Κανείς δεν έχει κάνει εκστρατεία αυτοπροβολής για το Νόμπελ Ειρήνης όπως ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επιδείξει θράσος αλλά και επιμονή στην προσπάθειά του να κερδίσει ένα από τα πιο διάσημα βραβεία στον κόσμο, δηλώνοντας ότι θα ήταν «μεγάλη προσβολή αν δεν το λάμβανε», καυχώμενος ότι έχει «λύσει έξι πολέμους σε έξι μήνες».
Και αν λίγες μέρες πριν φάνταζε ως εμμονή και ψύχωση το να του απονεμηθεί το βραβείο, μετά το σημερινό μεγάλο βήμα για μόνιμη κατάπαυση του πυρός και ειρήνη στη Γάζα, που φέρει τη δική του σφραγίδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αποκτά πολύ σημαντικά επιχειρήματα, αλλά και αυξάνει τις πιθανότητές του για την κατάκτηση του Νόμπελ Ειρήνης, που θα απονείμει η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου νωρίς το μεσημέρι.
Δείτε - Έκλεισε η πρώτη φάση της συμφωνίας Ισραήλ-Χαμάς για τη Γάζα
Το κύριο επιχείρημα του Τραμπ, σε όσους λένε ότι η Επιτροπή αξιολογεί τις υποψηφιότητες μέχρι τη λήξη της προθεσμίας υποβολής τους (σσ: 31 Ιανουαρίου), είναι η απόφασή της να απονείμει το 2009 το βραβείο στον Μπαράκ Ομπάμα (ο τέταρτος Αμερικανός πρόεδρος που τα κατάφερε) για τις «εξαιρετικές προσπάθειές του να ενισχύσει τη διεθνή διπλωματία και τη συνεργασία μεταξύ των λαών». Το βραβείο απονεμήθηκε παρότι ο Ομπάμα είχε μόλις ξεκινήσει την προεδρία του μετά τη νίκη του στις εκλογές του προηγούμενου έτους. «Αν με λέγανε Ομπάμα, θα μου είχαν απονείμει το Νόμπελ σε 10 δευτερόλεπτα», παραπονέθηκε ο Τραμπ πέρυσι σε δηλώσεις.
Η φετινή απονομή του Νόμπελ Ειρήνης γίνεται σε έναν κόσμο όπου οι ένοπλες συγκρούσεις δεν ήταν ποτέ περισσότερες (ο αριθμός των ένοπλων συγκρούσεων είναι ο υψηλότερος από το 1946, αναφέρει το πανεπιστήμιο της Ουψάλα σε έκθεσή του), γι’ αυτό και η επιλογή της νορβηγικής Επιτροπής αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατρέψει το βραβείο σε προσωπικό στόχο και το διαφημίζει ως κεντρικό στοιχείο της διπλωματίας του, οι ειδικοί και οι παρατηρητές του Όσλο φαίνονται συγκρατημένοι. Μένει να φανεί αν η υπό υλοποίηση ιστορική συμφωνία θα άρει τους προβληματισμούς τους.
THE PEACE PRESIDENT
— The White House (@WhiteHouse) October 7, 2025
📰 @BreitbartNews, Hostage Families to Nobel Committee: ‘With Momentous Urgency, Award President Trump the Peace Prize’ pic.twitter.com/Vb5EaBkOUc
Η νορβηγική επιτροπή Νόμπελ, που απονέμει το ομώνυμο βραβείο για την Ειρήνη, πραγματοποίησε την τελευταία της συνεδρίαση τη Δευτέρα, δήλωσε το Ινστιτούτο Νόμπελ σήμερα, μία ημέρα πριν από την ανακοίνωση του νικητή. Το χρονοδιάγραμμα αυτό υποδηλώνει ότι το όνομα του νικητή είχε επιλεγεί πριν από τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, ωστόσο κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει αν τελικά τα νέα δεδομένα θα επηρεάσουν, έστω άτυπα, το τελικό αποτέλεσμα.
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Η προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ειρηνοποιό στηρίζεται σε ένα μείγμα διπλωματικών πρωτοβουλιών, από τα γνωστά σχέδια για τη Γάζα μέχρι τις διπλωματικές χειρονομίες στην Ουκρανία, αλλά και σε δημόσιες δηλώσεις του που επιμένουν ότι έλυσε ή διαπραγματεύθηκε συγκρούσεις. Ο ίδιος έχει πει με σκληρό τόνο ότι «αξίζω το Νόμπελ, αλλά δεν θα μου το δώσουν ποτέ», υποστηρίζοντας ότι θα ήταν προσβολή για τις ΗΠΑ αν το βραβείο δεν πήγαινε σε αυτόν. Ευδιάκριτο δε είναι και το ενεργό λόμπινγκ, με επιστολές, διεθνείς συμμαχίες και δημόσιες πιέσεις, για να ενισχυθεί η υποψηφιότητά του. Ο Τραμπ αντιλαμβάνεται την πολιτική με όρους αυστηρά επιχειρηματικούς. Ενεργεί ως businessman που αποβλέπει στο να «κλείσει συμφέρουσες συμφωνίες» (π.χ. το Πακιστάν εξασφάλισε μείωση δασμών μετά την πρόταση για το Νόμπελ).
Πού εδράζονται όμως οι επιφυλάξεις; Όπως επισημαίνει ο Σουηδός διεθνολόγος καθηγητής υψηλού κύρους Πέτερ Βάλενστεν, «όχι, φέτος δεν θα είναι ο Τραμπ. Ίσως όμως την ερχόμενη χρονιά», υπογραμμίζοντας ότι για να αναγνωριστεί ένα τέτοιο βραβείο απαιτείται χρόνος για την αποτίμηση των πράξεων και των συνεπειών τους. Η διευθύντρια του Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη του Όσλο, Νίνα Γκρέγκερ, σημειώνει ότι η εικόνα του «ειρηνοποιού» που προβάλλει ο Τραμπ είναι υπερβολική και ότι πολιτικές όπως η αποχώρηση των ΗΠΑ από διεθνείς συμφωνίες, όπως του Παρισιού για το κλίμα, ο εμπορικός πόλεμος έναντι συμμάχων και οι επιθέσεις στην ελευθερία του λόγου, έρχονται σε αντίθεση με την παρακαταθήκη του Άλφρεντ Νόμπελ, την προώθηση δηλαδή της αδελφοσύνης των εθνών και του αφοπλισμού.
Η Επιτροπή, από την πλευρά της, υπενθυμίζει τον τρόπο σκέψης της: «Το βλέπουμε συνολικά», λέει ο πρόεδρος Γέργκεν Βάντε Φρίντνες. «Πριν απ’ όλα αυτό που εξετάζουμε είναι τι έχουν συγκεκριμένα επιτύχει οι υποψήφιοι για να υπηρετήσουν την ειρήνη». Το συμπέρασμα των παρατηρητών είναι ότι το έντονο λόμπινγκ, όσο και αν είναι αποτελεσματικό επικοινωνιακά, μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα. Όπως είπε ο αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Άσλε Τόγιε, τέτοιου είδους προσπάθειες «έχουν μάλλον αρνητικό παρά θετικό αποτέλεσμα» για την τύχη ενός υποψηφίου.
Μένει να φανεί αν όλα αυτά ισχύουν και σήμερα, μετά το ρεαλιστικό επιχείρημα του Τραμπ ότι κατάφερε να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό, μετά από δύο χρόνια, της σκληρής σύγκρουσης στη Γάζα.
Αν ο Τραμπ θεωρείται από πολλούς αμφιλεγόμενος και γι’ αυτό μη ιδανικός για το σύμβολο της παγκόσμιας ειρήνης, ποιοι, λοιπόν, είναι τα πραγματικά φαβορί; Εδώ το σκηνικό διαφοροποιείται: Η Επιτροπή φαίνεται να γέρνει είτε προς συλλογικές/θεσμικές προτάσεις είτε προς πρωτοβουλίες που εκπροσωπούν θωράκιση της Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αν και οι στοιχηματικές εταιρείες διαφωνούν.
Οι στοιχηματικές αποδόσεις για το Νόμπελ Ειρήνης
Ποιοι φιγουράρουν ακόμα στη λίστα;
Πρώτο όνομα στη συζήτηση μετά το όνομα του Αμερικανού πρόεδρου είναι τα Emergency Response Rooms (ERR), δίκτυα Σουδανών εθελοντών που λειτουργούν σε συνθήκες εμφυλίου πολέμου καιρό τώρα και προσφέρουν άμεση βοήθεια, από περίθαλψη τραυματιών μέχρι διανομή τροφίμων. Η δράση τους είναι χειροπιαστή, ανθρωπιστική και ενώνει κοινότητες σε καιρό διάλυσης, ακριβώς στοιχεία που το Νόμπελ έχει βραβεύσει στο παρελθόν.
One reason why the Emergency Response Rooms (ERR) have been successful supporting the conflict-displaced in Sudan stems from the fact they are not NGOs. They have proven more flexible, more durable...
— Ayin Network - شبكة عاين (@AyinSudan) November 1, 2024
The new aid enigma: https://t.co/o1ZUbTg8Wt@devex @newhumanitarian pic.twitter.com/5I0BAQMRDe
Άλλος υποψήφιος με ισχυρό συμβολισμό είναι η Γιούλια Ναβάλναγια. Η χήρα του Ρώσου αντιπολιτευόμενου Αλεξέι Ναβάλνι έχει αναδειχθεί σε παγκόσμιο σύμβολο της αντίστασης κατά του αυταρχισμού. Η βράβευσή της θα ήταν ένα σαφές μήνυμα κατά της καταστολής της αντιπολίτευσης στη Ρωσία και υπέρ των αξιών της Δημοκρατίας και της ελευθερίας του Τύπου, μια σύνδεση που η Επιτροπή του Νόμπελ έχει τιμήσει συχνά τα τελευταία χρόνια.
Υποψηφιότητα θέτει και η Γκρέτα Τούνμπεργκ που πρόσφατα προσπάθησε με ομάδες ακτιβιστών να εισέλθουν στη Γάζα διά της θαλάσσιας οδού και να προσφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια στον πληθυσμό που λιμοκτονεί στην περιοχή. Η νεαρή Σουηδή ακτιβίστρια πρωτοστατεί σε δράσεις για το κλίμα και την κλιματική κρίση. Η δράση της συνδέεται με την ειρήνη, με πρόταγμα την αποτροπή συγκρούσεων για πόρους και περιβαλλοντικές καταστροφές. Ωστόσο, παρά την επιρροή της σε νέους, η πολωτική της φιγούρα μειώνει τις πιθανότητές της.
Η Επιτροπή έχει ιστορικά δείξει ότι προτιμά συχνά να τιμά είτε απροσδόκητες συλλογικότητες είτε θεσμούς που υπερασπίζονται βασικές αξίες σε εποχές βαθιάς πόλωσης. Το Νόμπελ Ειρήνης δεν είναι απλώς ανταμοιβή εθνικών συμφερόντων αλλά μήνυμα. Και φέτος, περισσότερο από ποτέ, το μήνυμα που θα επιλέξει να στείλει το Όσλο, είτε προς την υπεράσπιση θεσμών είτε προς την αναγνώριση της τοπικής ανθρωπιστικής δράσης, θα πει πολλά για το πώς η διεθνής κοινότητα ονειρεύεται την ειρήνη στην πιο ταραγμένη εποχή των τελευταίων δεκαετιών. Η επιλογή ενός μη αμφιλεγόμενου προσώπου ή φορέα μοιάζει πιθανή, αλλά η συμφωνία για τη Γάζα ίσως αλλάξει τα δεδομένα υπέρ του Τραμπ την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή.