό ήταν που έσπευσαν τόσοι Έλληνες πολίτες και τόση βοήθεια από την Ελλάδα στην ώρα της ανάγκης. Νομίζω ότι αυτό δημιουργεί μια καλύτερη ατμόσφαιρα, αλλά κοιτάξτε: είναι περίοδος εκλογών στην Ελλάδα και την Τουρκία και αυτό πάντα περιπλέκει τα πράγματα. Η ελπίδα μου σε πρώτη φάση είναι ότι Ελλάδα και Τουρκία θα διατηρήσουν τα νερά όσο ήρεμα γίνεται και ίσως τους επόμενους μήνες θα δοθεί η ευκαιρία για περαιτέρω ενδυνάμωση του διαλόγου, της διπλωματίας και της προσπάθειας να επιλυθούν θέματα που χρονίζουν μεταξύ τους. Για εμάς στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί και η Ελλάδα και η Τουρκία είναι στενοί σύμμαχοι, στενοί εταίροι και στενοί φίλοι και φυσικά θέλουμε να τους δούμε να έρχονται κοντά. Αν το κάνουν αυτό, οι ευκαιρίες που θα προκύψουν θα είναι εκπληκτικές και για τις δύο χώρες», συμπλήρωσε ο επικεφαλής του State Department.
Στο ίδιο μήκος κύματος σημείωσε πως «είναι μια δυνατή υπόμνηση του γεγονότος ότι είμαστε όλοι άνθρωποι και ότι τελικά όσα μας ενώνουν είναι πιο ισχυρά από όσα μας χωρίζουν. Φυσικά υπάρχουν θέματα που χρονίζουν, διαφορές, αντιδικίες και δεν θέλω να φανεί σα να λέω πως όλα τα λυθούν μέσα σε μια νύχτα, ελπίζω όμως ότι αυτό το πνεύμα συνεργασίας και αλληλοβοήθειας μπορεί να παίξει έναν ρόλο στο μέλλον. Όμως κάθε πράγμα στον καιρό του. Η Τουρκία έχει εστιάσει απόλυτα στο να ανακάμψει από τον σεισμό. Είδαμε άλλον έναν ισχυρό μετασεισμό μόλις χθες. Οι άνθρωποι είναι τρομοκρατημένοι. Όσοι επιβίωσαν είναι τρομοκρατημένοι. Φοβούνται να πάνε στα σπίτια τους, ακόμη κι αν έχουν ακόμη σπίτι να τους περιμένει».
Σε ερώτηση σχετικά με τις ίσες αποστάσεις που, όπως λένε πολλοί, τηρεί μεταξύ μιας χώρας που απειλεί και μιας χώρας που απειλείται απάντησε:
«Φυσικά, μας απασχολούν πάντα οι ανησυχίες της Ελλάδας για την ασφάλειά της. Είναι κάτι που λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη. Όμως πιστεύουμε επίσης πως με καλή θέληση και καλή πίστη και στις δύο πλευρές, υπάρχει πάντα περιθώριο βελτίωσης, διαχείρισης των διαφορών και επίλυσής τους».
Σε άλλη ερώτηση για το τι έχουν να περιμένουν οι Έλληνες από τις ΗΠΑ σε περίπτωση που- ο μη γένοιτο- η Ελλάδα δεχθεί επίθεση, ο Άντονι Μπλίνκεν τόνισε: «Νομίζω ότι, ειδικά τα τελευταία χρόνια, η αμυντική μας συνεργασία έχει βαθύνει και ενδυναμωθεί. Έχουμε τη συμφωνία αμυντικής συνεργασία που μόλις πέρυσι αναθεωρήσαμε και συνεπεία της οποίας μεταξύ άλλων επενδύθηκαν 100 εκατ. Δολάρια για την αναβάθμιση ελληνικών λιμένων. Την ίδια ώρα, είναι σε εξέλιξη ένα μεγάλο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ελληνικών F16. Περισσότερα από 80 ελληνικά F16 αναβαθμίζονται και περιμένω ότι θα ακολουθήσουν κι άλλα και επιπλέον φυσικά, η Ελλάδα επιθυμεί να αποκτήσει F35, κάτι που στηρίζουμε. Επομένως, η συνεργασία μας έχει φτάσει σε εκπληκτικό επίπεδο. Φυσικά έχουμε νέα μέρη στα οποία συνεργαζόμαστε σε επίπεδα εκπαιδευτικά και επιχειρησιακά, οπότε έχουμε τις δυνάμεις μας να εργάζονται μαζί, περισσότερες και σε περισσότερα μέρη από ποτέ.
Την ίδια ώρα, είμαστε σύμμαχoι στο ΝΑΤΟ και ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι οι ΗΠΑ είναι αφοσιωμένες στο άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ και θα υπερασπιστούμε κάθε σπιθαμή εδάφους της Συμμαχίας, σε περίπτωση που δεχόταν απειλή».
Ξεκαθάρισε ωστόσο ότι δεν θα εμπλακεί σε υποθετικές ερωτήσεις για το ενδεχόμενο μια χώρα του ΝΑΤΟ να επιτεθεί απρόκλητα σε μια άλλη και εξήγησε: «Φυσικά δεν θα εμπλακώ σε υποθετικές συζητήσεις. Αυτό όμως που μπορώ να πω είναι ότι ενθαρρύνουμε όλους μας τους φίλους να εμπλακούν διπλωματικά για την ειρηνική επίλυση των διαφορών τους και να μην προχωρήσουν σε προκλητικές ενέργειες ή προκλητική ρητορική που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα έστω και ακούσια».
Όσο για το αν οι απειλές εισβολής από την πλευρά της Τουρκίας είναι απλώς ρητορική, σημείωσε:
«Επαναλαμβάνω πως είπαμε σε όλους μας τους φίλους ότι από τη δική μας οπτική, απειλητική ρητορική και απειλητικές ενέργειες δεν είναι κάτι που στηρίζουμε. Το αντίθετο! Και εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι οι εταίροι μας μπορούν να πετύχουν περισσότερα μέσα από την απευθείας διπλωματική προσπάθεια για την επίλυση όσων τους χωρίζουν».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ρωτήθηκε «αν εξετάζεται το ενδεχόμενο να δώσετε τα F16 στην Τουρκία υπό τον όρο ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν για παράνομες υπερπτήσεις στην Ελλάδα» και απάντησε ως εξής:
«Για μας η αναβάθμιση των τουρκικών F16 είναι κρίσιμο πρόγραμμα για τη διασφάλιση της πλήρους διαλειτουργικότητας μιας άλλης συμμάχου μας, της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ, προκειμένου να επιχειρεί με τις καλύτερες προδιαγραφές για τη συλλογική άμυνα από την οποία επωφελούμαστε όλοι. Επαναλαμβάνω ότι μας απασχολούν πάντα οι ανησυχίες της Ελλάδας για θέματα ασφάλειας και όπως είπα μόλις είναι σε εξέλιξη πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ελληνικών F16 και στον ορίζοντα τα F35».
Η δημοσιογράφος, Νίκη Λυμπεράκη, επέμεινε «οπότε δεν είστε ανοιχτοί σε έναν τέτοιον όρο;» και η απάντηση Μπλίνκεν ήταν: «Και πάλι, δεν θα ήθελα να κάνω εικασίες για τις λεπτομέρειας κάποιας συμφωνίας αλλά πάντα λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες για θέματα ασφάλειας».
Σε ερώτηση για το αν οι ΗΠΑ είναι σε θέση να προστατεύσουν τα αμερικανικά συμφέροντα της ExxonMobil που διενεργεί σεισμικές έρευνες για αέριο ανοιχτά της Κρήτης, σε μια περιοχή που κατά το παρελθόν έχει φέρει ενστάσεις από τη Λιβύη με τις πλάτες της Τουρκίας, ο Άντονι Μπλίνκεν απάντησε: «Κοιτάξτε, αυτό που μπορώ να πω γενικά είναι ότι υπάρχουν εξαιρετικές ευκαιρίες στον κλάδο της ενέργειας, των ανανεώσιμων πηγών αλλά και τις διασύνδεσης της Βόρειας Αφρικής με την Ευρώπη και η Ελλάδα βρίσκεται στον πυρήνα, είναι κόμβος αυτής της προσπάθειας. Υπάρχουν διάφορα ενδεχόμενα εγχειρήματα που δείχνουν πολύ βιώσιμα και δυνατά και πιστεύω πως ήδη η Ελλάδα παίζει έναν σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ενεργειακή διαφοροποίηση. Πιστεύω πως το μέλλον θα της φέρει έναν ακόμη μεγαλύτερο ρόλο και η Ελλάδα όπως είπα είναι κόμβος αυτών των προσπαθειών και είναι ξεκάθαρα προς το συμφέρον πολλών χωρών και κάτι που θέλουμε να βρίσκουμε τρόπους να στηρίζουμε».
Σε άλλη ερώτηση για τον έναν χρόνο από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη φημολογία που αναπτύχθηκε τους τελευταίους μήνες γύρω από τους S300 και τα Leopard, σημείωσε δύο πράγματα:
«Πρώτον, όσα έχει κάνει ήδη η Ελλάδα είναι αξιοσημείωτα, καθώς συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που πρώτες όρθωσαν ανάστημα για την άμυνα της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα, για την υπεράσπιση των βασικών αρχών που είναι τόσο σημαντικές για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας, όπως αποτυπώνονται στον χάρτη του ΟΗΕ. Η ιδέα ότι δεν μπορεί μια χώρα απλά να σβήσει τα σύνορα μιας άλλης χώρας, να καταλάβει τη γη, να προσπαθήσει να σβήσει την ταυτότητά της. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν μίλησε πάλι σήμερα και ξεκαθάρισε για άλλη μια φορά, γιατί γίνονται όλα αυτά. Δεν γίνονται γιατί απειλήθηκε η Ρωσία από το ΝΑΤΟ ή από την Ουκρανία. Είναι απλά η εμμονή του Πούτιν να επαναφέρει την Ουκρανία στη Ρωσική Αυτοκρατορία, μέσα στη Ρωσία και να εξαφανίσει την ταυτότητά της ως ανεξάρτητου κράτους. Οπότε η Ελλάδα πήρε θέση με δυναμισμό και εξακολουθεί. Πιστεύω ότι είναι προς το συμφέρον όλων μας να εξακολουθήσουμε να κάνουμε ό,τι περισσότερο μπορούμε για να μεγιστοποιήσουμε τη στήριξή μας προς την Ουκρανία, να ενδυναμώσουμε τη θέση της στο πεδίο, με την ελπίδα ότι όταν τελικά ελθει η ώρα των διαπραγματεύσεων θα είναι στην ισχυρότερη δυνατή διαπραγματευτικά θέση. Κοιτάξτε, πέραν του Πούτιν, κανείς δεν ήθελε αυτόν τον πόλεμο. Προσπαθήσαμε να τον αποτρέψουμε. Τον βλέπαμε να έρχεται, επί μήνες διαβουλευτήκαμε με την Ρωσία για να δούμε αν είχαν πράγματι εύλογες ανησυχίες για την ασφάλειά τους, που θα δικαιολογούσαν το σχέδιό τους και δυστυχώς αυτό που κατέστησαν σαφές ειναι, όπως είπα, ότι όλο αυτό είχε να κάνει με την εμμονή του Πούτιν να εξοντώσει την Ουκρανία», και επιπλέον τόνισε πως «πρέπει να συνεχίζουμε όλοι μας να στηρίζουμε».
Στην ερώτηση αν επιμένει ότι η Κίνα ίσως παρέχει θανατηφόρα στρατιωτική βοήθεια στη βοήθεια στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία και στο αν συμμερίζεται την άποψη του βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι αν η κίνα εμπλακεί ίσως οδηγηθούμε σε Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Άντονι Μπλίνκεν τόνισε:
«Σίγουρα δεν μιλάμε για Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο και αυτό που εμείς θέλουμε είναι όχι να διευρύνουμε αυτόν τον πόλεμο αλλά να τελειώσει, με ένα τέλος όμως που θα είναι και δίκαιο και διαρκές, γιατί αλλιώς δεν έχει νόημα. Δεν μπορούμε να επικυρώσουμε τη βίαιη κατοχή εδάφους από τη Ρωσία και διαρκές με την έννοια ότι αφήνουμε τα πράγματα σε ένα σημείο, ώστε η Ρωσία να μην ξανακάνει τα ίδια σε ένα ή πέντε χρόνια».
Και για την Κίνα; ρώτησε η δημοσιογράφος
«Όσο αφορά στην Κίνα, εμμένουμε σε όσα είπα και όσα είπαν κι άλλοι εκείνη την ημέρα. Αυτά τα βλέπουμε από την πρώτη μέρα. Θα θυμάστε ότι λίγες εβδομάδες πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, ο Πρόεδρος Σι συνάντησε τον Πρόεδρο Πούτιν και μίλησαν για συνεργασία χωρίς όρια. Από πολύ νωρίς, ο Πρόεδρος Μπάιντεν είπε στον Πρόεδρο Σι ότι θα παρακολουθούμε πολύ προσεκτικά αν η Κίνα παρέχει θανατηφόρα στρατιωτική βοήθεια ή αν εμπλέκεται σε συστηματική αποφυγή των κυρώσεων και πως κάτι τέτοιο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στη σχέση μας, οπότε παρακολουθούμε εδώ και καιρό πολύ προσεκτικά και έθεσα αυτούς τους προβληματισμούς γιατί έχουμε τέτοια πληροφόρηση, ότι η Κίνα σκέφτεται να στείλει θανατηφόρα στρατιωτική βοήθεια. Αυτό θα ήταν ένα τρομερό βήμα όχι μόνο από τη δική μας οπτική αλλά και από την οπτική πολλών άλλων χωρών στην Ευρώπη και αλλού, οπότε ελπίζω ότι η Κίνα δεν θα κάνει αυτό το βήμα».