Την ώρα που οι πύραυλοι σκεπάζουν τον ουρανό της Τεχεράνης και η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα τρέμει από τις δονήσεις της νέας πολεμικής σύρραξης Ιράν εναντίον ΗΠΑ και Ισραήλ, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, τρεις άνθρωποι δεν κλείνουν μάτι. Δεν είναι μόνο η αγωνία για τους δικούς τους που βρίσκονται πίσω, σε μια χώρα με κομμένο ίντερνετ και σιγή ασυρμάτου. Είναι το δέος μπροστά στην ιστορία που γράφεται με αίμα.
Η Ελχάμ, η Σάρα και ο Ρεζά ζουν ανάμεσά μας. Είναι καλλιτέχνες, επιχειρηματίες, ελεύθεροι επαγγελματίες, άνθρωποι της διπλανής πόρτας που κουβαλούν πάνω τους τα σημάδια μιας από τις πιο σκληρές δικτατορίες του σύγχρονου κόσμου. Για πρώτη φορά, ανοίγουν την καρδιά τους και περιγράφουν πώς βιώνουν την κατάρρευση του καθεστώτος Χαμενεΐ, την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ, και το όνειρο της επιστροφής σε ένα ελεύθερο Ιράν.
«Η νίκη έχει ένα τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε»
Η Ελχάμ είναι 42 ετών. Καλλιτέχνιδα και εργαζόμενη σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, έφτασε στη Θεσσαλονίκη πριν από δέκα χρόνια, κυνηγημένη από το σκοτάδι της Τεχεράνης. «Έφυγα για τη λευτεριά και τη δημοκρατία», λέει με φωνή σταθερή. «Στην ισλαμική δικτατορία του Ιράν δεν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα, ούτε βέβαια ισότητα για τις γυναίκες. Η ζωή μου κινδύνευε γιατί δεν ήθελα να ακολουθώ τους κανόνες τους», αναφέρει.
Για την Ελχάμ τα πρόσφατα γεγονότα δεν είναι απλώς ένας πόλεμος, αλλά η κατάληξη ενός κινήματος που ξεκίνησε από μέσα. «Κανείς δεν θέλει τον πόλεμο για τη χώρα του, αλλά η εξόντωση του Χαμενεΐ και των ηγετών του στρατού έκανε τους περισσότερους Ιρανούς χαρούμενους. Περιμέναμε χρόνια αυτή τη μέρα. Πιστεύουμε ότι κανένας πόλεμος δεν μπορεί να είναι χειρότερος από τη δική μας κυβέρνηση. Η νίκη έχει ένα τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε», συμπληρώνει.
Εικόνες της Ελχάμ στο Ιράν
Η επικοινωνία με την πατρίδα της είναι ένας εφιάλτης. Το ίντερνετ είναι κομμένο εδώ και πολύ καιρό. Ο πατέρας της σε μια σύντομη επικοινωνία, της μετέφερε την απόλυτη τραγωδία για τις διαδηλώσεις που πνίγηκαν με αίμα στη Τεχεράνη: «Σε κάθε στενό και κάθε δρόμο, μια οικογένεια έχασε κάποιον. Η θλίψη δεν περιγράφεται».
Ο ξάδερφός της είδε με τα μάτια του τις εκτελέσεις στο δρόμο. «Οι άνθρωποι έχουν μπερδεμένα συναισθήματα: χαρά για τον θάνατο του δικτάτορα, αλλά και τεράστιο στρες για τις συνέπειες των βομβαρδισμών. Όμως αυτή η επανάσταση δεν θα σταματήσει. Είναι η αρχή του τέλους του καθεστώτος», υπογραμμίζει.
Η επιζήσασα της επίθεσης με οξύ που δεν ξέχασε ποτέ
Η ιστορία της 44χρονης Σάρα είναι μια γροθιά στο στομάχι. Επιχειρηματίας σήμερα στη Θεσσαλονίκη κουβαλά στο σώμα της τη βαρβαρότητα του καθεστώτος. Πριν από 11 χρόνια, ενώ εργαζόταν εκείνο το διάστημα στο Ντουμπάι, επέστρεψε στην Τεχεράνη για τρεις μέρες να δει την οικογένειά της. Ένα μέλος των Φρουρών της Επανάστασης της έριξε οξύ επειδή φαινόταν λίγο τα μαλλιά της κάτω από τη μαντίλα της. Το περιστατικό αυτό οδήγησε αργότερα όπως διηγείται στη Voria και στον θάνατο του πατέρα της από το σοκ.
«Έφυγα γιατί δεν ήθελα η κόρη μου να εξαναγκαστεί να φοράει μαντίλα και να ζει υπό αυτές τις συνθήκες. Δεν είμαστε μουσουλμάνοι από επιλογή, μας επιβλήθηκε και είναι κάτι που δεν με αντιπροσωπεύει», εξηγεί. Παρά τη φρίκη που έζησε, η αγάπη της για την Τεχεράνη παραμένει άσβεστη. «Είμαι πάντως ευγνώμων στις ΗΠΑ και το Ισραήλ που μας βοηθούν. Δεν είχαμε όπλα να σταθούμε απέναντί τους. Αυτοί οι τρομοκράτες-δικτάτορες πρέπει να φύγουν για να ξαναδούμε το Ιράν ελεύθερο», τονίζει.
Η Σάρα περιγράφει μια χώρα με οικονομία που καταρρέει, παντελώς εξαθλιωμένη λόγω της διαφθοράς του καθεστώτος. «Η μεσαία τάξη έχει εξαφανιστεί. Υπάρχουν μόνο πολύ πλούσιοι και πολύ φτωχοί. Οι Φρουροί της Επανάστασης και η αστυνομία στέκονται απέναντι στον λαό. Ο φόβος έχει σωπάσει πολλούς αλλά η επιθυμία για ανοικοδόμηση είναι πιο δυνατή. Αν πέσει το καθεστώς θα γυρίσω αμέσως. Θέλω να επενδύσω τις γνώσεις μου και τους φόρους μου στη δική μου χώρα. Έχουμε ένα ρητό στο οποίο πιστεύω ακράδαντα: «Είθε το Ιράν να ευημερήσει, ζήτω το Ιράν, ζήτω οι Ιρανοί (May Iran prosper. Long live Iran, long live Iranians)», λέει η ίδια.
Η Σάρα από την Τεχεράνη
«Αν χρειαστεί ποτέ να δώσω τη ζωή μου για να βοηθήσω την Ελλάδα θα το κάνω - Χαιρόμαστε που σκοτώθηκε ο μεγαλύτερος δολοφόνος του λαού μας»
Ο Ρεζά, 35 ετών, έφτασε στην Ελλάδα το 2015. Η δική του Οδύσσεια ξεκίνησε με τα πόδια, διασχίζοντας σύνορα και θάλασσες για να γλυτώσει από το καθεστώς. Η σχέση του με την Ελλάδα είναι συγκινητική. «Οι Έλληνες με αγκάλιασαν, μου άνοιξαν την πόρτα τους. Η Ελλάδα είναι το σπίτι μου και η πατρίδα μου. Αν χρειαστεί ποτέ να δώσω τη ζωή μου για να βοηθήσω την Ελλάδα, θα το κάνω», υπογραμμίζει.
Όμως το μυαλό του είναι στην Τεχεράνη. «Είναι περίεργες μέρες. Χαιρόμαστε που σκοτώθηκε ο μεγαλύτερος δολοφόνος του λαού μας, αλλά πονάμε για το αίμα που χύνεται από τους συμπολίτες μας. Ο Παχλαβί είναι η εξωτερική φωνή του Ιράν για εμάς και αξίζει να δείτε μερικές συνεντεύξεις του, είναι τρομερά ανοιχτόμυαλος. Είναι η φωνή των ανθρώπων εντός και εκτός της χώρας μας. Αλλά κόβουν το ίντερνετ για να μη μαθαίνει ο κόσμος την αλήθεια. Στη διάσκεψη του Μονάχου που παραβρέθηκα και εγώ ήμασταν 250.000 Ιρανοί. Θέλουμε απλά να πέσει το καθεστώς».
Ο Ρεζά δεν μασάει τα λόγια του για τη στάση συγκεκριμένων ιδεολογικών ομάδων και ανθρώπων. «Με στεναχωρεί η στάση πολλών αριστερών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Όταν έγιναν οι διαδηλώσεις του Ιανουαρίου και σκοτώνονταν 30.000 άτομα, έκλειναν τα μάτια. Μας έλεγαν για ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά στην πράξη προστάτευαν το βρόμικο σύστημα της Τεχεράνης μέσω λογοκρισίας. Τώρα ξαφνικά αγχώθηκαν για τον λαό του Ιράν; Είναι υποκρισία. Μόνο οι Αμερικανοί και το Ισραήλ νοιάστηκαν τελικά στην πράξη από ότι φαίνεται», υποστηρίζει.
Ο ίδιος δεν κοιμάται τα βράδια. Παρακολουθεί τις ειδοποιήσεις για τους βομβαρδισμούς. «Μαθαίνω πως σχεδόν όλες τις φορές χτυπάνε στρατηγικά σημεία του καθεστώτος, όχι τον απλό κόσμο. Αυτό μας δίνει μια ελπίδα», αναφέρει και εκφράζει ανοιχτά τη στήριξή του στον Ρεζά Παχλαβί ως τη μοναδική φωνή που μπορεί να οδηγήσει τη χώρα στην επόμενη μέρα. «Χρειαζόμαστε επανάσταση, όχι μεταρρύθμιση. Το σύστημα πρέπει να πέσει ολοκληρωτικά», τονίζει.
Συνομιλία μας με τον Ρεζά στην πλατεία Αριστοτέλους
Το όνειρο της μεγάλης επιστροφής
Παρά τις διαφορετικές τους διαδρομές, η Ελχάμ, η Σάρα και ο Ρεζά συμφωνούν σε ένα πράγμα: Το Ιράν που (έμαθαν κυρίως από διηγήσεις να) αγαπούν δεν υπάρχει και αυτό που έρχεται είναι η μοναδική τους ελπίδα. Η Θεσσαλονίκη τους πρόσφερε την ασφάλεια που στερήθηκαν, αλλά η καρδιά τους παραμένει «αιχμάλωτη» στην Τεχεράνη.
Όπως λέει και η Σάρα, η επιστροφή ίσως πάρει χρόνο, η κόρη της πρέπει να μάθει να γράφει περσικά, αλλά η απόφαση είναι ειλημμένη. Οι Ιρανοί της διασποράς δεν είναι πια απλοί παρατηρητές. Είναι οι μελλοντικοί οικοδόμοι μιας χώρας που, μετά από 47 χρόνια σκοταδιού, βλέπει επιτέλους τις πρώτες ακτίνες ενός ήλιου που ανατέλλει μέσα από τις στάχτες του πολέμου. Για την Ελχάμ, τη Σάρα και τον Ρεζά, ο ήχος των εκρήξεων στην πατρίδα τους δεν είναι μόνο θόρυβος καταστροφής. Είναι και ο ήχος των δεσμών που σπάνε...
