Τα δημογραφικά δεδομένα για την Ελλάδα που δείχνουν ότι ο πληθυσμός της χώρας γηράσκει, την ίδια στιγμή που το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί κατακόρυφα τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν βάλει για τα καλά στο λεξιλόγιο της ιατρικής πρακτική την έννοια της υγιούς και ενεργού γήρανσης.
Η καλή νοητική και σωματική υγεία στην τρίτη ηλικία, εξάλλου, πέρα από προσωπικό όφελος που συμπυκνώνεται στη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της αξιοπρέπειας των ηλικιωμένων ανθρώπων, έχει άμεσο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο. Άλλωστε, στη γήρανση με κακή υγεία αποδίδεται κατά κύριο λόγο η αυξανόμενη ανάγκη για μακροχρόνια περίθαλψη, η οποία έχει σημαντικό κόστος τόσο για τους ασθενείς, όσο και για τα ασφαλιστικά ταμεία και το δημόσιο σύστημα υγείας.
Βλέποντας μπροστά, ήδη από το 2008 το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ασχολήθηκε με τη δημιουργία ενός καινοτόμου ψηφιακού εργαλείου για τη νοητική και σωματική ενδυνάμωση των ηλικιωμένων, αλλά και ανθρώπων που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. Το αποτέλεσμα της ερευνητικής αυτής προσπάθειας είναι το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Υγείας LLM Care, το οποίο πλέον διατίθεται σε φορείς και μεμονωμένα άτομα με στόχο την πρόληψη και την υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης, έχοντας μετατραπεί σε ένα αυτοχρηματοδοτούμενο ερευνητικό έργο.
«Ξεκίνησε με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σαν ένα ερευνητικό πρόγραμμα το 2008 μέχρι το 2012. Όταν έληξε, αντί να το βάλουμε… στο ράφι, επιλέξαμε να το συνεχίσουμε, να το αναπτύξουμε και να το παρέχουμε ως υπηρεσία σε κοινωνικούς φορείς και σε άτομα, δηλαδή στον πληθυσμό για τον οποίο ουσιαστικά αναπτύχθηκε. Από το 2013 και μετά ολοκληρώθηκε, κάναμε τις απαραίτητες ενέργειες στο πανεπιστήμιο και από τότε μέχρι σήμερα είναι η μοναδική αυτοχρηματοδοτούμενη υπηρεσία του ΑΠΘ. Το παρέχουμε σε φορείς όπως είναι οι δήμοι, τα γηροκομεία, τα κέντρα ημέρας, εταιρείες αλλά και ιδιώτες ως λογισμικό μαζί με την επιστημονική υποστήριξη από την ομάδα μας. Έτσι μπορεί να αξιοποιηθεί και να βρει εφαρμογή σε αυτό για το οποίο σχεδιάστηκε και εμπνεύστηκε και εγκρίθηκε», εξήγησε στη Voria.gr ο διευθυντής του εργαστηρίου, καθηγητής Ιατρικής, Παναγιώτης Μπαμίδης.
Το εργαστήριο του ΑΠΘ έχει συνεργασίες με δήμους και ιδιωτικούς και δημοσίους φορείς, τις οποίες προσπαθεί να τις διευρύνει, ενώ συνεργάζεται και με το Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων – Προαγωγής Υγείας. Ταυτόχρονα, στοχεύει και σε μεγαλύτερες συμπράξεις, μία εκ των οποίων θα επισφραγιστεί τις επόμενες μέρες με την υπογραφή τριετούς συμβολαίου με τον δήμο Νεάπολης – Συκεών, τον οποίο θα υποστηρίζει σε τέτοιου είδους δράσεις που θα περιλαμβάνουν και φροντίδα στο σπίτι. «Υπάρχει αρκετά μεγάλο ενδιαφέρον όλα αυτά τα χρόνια για το πρόγραμμα. Και φυσικά η δική μας δουλειά είναι να το εξελίσσουμε και να το αναπτύσσουμε παραπάνω, κάνοντας παράλληλα και την έρευνά μας. Γιατί αυτό που έχει σημασία είναι να δεις τις ανάγκες των φορέων και των ανθρώπων που εξυπηρετούνται από αυτό», τόνισε ο καθηγητής.
Τι είναι το LLM Care
Το σύστημα LLM Care βασίζεται σε δύο συστήματα, ένα νοητικής ενδυνάμωσης και ένα σωματικής άσκησης. Το πρώτο είναι το BrainHQ, ένα διαδικτυακό διαδραστικό περιβάλλον που λειτουργεί σε laptop ή tablet, το οποίο περιλαμβάνει ασκήσεις νοητικής εξάσκησης με εκατοντάδες επίπεδα. Οι ασκήσεις εστιάζουν στην προσοχή, στη μνήμη, στην ταχύτητα επεξεργασίας του εγκεφάλου, στις ανθρώπινες δεξιότητες, στην πλοήγηση και στην ευφυΐα κι έχουν αποδειχτεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές στους ασθενείς με άνοια ή με κάποια άλλη εγκεφαλική διαταραχή, αλλά και σε υγιή άτομα. Παρέχοντας εξατομικευμένη εξάσκηση, που προσαρμόζεται αυτόματα στο επίπεδο των ικανοτήτων του ασκούμενου, το BrainHQ επιταχύνει και οξύνει την οπτική αλλά και την ακουστική επεξεργασία, βελτιώνει τη σκέψη, τη συγκέντρωση, την παρατηρητικότητα, αλλά και τη μνήμη.
Το δεύτερο είναι το webFitForAll, μια πλατφόρμα ασκήσεων ειδικά σχεδιασμένων για ηλικιωμένους και ευπαθείς ομάδες από την ερευνητική ομάδα του εργαστηρίου, που βοηθά στη σωματική εξάσκηση και στη διατήρηση της φυσικής κατάστασης των ωφελουμένων μέσω της χρήσης μιας καινοτόμου, χαμηλού κόστους, τεχνολογικής πλατφόρμας, της συσκευής ανίχνευσης κίνησης. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει πρωτόκολλα ασκήσεων που αποδεδειγμένα ενδυναμώνουν τους μυς και ενισχύουν την αερόβια ικανότητα, την ευλυγισία και την ισορροπία.
Για την αξιοποίηση του προγράμματος, εκτός του ηλεκτρονικού υπολογιστή, απαιτείται συσκευή ανίχνευσης κίνησης, κάποια βασικά όργανα γυμναστικής, όπως αλτηράκια και ένα μίνι ποδήλατο, καθώς επίσης ένα πιεσόμετρο για τη μέτρηση της πίεσης και των παλμών κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης.
Το κόστος του προγράμματος σε ατομικό επίπεδο κοστίζει περίπου 300-400 ευρώ τον χρόνο, ενώ σε περιπτώσεις φορέων εξαρτάται από τον αριθμό των ατομικών αδειών που θα ζητηθούν και τον χρόνο διάρκειας.
Σύμφωνα με τον κ. Μπαμίδη, τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι το πρόγραμμα είναι αποτελεσματικό. «Όταν το μελετάμε, παρακολουθώντας τους ανθρώπους πριν και μετά από συστηματική εξάσκηση τουλάχιστον δύο μηνών, βλέπουμε αποτελέσματα και στη νοητική τους κατάσταση και στη λειτουργική τους σωματική κατάσταση. Έχουμε κάνει μελέτες και βλέποντας και τον εγκέφαλο, τις οποίες θα επεκτείνουμε τώρα, για να δούμε πόσο αλλάζει και το δικτύωμα του εγκεφάλου τους κατά τη διάρκεια αυτής της παρέμβασης», ανέφερε.
Ανοιχτή δράση για την υγιή γήρανση
Το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ διοργανώνει μια ανοιχτή δράση αφιερωμένη στην ενεργό και υγιή γήρανση, το Σάββατο 11 Οκτωβρίου 2025 και ώρες 10.00 έως 15.00, στην Αίθουσα Νερού στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον δήμο Θεσσαλονίκης, το Κέντρο Υγείας Ευόσμου/3η ΥΠΕ και τον Σύλλογο Συγκατοίκησης Φίλων 60+ και 60-.
Στην εκδήλωση θα παρουσιαστεί το LLM Care, με τους επισκέπτες να έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν εικονικά στον κόσμο της άσκησης και της ενδυνάμωσης μέσα από το σύστημα, να συμμετάσχουν σε διαδραστικά παιχνίδια και δραστηριότητες, να συνομιλήσουν με την επιστημονική ομάδα του πανεπιστημίου, να λάβουν μέρος σε σύντομες αξιολογήσεις νοητικής κατάστασης και να ενημερωθούν για την πρωτοβουλία Συγκατοίκησης Φίλων 60+ και 60-.