Η κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας είναι σε αναβρασμό από τη στιγμή που ο 16χρονος Ρομά, Κώστας Φραγκούλης, πυροβολήθηκε στο κεφάλι από 34χρονο αστυνομικό της ομάδας ΔΙΑΣ κατά τη διάρκεια καταδίωξης στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και δίνει μάχη για κρατηθεί στη ζωή στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Ιπποκράτειου νοσοκομείου.
Το περιστατικό έλαβε χώρα τη Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου και από τότε έχουν εκτιλυχθεί πολλές πολιτικές αντιπαραθέσεις για την κοινωνική διάσταση του ζητήματος των Ρομά, ενώ έχει τεθεί το ζήτημα υπέρμετρης αστυνομικής βίας εις βάρος συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων.
Παράλληλα από εκείνη την ημέρα εκτεταμένα επεισόδια έχουν σημειωθεί σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, με κυριάρχα στη Θεσσαλονίκη, με τους Ρομά να ζητούν δικαιοσύνη για το περιστατικό. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν φωνές που προτάσουν την ενδεχόμενη παραβατικότητα των Ρομά και τη «γκετοποίησή» τους ως σημάδια για τη μη ένταξή τους στον κοινωνικό ιστό.
Η Voria.gr με βάση αυτούς τους άξονες έθεσε τέσσερις ερωτήσεις για το ζήτημα των Ρομά σε εκπροσώπους των τριών μεγάλων κομμάτων, Ζήση Ιωακείμοβιτς πρόεδρο της Διοικούσας Επιτροπής ΝΔ νομού Θεσσαλονίκης, Μαρία Τζαμπάζη υπεύθυνη ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την κοινωνική ένταξη των Ρομά, Άννα Παπαδοπούλου γραμματέα Τομέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ.
Ακολουθούν οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις των κ.κ. Ιωακείμοβιτς, Τζαμπάζη και Παπαδοπούλου:
1. Το πρόβλημα της κοινωνικής ένταξης των Ρομά είναι διαχρονικό και όχι μόνο ελληνικό, όπως δείχνει το στρατηγικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους Ρομά. Τι δεν έχει κάνει η ελληνική Πολιτεία όλα αυτά τα χρόνια προκειμένου να γίνουν σοβαρά βήματα για την ένταξη των Ρομά στον κοινωνικό ιστό;
Ιωακείμοβιτς (ΝΔ): «Η κοινωνική ένταξη των Ρομά είναι πράγματι ένα σοβαρό ζήτημα που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα της Ελλάδας και αφορά όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, στα οποία διαβιούν Ρομά πληθυσμοί. Παρά τα πολλά ομολογουμένως προβλήματα, δε θα ήθελα σε καμία περίπτωση να μειώσω τη σημαντική προσπάθεια που έχει γίνει από την ελληνική πολιτεία τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και τα βήματα προόδου που έχουν συντελεστεί. Αν εξετάσει κανείς άλλωστε τόσο ποιοτικούς, όσο και ποσοτικούς δείκτες των τελευταίων ετών, θα διαπιστώσει ότι έχει μειωθεί ο αριθμός των παιδιών Ρομά που μένουν εκτός υποχρεωτικής εκπαίδευσης, έχουν βελτιωθεί οι υλικοτεχνικές υποδομές στις περιοχές που διαμένουν, έχει εξομαλυνθεί η πρόσβαση των Ρομά στο εθνικό σύστημα υγείας. Είναι σαφές ότι εξακολουθούμε να βρισκόμαστε μακριά από τους στόχους που έχουν τεθεί σε επίπεδο ΕΕ, διαθέτουμε όμως την πολιτική βούληση να προχωρήσουμε συντεταγμένα και να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής της ευάλωτης κοινωνικά ομάδας των Ρομά».
Τζαμπάζη (ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ): «Αρχικά θα πρέπει όλοι να συμφωνήσουμε πως η Πολιτεία έχει διαχρονική ευθύνη για την αποτυχία της Κοινωνικής Ένταξης των Ρομά. Θα έπρεπε έως τώρα να έχουν εφαρμοστεί Πάγιες πολιτικές από το ελληνικό κράτος ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα το οποίο είναι πολυεπίπεδο και χρήζει ολιστικής παρέμβασης. Παρά το ότι οι προσπάθειες συγκρότησης ενιαίου πλαισίου κυβερνητικής στήριξης ξεκίνησαν για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και ακολουθήσαν έπειτα εθνικά σχέδια δράσης και εθνικές στρατηγικές, η συνολική εικόνα δεν άλλαξε. Βασικό έλλειμμα της εφαρμογής των παρεμβάσεων ο αποσπασματικός σχεδιασμός δράσεων, ο χαμηλός βαθμός συντονισμού των συναρμόδιων υπουργείων και φορέων (κυρίως της τοπικής αυτοδιοίκησης), οι περιορισμένες διαδικασίες διαβούλευσης με εκπροσώπους των Ρομά και η ελλιπής παρακολούθηση και αξιολόγηση της πορείας της εφαρμογής των εκάστοτε στρατηγικών. Μεμονωμένες και αποσπασματικές πολιτικές, πολλές φορές χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των Ρομά, αλλά κυρίως η έλλειψη βούλησης της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι οι βασικοί λόγοι που αυτά που δρομολογήθηκαν δεν έφτασαν ποτέ στο πεδίο με αποτέλεσμα οι Ρομά να συνεχίζουν να βρίσκονται στο περιθώριο».
Παπαδοπούλου (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ): «Αυτό που χαρακτηρίζει, θα λέγαμε, την ελληνική Πολιτεία, όσον αφορά την ένταξη των Ρομά στον κοινωνικό ιστό είναι η έλλειψη συνέπειας. Η προσπάθεια ένταξης απαιτείται να είναι, πρωτίστως, αδιάλειπτη, σταθερή και με μακρόπνοη στρατηγική, ώστε να επιφέρει πράγματι αποτελέσματα σε ένα μεσοπρόθεσμο διάστημα παρά την καχυποψία των Ρομά έναντι της Πολιτείας, καχυποψία που η ίδια η Πολιτεία οφείλει να εργαστεί προς εξάλειψή της. Πρέπει οι όποιες χαραχθείσες πολιτικές ένταξης να υλοποιούνται με σταθερότητα, έλεγχο και εποπτεία εκ μέρους της Πολιτείας, προκειμένου να μην εγκαταλείπονται με την πολλαπλώς προβληματική δικαιολογία πως οι ίδιοι οι Ρομά δεν επιθυμούν να αλλάξουν. Θεσμικά, λοιπόν, η εσφαλμένη διαχείριση οφείλεται, μεταξύ άλλων παραγόντων, στις ευκαιριακές και μόνον ρυθμίσεις, μη εντασσόμενες σε έναν συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό, που δυστυχώς στο παρελθόν έχουν προωθηθεί σε βάση ψηφοθηρική και όχι σε βάση πραγματικού κοινωνικού ενδιαφέροντος για αυτήν τη μειονοτική ομάδα με τη σημαντική παρουσία στην ελληνική κοινωνία».
2. Ποιος είναι ο σχεδιασμός του κόμματός σας για τους Ρομά και ποιες δράσεις εκτιμάται ότι πρέπει να υλοποιηθούν (σ.σ. υλοποιεί η κυβέρνηση για τον κ. Ιωακείμοβιτς) για την πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ένταξή τους;
Ιωακείμοβιτς (ΝΔ): «Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει επιδείξει ιδιαίτερη ευαισθησία και προσήλωση σε ζητήματα που αφορούν τη στήριξη των Ρομά και τη βελτίωση του επιπέδου ζωής τους. Θα αναφέρω μάλιστα ένα παράδειγμα από την περίοδο της πανδημίας, όταν η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας από τις πρώτες ώρες επιβολής περιορισμού κυκλοφορίας έλαβε ειδική μέριμνα για τους πληθυσμούς Ρομά και την ενημέρωση τους σχετικά με μέτρα αποτροπής διάδοσης της νόσου. Προχώρησε μάλιστα πρώτη πανευρωπαϊκά σε υλοποίηση καμπάνιας ευαισθητοποίησης και εμβολιασμού ειδικά για τους Ρομά, αποδεικνύοντας ότι δεν αρκείται απλά στο να ακολουθεί τυπολατρικά τις σχετικές οδηγίες της ΕΕ, αλλά ηγείται των εξελίξεων. Αναφορικά με την ένταξη των Ρομά, η στρατηγική στόχευση της ελληνικής πολιτείας εκφράζεται μέσα από τη νέα Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Ένταξη των Ρομά 2021-2030, η οποία εδράζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες. Καταπολέμηση της φτώχειας, ισότιμη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και αγαθά, καταπολέμηση στερεοτύπων και διακρίσεων και προώθηση ενεργού συμμετοχής των Ρομά στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή. Οι τέσσερις παραπάνω πυλώνες προωθούνται με στοχευμένα μέτρα και δράσεις, με χιλιάδες ωφελούμενους στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας».
Τζαμπάζη (ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ): «Τον Μάρτιο του 2021 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε σύσταση σχετικά με την ισότητα, την ένταξη και την συμμετοχή των Ρομα, με την οποία δεσμεύονται τα κράτη μέλη να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις σε βάρος τους και να προωθήσουν την ένταξη τους στους βασικούς τομείς της εκπαίδευσης της στέγασης, της απασχόλησης και της υγείας. Τονίζεται επίσης η σημασία της ίσης συμμέτοχης τους στην κοινωνία και ο ενεργός τους ρόλος στην χάραξη πολιτικής. Οι σχεδιασμένες παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία κινούνται γύρω από αυτούς τους άξονες με βασική αρχή οι δράσεις να έχουν ολιστικό χαρακτήρα. Προτεραιότητα για μας αποτελεί η επίλυση του στεγαστικού ζητήματος των τσιγγάνων. Το 2016 ο ΣΥΡΙΖΑ ίδρυσε την Ειδική Γραμματεία Κοινωνικής Ένταξης των Ρομά καθώς η ανάγκη για στοχευμένες δράσεις ήταν παραπάνω από ορατή. Καταρτίστηκε λεπτομερές σχέδιο δράσης στα πλαίσια της Εθνικής Στρατηγικής Κοινωνικής Ένταξης των Ρομά 2011-2020. Έγινε καταγραφή 371 οικισμών και καταυλισμών και χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες βάσει των συνθηκών διαβίωσης. Στοχεύοντας στη στέγαση σχεδιάστηκε το οικιστικό πρόγραμμα και δημιουργήθηκε κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για την προσωρινή μετεγκατάσταση των ακραία υποβαθμισμένων καταυλισμών με στόχο την ομαλή και σταδιακή κοινωνική ένταξη των κατοίκων αλλά και για την βελτίωση συνθηκών διαβίωσης σε οικισμούς. Δυστυχώς η έλλειψη βούλησης από την τοπική αυτοδιοίκηση άλλα και η άρνηση τους κάποιες φορές να συνεργαστούν, συνέβαλλαν στην μη υλοποίηση του σχεδίου. Έχοντας λοιπόν την εμπειρία, ο σχεδιασμός μας πλέον περιλαμβάνει και τη θέσπιση νομοθετικού πλαισίου έτσι ώστε οι Δήμοι και οι Περιφέρειες να υποχρεούνται να υλοποιήσουν τις πολιτικές παρεμβάσεις των υπουργείων και των συναρμόδιων φορέων».
Παπαδοπούλου (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ): «Πυλώνας της προσπάθειας ένταξης αποτελεί οπωσδήποτε η παιδεία και η πραγματική συμμετοχή των Ρομά στην εκπαιδευτική διαδικασία. Είναι αναγκαίο η ελληνική Πολιτεία να διασφαλίσει πως κάθε παιδί Ρομά έχει πρόσβαση και λαμβάνει την υποχρεωτική εκπαίδευση, μέσω της οποίας πρωταρχικός στόχος είναι η αποδοχή και ενσωμάτωση σε αυτό το πρώιμο στάδιο κοινωνικοποίησης και, ακολούθως, η παροχή της δυνατότητας σε αυτά τα παιδιά κοινωνικής κινητικότητας. Ο αποκλεισμός και στιγματισμός των Ρομά εκκινεί ήδη από τη νηπιακή ηλικία. Σε αυτό ακριβώς το χρονικό σημείο πρέπει να υπάρχει άμεση και αμφίπλευρη επέμβαση της Πολιτείας. Είναι σημαντικό το ελληνικό σχολείο με σχετικές ενημερώσεις και στοχευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα να προωθεί την αποδοχή της πολιτισμικής ταυτότητας των Ρομά και την αξία της αρχής της ισότητας, ενώ παράλληλα να μεταγγίζει στα παιδιά Ρομά τις θεμελιώδεις αρχές για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους και την ομαλή κοινωνική συμβίωση. Σκοπός δεν είναι οι Ρομά να αφομοιωθούν πολιτισμικά και να απολέσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παράδοσής τους, αλλά να τους δοθούν ίσες ευκαιρίες κοινωνικά και επαγγελματικά, ως αποδεκτά μέλη της ελληνικής κοινωνίας. Οι υπό σχεδιασμό δράσεις μας οπωσδήποτε θα εστιάζουν στην κατεύθυνση αυτή. Ομοίως, η απασχόληση, για παράδειγμα, σε δημόσιες υπηρεσίες, δυνάμει σχετικών προγραμμάτων, ή τα κίνητρα για πρόσληψη Ρομά σε ιδιωτικές επιχειρήσεις θα αποτελούσε μια στοχευμένη δράση προς την επαγγελματική - οικονομική τους ένταξη, όπως επίσης η συμμετοχή τους σε ένα ποσοστό στο πρόγραμμα της κοινωνικής στέγασης. Ιδιαιτέρως σημαντικός είναι ο σχεδιασμός προγραμμάτων που θα αποβλέπουν στην ενημέρωση των γυναικών Ρομά σχετικά με τα δικαιώματά τους και στην παροχή στήριξης που μπορεί να τους προσφέρει το κράτος μέσω σχετικών οργανισμών σε οποιαδήποτε περίπτωση παραβίασής τους, ώστε να δημιουργηθεί και καλλιεργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης με το κράτος, που δεν καταδιώκει μόνον, όπως πολλοί Ρομά πιστεύουν, αλλά προστατεύει τους πολίτες του. Τα ανωτέρω είναι μόνον κάποιες από τις ρυθμίσεις που επεξεργαζόμαστε και, οπωσδήποτε, οι δυνατότητες παρεμβάσεις είναι πολλές».
3. Ζούμε ημέρες κοινωνικής έντασης λόγω του πυροβολισμού στο κεφάλι σε 16χρονο Ρομά από αστυνομικό, στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Πώς η ένταση που έχει δημιουργηθεί μπορεί να αποκλιμακωθεί; Συμφωνείτε με την άποψη ότι υπάρχει αδικαιολόγητη αστυνομική βία σε βάρος συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων όπως οι Ρομά;
Ιωακείμοβιτς (ΝΔ): «Τα επεισόδια κοινωνικής έντασης που σημειώνονται τις τελευταίες ημέρες, μετά το τραγικό περιστατικό σοβαρού τραυματισμού του 16χρονου Ρομά προβληματίζουν τον καθένα μας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να δικαιολογήσουμε ακραία περιστατικά βίας και ανομίας, συμπεριφορές που διασαλεύουν την τάξη και τη νομιμότητα. Η ελληνική δικαιοσύνη διερευνά εις βάθος το θλιβερό περιστατικό και θα προχωρήσει σε απόδοση ευθυνών, εάν φυσικά υπάρχουν. Γνωρίζω καλά ότι υπάρχουν πολυάριθμες φωνές σύνεσης και νηφαλιότητας εντός των κοινοτήτων των Ρομά, άνθρωποι οι οποίοι προσπαθούν να αμβλύνουν τις εντάσεις, να συγκρατήσουν τους περισσότερο θερμόαιμους, να αποκλιμακώσουν το εκρηκτικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί εντός συγκεκριμένων καταυλισμών. Δυστυχώς, η αξιωματική αντιπολίτευση για μια ακόμα φορά εμφανίζεται κατώτερη των περιστάσεων και δείχνει να επενδύει στην κοινωνική αναταραχή, εκμεταλλευόμενη την κοινωνικά ευάλωτη ομάδα των Ρομά. Οι εμπρηστικές, διχαστικές και άκρως λαϊκίστικες δηλώσεις του αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ περί τραπεζών, funds, 20ευρων βενζίνης και σφαιρών, δείχνουν ότι ο κύριος Τσίπρας εξακολουθεί να απευθύνεται στα κατώτερα ένστικτα των πολιτών και δε διστάζει να εργαλειοποιεί τραγικά περιστατικά για μικροκομματικά οφέλη. Ταυτόχρονα, προσπαθεί να δαιμονοποιήσει την ελληνική αστυνομία στο σύνολό της ως θεσμό, δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας στους πολίτες και δυσχεραίνει το αναγκαίο για κάθε ευνομούμενη κοινωνία έργο της. Ως Νέα Δημοκρατία στεκόμαστε στο πλευρό της ΕΛ.ΑΣ. και αναγνωρίζουμε την προσφορά των αστυνομικών, οι οποίοι προστατεύουν ανθρώπινες ζωές με κίνδυνο της σωματικής τους ακεραιότητας. Η ελληνική αστυνομία δρα με γνώμονα την εξάλειψη της παραβατικότητας σε κάθε χώρο, δε στοχοποιεί συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες και λειτουργεί με στόχο την εμπέδωση της ασφάλειας των πολιτών και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και ευρυθμίας».
Τζαμπάζη (ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ): «Η οργή είναι δικαιολογημένη καθώς, δυστυχώς, υπάρχει κακό προηγούμενο ατιμωρησίας και μεροληψίας από την πλευρά της κυβέρνησης σε ανάλογα περιστατικά με Ρομα όπως αυτό του Νίκου Σαμπάνη ένα χρόνο πριν. Να θυμίσω εδώ πως τότε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη δυο μέρες μετά το θλιβερό περιστατικό, επισκέφθηκε στα κρατητήρια της ΓΑΔΑ τους κατηγορούμενους αστυνομικούς, πράξη που δήλωνε έμμεσα την θέση της πολιτείας. Δίκαια επίσης εξοργίζουν οι ανακριβείς τοποθετήσεις της ΕΛΑΣ για το βράδυ του περιστατικού στην Θεσσαλονίκη. Ωστόσο τα ακραία περιστατικά που έλαβαν χώρα τις τελευταίες μέρες από μεμονωμένες ομάδες κρίνονται καταδικαστέα και δεν αντιπροσωπεύουν την κοινωνία των Ρομά στο σύνολό της. Η ένταση θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί αν το αίσθημα της δίκαιης και ίσης μεταχείρισης της υπόθεσης Φραγκούλη έφτανε στους Ρομά. Σε μια ευνομούμενη δημοκρατία, σε ένα κράτος δικαίου, η απονομή δικαιοσύνης είναι αρμοδιότητα των δικαστικών θεσμών. Η αστυνομία οφείλει να μεριμνά για τη διασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης και όχι να παίρνει τον νόμο στα χέρια της. Αν η συγκεκριμένη κακή διαχείριση κρίσης του αστυνομικού αποτελούσε μεμονωμένο περιστατικό υπέρμετρης βίας και αυθαιρεσίας, θα αρκούσε η σύλληψη του. Επειδή όμως οι Ρομά είναι συχνά αποδέκτες παρόμοιων πρακτικών, γεννώνται ερωτήματα ως προς τα κίνητρα της πράξης. Αν δηλαδή υπήρχε ρατσιστική προκατάληψη. Τον Νοέμβριο του 2021 ο κ. Θεοδωρικάκος ανήγγειλε μεταρρυθμίσεις στην ΕΛΑΣ "με περισσότερες καταδιώξεις σε ομάδες υψηλής παραβατικότητας" φωτογραφίζοντας και στοχοποιώντας τους Ρομά στο σύνολο τους και όχι συγκεκριμένες εγκληματικές πράξεις. Αυτός είναι ο ορισμός του Racial Profiling. Με αυτόν τον τρόπο συντηρούνται διαχωρισμοί και ανισότητες σε μια κοινωνία που παλεύει να βρει τη συνοχή της».
Παπαδοπούλου (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ): «Η αποκλιμάκωση είναι αμιγώς ευθύνη της Πολιτείας, η οποία σε τέτοιες στιγμές οφείλει να αρθρώνει δημόσιο λόγο στοχευμένο στη διασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης και συνοχής, με ταυτόχρονη διαβεβαίωση ότι οι όποιες ευθύνες, πειθαρχικές και ποινικές θα αποδοθούν άμεσα, δίκαια και αποτελεσματικά, καθώς όλοι είναι ίσοι έναντι του νόμου, συμπεριλαμβανομένων των οργάνων επιβολής του νόμου. Περιστατικά αστυνομικής βίας, όπως της πλατείας Νέας Σμύρνης, το περιστατικό σε βάρος της οικογένειας Ινδαρέ, της καταδίωξης στο Πέραμα με θύμα τον Νίκο Σαμπάνη, καταδεικνύουν την ανάγκη εκσυγχρονισμού της ΕΛ.ΑΣ. Τι απέγινε το πόρισμα της Επιτροπής Αλιβιζάτου; Η αδικαιολόγητη, υπέρμετρη, αστυνομική βία είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός στη χώρα μας, η οποία έχει καταδικαστεί ουκ ολίγες φορές για περιστατικά αστυνομικής αυθαιρεσίας από το ΕΔΔΑ. Επί Κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη η αστυνομική αυθαιρεσία εδραιώνεται και, τούτο διότι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός παρέχει στον δημόσιο λόγο του κάλυψη και στήριξη σε έκνομες συμπεριφορές αστυνομικών οργάνων. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το διάγγελμα Μητσοτάκη μετά τα περιστατικά στην πλατεία της Νέας Σμύρνης τον Μάρτιο του 2021, όταν ουδόλως αναφέρθηκε στην απρόκλητη βία σε βάρος πολιτών εκ μέρους της αστυνομίας, παρά μόνον δηλώθηκε η στήριξή του ως Πρωθυπουργού στον αστυνομικό που τραυματίστηκε δήθεν από τον συλληφθέντα επονομαζόμενο "Ινδιάνο". Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο τελευταίος, έπειτα από επτά μήνες προσωρινής κράτησης αφέθηκε ελεύθερος και απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες από το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αθηνών. Πώς άραγε νιώθει ένας αθώος πολίτης, που μόνο για την προσωρινή ικανοποίηση του αισθήματος των φίλων της Κυβέρνησης, η οποία επιδιώκει τη μονομερή απόδοση της δικαιοσύνης, για τους δικούς της ανθρώπους και μόνο, συνελήφθη αδίκως και έμεινε στη φυλακή επτά ολόκληρους μήνες; Εν ολίγοις, αστυνομική βία αδικαιολόγητη υπάρχει και εκδηλώνεται, όχι μόνον έναντι των Ρομά, διότι παρέχεται ασυλία σε αυτού του είδους την κρατική αυθαιρεσία από την ίδια την Κυβέρνηση, με αποτέλεσμα την επανάληψη ξανά και ξανά τέτοιων συμπεριφορών. Ειδικότερα δε ως προς Ρομά, ο σε βάρος τους ρατσισμός έχει διαποτίσει την ελληνική αστυνομία, η οποία έχει καταλήξει να είναι κύριος εκφραστής της. Αρκεί να δει κανείς την αντιμετώπιση που ενίοτε κάποια αστυνομικά όργανα επιφυλάσσουν έναντι των Ρομά στα ελληνικά δικαστήρια, πρόκειται σε ορισμένες περιπτώσεις για εξευτελιστική μεταχείριση, εδραιωμένη στην αντίληψη ότι, επειδή είναι Ρομά, έχει σίγουρα παρανομήσει και αξίζει υποτιμητικής αντιμετώπισης. Όπως βέβαια προείπα, η ελληνική Πολιτεία φέρει την ευθύνη για τις έκνομες ενέργειες της ελληνικής αστυνομίας και είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης η εξάλειψή τους».
4. Συμφωνείτε με τη θέση που υποστηρίζει αξιοσημείωτο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας ότι η ίδια η κουλτούρα των Ρομά είναι ο βασικός ανασταλτικός παράγοντας για την ένταξή τους;
Ιωακείμοβιτς (ΝΔ): «Υπάρχουν πολλά και σημαντικά ζητήματα, τα οποία δυσχεραίνουν την κοινωνική ένταξη των Ρομά, γεγονός που αποτυπώνεται και σε σχετικές έρευνες. Πράγματι, η ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα, η κουλτούρα, τα ήθη και οι παραδόσεις των Ρομά αρκετές φορές δημιουργούν εμπόδια στην πορεία προς την κοινωνική τους ενσωμάτωση. Δεν μπορώ να πιστέψω όμως σε καμία περίπτωση πως η κουλτούρα αυτή αποτελεί τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την ένταξή τους. Μεγάλο ποσοστό των Ρομά συμπολιτών μας ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, σε συνθήκες εξαθλίωσης, σε καταυλισμούς - γκέτο χωρίς βασικές υποδομές και στερείται βασικά αγαθά και υπηρεσίες που θεωρούνται δεδομένα και αυτονόητα για τους περισσότερους από εμάς. Μου είναι δύσκολο λοιπόν να δεχθώ ότι οι άνθρωποι αυτοί επιλέγουν συνειδητά να ζουν σε τέτοιες συνθήκες, λόγω προσήλωσης στα ήθη και τις παραδόσεις τους. Το πιο σημαντικό εμπόδιο κατά τη γνώμη μου είναι η άρση του κοινωνικού αποκλεισμού των Ρομά, η καταπολέμηση στερεοτύπων και διακρίσεων, η βελτίωση των σχέσεων των Ρομά με τις υπηρεσίες και τις δομές του κράτους. Στην κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να εργαστούμε όλοι μας τα επόμενα χρόνια».
Τζαμπάζη (ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ): «Ο οριενταλισμός με τον οποίο προσεγγίζονται οι Ρομά διαχρονικά και ακόμα δεν έχει εκλείψει δυστυχώς, βοηθά ιδιαίτερα να συντηρούνται στερεότυπα περί κουλτούρας "ελεύθερων τσιγγάνων", ανένταχτων, παραβατικών που τους αρέσει να ζουν "έτσι". Μια στρεβλή εικόνα που αναπαράγεται συνεχώς από τα μίντια μεγαλώνοντας το χάσμα ανάμεσα στους Ρομά και την ευρύτερη κοινωνία. Το επιχείρημα της κουλτούρας των Ρομά που δεν αλλάζουν μπορεί εύκολα να καταρριφθεί καθώς σε όλη την ελληνική επικράτεια υπάρχουν κοινότητες τσιγγάνων ενταγμένων πλήρως στο κοινωνικό σύνολο».
Παπαδοπούλου (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ): «Όσο πρέπει να εργαστούμε προς την κατεύθυνση οι Ρομά να ενταχθούν στην ελληνική κοινωνία, άλλο τόσο πρέπει να εργαστούμε με την ελληνική κοινωνία να αντιληφθεί τις ιδιαιτερότητες των Ρομά και να τις αποδεχθεί. Το περιθώριο, ο αποκλεισμός, η γκετοποίηση είναι ανασταλτικοί λόγοι ένταξης και όχι η κουλτούρα των Ρομά. Οι άνθρωποι αυτοί, κοινωνικώς αποκλεισμένοι, μεγαλώνουν αναπαράγοντας ήθη και έθιμα της παράδοσής τους, τα οποία πολλές φορές αντίκεινται στον νόμο (γάμοι ανηλίκων), διότι ουδέποτε το κράτος αποτελεσματικά και με πραγματικό ενδιαφέρον τους έδωσε τη δυνατότητα να μάθουν γιατί, για παράδειγμα, η ανηλικότητα πρέπει να προστατεύεται και γιατί η παιδεία είναι σημαντική για τα παιδιά τους. Αρνούνται να τα στείλουν στο σχολείο, όχι γιατί δεν θέλουν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα, αλλά γιατί η Πολιτεία δεν προσπάθησε να τους πείσει για τα οφέλη της μάθησης, ενώ οι ίδιοι, βιώνοντας τον αποκλεισμό, πιστεύουν ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει στη ζωή τους και η όποια προσπάθεια θα είναι μάταιη σε μια εχθρική προς αυτούς κοινωνία. Πρέπει δε να έχουμε υπόψιν μας ότι, όταν βάλλεις κάτα της κουλτούρας των Ρομά, η μόνη αντίδραση που προκαλείται είναι να υπεραμύνονται αυτής. Δεν πρέπει να δαιμονοποιούμε την κουλτούρα τους, πρέπει να τη δεχθούμε ως μέρος της ελληνικής κοινωνίας και να προσπαθήσουμε να εξαλείψουμε τις εκφάνσεις της εκείνες που αντίκεινται στον νόμο ή σε θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα».