Ο αυτοκινητόδρομος – καρμανιόλα της Ρουμανίας όπου έχασαν τη ζωή τους οι επτά οπαδοί του ΠΑΟΚ και τραυματίστηκαν άλλοι τρεις συνεπιβάτες τους στο μοιραίο βαν που συγκρούστηκε με διερχόμενη νταλίκα από το αντίθετο ρεύμα στο φοβερό δυστύχημα της 27ης Ιανουαρίου, θεωρείται βέβαιο ότι θα αποτελέσει αντικείμενο της εισαγγελικής έρευνας στο Λούγκοτζ της Ρουμανίας. Η πραγματογνωμοσύνη για το προηγούμενο δυστύχημα με Έλληνες, στο Βουκουρέστι τα Χριστούγεννα του 2022, δείχνει ότι οι ρουμανικές αρχές δεν αφήνουν τίποτα αναπάντητο για να καταλήξουν στις ακριβείς συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος. Ήδη στην περιοχή της τραγωδίας ο πραγματογνώμονας που όρισε ο εισαγγελέας του Λούγκοτζ εξετάζει τα στοιχεία.
Μεταξύ αυτών αναμένεται να ελεγχθεί και η κατάσταση του δρόμου όπου έγινε το φοβερό δυστύχημα. Ο χαρακτηριζόμενος, καιρό πριν το δυστύχημα, ως «δρόμος του θανάτου» από τους Ρουμάνους δημοσιογράφους λόγω του μεγάλου αριθμού θυμάτων τα τελευταία χρόνια, δείχνει πως από μόνη της η οδηγική συμπεριφορά δεν είναι η αιτία των δυστυχημάτων. Άλλωστε στο συγκεκριμένο σημείο, ο αυτοκινητόδρομος DN6 της Ρουμανίας είναι ένας δρόμος με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, με μία διαχωριστική διακεκομμένη γραμμή στο μέσο, χωρίς λωρίδα έκτακτης ανάγκης, χωρίς προστατευτικές μπάρες και το οδόστρωμα σε κακή κατάσταση. Με τρύπες από την τμηματική υποχώρηση της ασφάλτου, αλλά και μία εμφανής ανωμαλία στο ύψος της διαχωριστικής λωρίδας.
«Με τέτοια κατάσταση μπορεί να χάσει ο οδηγός τον έλεγχο εάν υπάρχει ανωμαλία οδοστρώματος». Ο καθηγητής μηχανολόγος μηχανικός αυτοκινήτων Νίκος Κακαμούκας έχει εμπειρία από μελέτες μεγάλων τροχαίων δυστυχημάτων. Ήταν πραγματογνώμονας στο τροχαίο με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ το 1999 στα Τέμπη, αλλά και σ’ αυτό με τους μαθητές του Μακροχωρίου το 2003, όπως επίσης και σε εκείνο του Αλιάκμονα, που σημειώθηκε και πάλι το 2003. Βλέποντας το βίντεο που έχει δημοσιοποιηθεί από το δυστύχημα στη Ρουμανία και υπολογίζοντας τα στοιχεία για την κατάσταση του δρόμου που του παραθέσαμε, θεωρεί ως πιθανότερη αιτία την απόσπαση προσοχής του οδηγού ή υπνηλία λόγω της υπερκόπωσης, όπως ανέφερε. Όμως υποστηρίζει ότι είναι σημαντικός παράγοντας η κατάσταση του δρόμου. «Στην κίνηση που βλέπω εγώ εάν έπεσε ο ένας τροχός σε τρύπα μπορεί να τράβηξε το αυτοκίνητο από την άλλη πλευρά, δηλαδή αριστερά. Έχουμε μεγαλύτερη αντίσταση και τότε τραβάει το τιμόνι προς τα αριστερά. Βεβαίως η ανωμαλία μπορεί να συντελέσει και να αλλάξει την πορεία του οχήματος. Το οδόστρωμα πρέπει να είναι επίπεδο», είπε στη Voria.gr. «Μπορεί να εξηγηθεί η απότομη αλλαγή πορείας του οχήματος εφόσον έχουμε ανώμαλο οδόστρωμα», κατέληξε.
«Υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να επηρεάσει η κατάσταση του οδοστρώματος τη συμπεριφορά του αυτοκινήτου, είτε είναι λακκούβες, είτε ολισθηρότητα, είτε αν είναι βυθισμένη η άσφαλτος, όλα μπορεί να επηρεάσουν», λέει από την πλευρά του ο δικηγόρος, που ασχολείται με τροχαία δυστυχήματα, Θεόδωρος Τσανακτσίδης. Από την άλλη θεωρεί ότι το βίντεο φανερώνει στοιχεία για το δυστύχημα και πως «δείχνει μία συγκεκριμένη συμπεριφορά του οδηγού του βαν. Ο οδηγός απ’ αυτό που μπορούμε να δούμε δεν φαίνεται να χάνει τον έλεγχο, φαίνεται ότι ανάβει και αριστερό φλας». Τονίζει πάντως ότι μπορεί να διερευνηθεί εάν υπάρχει ευθύνη του ρουμανικού δημοσίου. «Για να στραφούν κατά του ρουμανικού δημοσίου οι συγγενείς θυμάτων, πρέπει να αποδειχτεί ότι υπάρχει ευθύνη. Και αυτό έχει να κάνει μόνον εάν ένας από τους βασικούς παράγοντες ήταν και το οδόστρωμα και η κατάστασή του. Συνήθως έχει να κάνει με κακές σημάνσεις, με προστατευτικές μπάρες που δεν υπάρχουν και αν προβλέπονται.
Είναι προϋπόθεση βέβαια ότι θα προκύπτει ευθύνη με βάση το ρουμανικό δίκαιο. Στα ατυχήματα εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου του ατυχήματος», σχολίασε στη Voria.gr. Όσα δηλαδή επισημαίνονται στο πόρισμα του πραγματογνώμονα για το δυστύχημα στο Βουκουρέστι, όπου επιρρίπτονται ευθύνες για κατασκευαστικά λάθη. Και γι’ αυτό, όπως ανέφερε ο δικηγόρος του τουριστικού γραφείου και του οδηγού του λεωφορείου, Αλέξανδρος Ματθαίου, θα στραφούν κατά του ρουμανικού δημοσίου.
Ο θόρυβος με τις τοξικολογικές εξετάσεις
Από τη δεύτερη μέρα μετά το δυστύχημα, μία διαρροή στα ρουμανικά μέσα ενημέρωσης που έκανε αναφορά για ευρήματα ναρκωτικών στις τοξικολογικές εξετάσεις του οδηγού του βαν, προκάλεσε έντονη δυσφορία στην Ελλάδα, που ήταν βυθισμένη στο πένθος. Η διαρροή μετατράπηκε την επόμενη μέρα σε προφορική ανακοίνωση της εκπροσώπου της Εισαγγελίας του Λόυγκοτζ, της πόλης κοντά στην οποία έγινε το δυστύχημα. Σε αυτή γίνεται λόγος για «παρουσία χασίς, κοκαΐνης και αιθυλικής αλκοόλης στο αίμα του οδηγού». Όπως ερμήνευαν Ρουμάνοι, ειδικοί στη μελέτη τροχαίων, ήταν φανερό ότι η διαρροή των τοξικολογικών εξετάσεων έγινε σε αντιστάθμισμα των επικριτικών αναφορών απ’ όλες τις πλευρές για την κακή κατάσταση του οδοστρώματος. Άλλωστε η αναφορά στα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων είναι εντελώς γενικόλογη. Μιλάει για «παρουσία ουσιών» και όχι για «επήρεια ουσιών», που έχει σαφώς μεγάλη διαφορά και ασφαλώς θα επηρέαζε την οδηγική συμπεριφορά.
«Η πραγματική επήρεια σε έναν οδηγό που ελέγχεται συμπεραίνεται από την τοξικολογική εξέταση στο αίμα και την ανίχνευση της φαρμακολογικά της δραστικής ουσίας, αυτής που επηρεάζει την οδική συμπεριφορά ή μεταβολιτών που είναι φαρμακολογικά ενεργοί», εξηγεί στη Voria.gr ο καθηγητής Τοξικολογίας και Ιατροδικαστικής στο Α.Π.Θ. Νίκος Ράικος.
Και διευκρινίζει: «Εάν ανιχνευτούν μόνον οι μεταβολίτες οι οποίοι είναι φαρμακολογικά ανενεργοί, δεν μπορούμε να τεκμηριώσουμε επήρεια παρά μόνο πρόσφατη χρήση, που μπορεί να έχει γίνει είναι αρκετές ώρες πριν ή μία ή δύο μέρες πριν, ανάλογα με την ουσία. Στην περίπτωση της κάνναβης δε, εάν ο οδηγός είναι σε κλειστό χώρο και αναπνέει κάνναβη που καπνίζει ο διπλανός του εκτίθεται παθητικά και αυτό φαίνεται στο αίμα. Η συγκέντρωση και ο χρόνος που θα ανιχνευτεί θα είναι μικρότερα για τον οδηγό, επομένως γίνεται αντιληπτό ότι δεν είναι υπό την επήρεια, εκτός αν είναι τόσο βαριά η χρήση στον κλειστό χώρο που επηρεάζεται». Ο κ. Ράικος είναι ξεκάθαρος ότι επήρεια ναρκωτικών πρέπει να επιβεβαιώνεται με βάση τη συγκέντρωση της κάθε ουσίας στο αίμα.
Παρ’ όλα αυτά σε ποινικό επίπεδο στην Ελλάδα αυτό δεν έχει σημασία, παρ’ ότι αυτό προκαλεί αντιδράσεις. «Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, σύμφωνα με το νόμο τι σημαίνει επήρεια και αυτό καθορίζεται από το νομικό πλαίσιο του κάθε κράτους. Υπάρχουν νομοθεσίες μηδενικής ανοχής ότι αν ανιχνευτούν και ίχνη ακόμη και ανενεργοί μεταβολίτες σύμφωνα με το νόμο αυτό είναι ποινικά κολάσιμο», αναφέρει ο κ. Ράικος. Μία τέτοια πολιτική εφαρμόζεται στην Ελλάδα. «Η συμπεριφορά και η κατάσταση του οδηγού δεν έχει να κάνει με λήψη των ουσιών και κατά πόσο τον επηρέασαν. Άλλο η ανίχνευση της ουσίας και άλλο η επήρειά της στη συμπεριφορά του οδηγού. Δυστυχώς τα ελληνικά δικαστήρια επειδή δεν υπάρχει ποσοστιαία μέτρηση, μόνον με την ανίχνευση τους αρκεί να ενοχοποιήσουν τον οδηγό, ενώ στο αλκοόλ έχουμε ποσόστωση», μεταφέρει στη Voria.gr ο δικηγόρος κ. Τσανακτσίδης.
Το διαφορετικό ρουμανικό καθεστώς
Και η Ρουμανία στον Ποινικό της Κώδικα εφαρμόζει πολιτική μηδενικής ανοχής, όπως η Ελλάδα. Δηλαδή θεωρεί δεδομένο ότι μόνον η παρουσία ουσιών στο αίμα του οδηγού είναι ποινικά κολάσιμη. Όμως επειδή αποτέλεσε πρόσφατα θέμα συζήτησης και επειδή καταγράφηκαν αντιφατικές δικαστικές αποφάσεις, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρουμανίας έλυσε το ζήτημα και με απόφασή του τον περσινό Ιανουάριο έκρινε πως η επήρεια των ναρκωτικών στον οργανισμό του οδηγού πρέπει σαφώς να προσδιορίζεται με τη συγκέντρωση και τις ουσίες που ανιχνεύονται. Με την απόφαση αυτή δεν ενοχοποιείται ο κάθε οδηγός που μπορεί περιστασιακά να έκανε χρήση μίας ουσίας πολλές ώρες ή και ημέρες πριν την οδήγηση.
Πρόκειται για την απόφαση με αριθμό 25/27-1-2025 του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ρουμανίας στην οποία κρίνεται ότι «στην περίπτωση του εγκλήματος της οδήγησης οχήματος υπό την επήρεια ψυχοδραστικών ουσιών, που προβλέπεται στο άρθρο 336 παράγραφος (2) του Ποινικού Κώδικα, προκειμένου να επιτευχθεί η ουσιώδης προϋπόθεση που συνδέεται με το ουσιαστικό στοιχείο της αντικειμενικής πλευράς, ότι δηλαδή ο κατηγορούμενος βρισκόταν υπό την επήρεια ψυχοδραστικών ουσιών, είναι απαραίτητο να διαπιστωθεί τόσο η παρουσία της ψυχοδραστικής ουσίας στα βιολογικά στοιχεία όσο και η ικανότητά της να επηρεάσει την ικανότητα οδήγησης του δράστη».
Έτσι καθίσταται σαφές πως η ανακοίνωση της εκπροσώπου του εισαγγελέα του Λούγκοτζ ότι και μόνον η παρουσία των ουσιών που αναφέρθηκαν στον οδηγό του βαν, δεν σημαίνει ότι οδηγούσε υπό την επήρειά τους. Απαραίτητο είναι να προσδιοριστεί η συγκέντρωση και η ουσία, όπως πλέον επιβάλει η ρουμανική δικαιοσύνη. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι στην απόφαση γίνεται επίκληση σε άλλα ευρωπαϊκά νομικά συστήματα αλλά ειδικά σε επιστημονικές μελέτες που καταδεικνύουν πότε επηρεάζεται ο οδηγός, οι οποίες προκάλεσαν σχετικές δικαστικές αποφάσεις. Επισημαίνονται αποφάσεις των ανωτάτων δικαστηρίων της Ιταλίας (2013) και της Ισπανίας (2024).
Επομένως η γενικόλογη αναφορά της ρουμανικής εισαγγελίας για το δυστύχημα με τους οπαδούς του ΠΑΟΚ επιβεβαιώνεται ότι σε εκείνο το στάδιο ήταν στον αέρα, εφόσον δεν προσδιόριζε τη συγκέντρωση των ποσοτήτων στο αίμα του οδηγού, ούτε το έχει κάνει μέχρι σήμερα. Το ίδιο ισχύει και για το αλκοόλ το οποίο σε όλα τα συστήματα επιβάλλεται να προσδιορίζει τη συγκέντρωση στο αίμα του κάθε οδηγού.
