Ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, δύο πυρηνικών δυνάμεων που βρίσκονται στα πρόθυρα σύγκρουσης. Μια τρομοκρατική επίθεση στις 22 Απριλίου 2025 στο Παχαλγκάμ του Κασμίρ, με 26 νεκρούς, πυροδότησε ανταλλαγές πυρών, αεροπορικές επιδρομές, και απειλές για πλήρη πόλεμο. Η Ινδία ως απάντηση εξαπέλυσε τη στρατιωτική επιχείρηση «Sindoor», στοχεύοντας σε υποδομές τρομοκρατικών οργανώσεων στο Πακιστάν, όπως αναφέρουν οι στρατιωτικές αρχές της χώρας, με την επίθεση να αφήνει πίσω της 31 νεκρούς και 57 τραυματίες.
Αυτή η κρίση, με τις ρίζες της στη διαμάχη για το Κασμίρ από το 1947, φέρνει στο προσκήνιο έναν παγκόσμιο κίνδυνο: τα πυρηνικά όπλα. Με την Ινδία να διαθέτει τουλάχιστον 180 πυρηνικές κεφαλές και το Πακιστάν 170, η απειλή μιας πυρηνικής σύγκρουσης είναι υπαρκτή. Ανοίγουμε τον φάκελο των πυρηνικών δυνάμεων, αποκαλύπτοντας ποιες χώρες τα κατέχουν, πόσα έχουν, και γιατί ο πλανήτης παραμένει μια πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί.
Οι εννέα του πυρηνικού κλαμπ
Εννέα χώρες κατέχουν πυρηνικά όπλα το 2025, με πάνω από συνολικά 12.000 κεφαλές, εκ των οποίων σχεδόν οι 4.000 είναι έτοιμες για χρήση και 2.100 σε υψηλή ετοιμότητα. Η Νότια Αφρική παραμένει μέχρι στιγμής το μοναδικό κράτος στην ιστορία που έχει αναπτύξει τα δικά του πυρηνικά όπλα και τα έχει αφοπλίσει εν τέλει, εγκαταλείποντας τα αποτρεπτικά και βαλλιστικά πυραυλικά της προγράμματα καθώς το Απαρτχάιντ και ο Ψυχρός Πόλεμος έφτασαν στο τέλος τους.
Ακολουθεί ο χάρτης των πυρηνικών δυνάμεων:
- Ρωσία: Διαθέτει σχεδόν 5.500 κεφαλές, το μεγαλύτερο οπλοστάσιο παγκοσμίως, με 1.710 τακτικά όπλα ικανά να καταστρέψουν πόλεις και χώρες. Εκσυγχρονίζεται συνεχώς με υποβρύχια και διηπειρωτικούς πυραύλους, ενώ η ρητορική της για πυρηνική χρήση εντείνει την παγκόσμια ανησυχία.
- ΗΠΑ: Κατέχουν 5.277 κεφαλές, με 3.700 σε στρατιωτικό απόθεμα, διατηρώντας πυρηνική τριάδα (χερσαία, θαλάσσια, αεροπορική). Φιλοξενούν μάλιστα όπλα σε πέντε χώρες του ΝΑΤΟ (Τουρκία, Ιταλία, Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία).
- Κίνα: Διαθέτει 600 κεφαλές, με 310 σε στρατηγικούς πυραύλους, και επεκτείνει γρήγορα το οπλοστάσιό της. Το 2024, τοποθέτησε κεφαλές σε υψηλή ετοιμότητα, προκαλώντας ανησυχία στο διεθνές στερέωμα.
- Ηνωμένο Βασίλειο: Έχει 225 κεφαλές, όλες σε υποβρύχια Trident, με σχέδια για αύξηση έως 260 κεφαλές. Η εξάρτησή του από τη θαλάσσια αποτροπή το καθιστά ευάλωτο σε τεχνολογικές εξελίξεις θαλάσσιων αντιπυραυλικών συστημάτων.
- Γαλλία: Κατέχει 290 κεφαλές, βασιζόμενη σε υποβρύχια και αεροσκάφη. Εκσυγχρονίζει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, διατηρώντας ανεξάρτητη πυρηνική στρατηγική εντός του ΝΑΤΟ.
- Ινδία: Διαθέτει 180 κεφαλές, με πυρηνική τριάδα αιχμής (πυραύλοι Agni, υποβρύχια Arihant, μαχητικά σκάφη). Η πολιτική «χωρίς πρώτη χρήση» με εξαιρέσεις για βιολογικές ή χημικές επιθέσεις αντικατοπτρίζει την εστίασή της στο Πακιστάν. Αυτό σημαίνει ότι θα αντιδράσει με πυρηνικά όπλα μόνο εάν υπάρξει πυρηνική επίθεση σε ινδικές δυνάμεις ή ινδικά εδάφη.
- Πακιστάν: Έχει 170 κεφαλές, με έμφαση σε τακτικά όπλα μικρού βεληνεκούς και πυραύλους Shaheen. Η απουσία πολιτικής «χωρίς πρώτη χρήση» αυξάνει τον κίνδυνο πυρηνικής κλιμάκωσης σε περίπτωση σύγκρουσης με την Ινδία.
- Βόρεια Κορέα: Εκτιμάται ότι έχει 20-30 κεφαλές, με δυνατότητα για 40-50. Η μυστικότητα του κρα΄τους δυσκολεύει τις εκτιμήσεις αλλά έχει κάνει πολλές δοκιμές στο παρελθόν.
- Ισραήλ: Κατέχει σύμφωνα με εκτιμήσεις 90 κεφαλές, με πολιτική «σκόπιμης ασάφειας» διότι δεν παραδέχεται επίσημα ως σήμερα πως φέρει πυρηνικές κεφαλές. Το οπλοστάσιό του, που περιλαμβάνει πυραύλους Jericho.
Είδη πυρηνικών όπλων: Από βόμβες σε πυραύλους
Τα πυρηνικά όπλα χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες: τακτικά, με μικρότερη ισχύ (κιλοτόνοι ενέργειας) για πεδία μάχης, και στρατηγικά, με τεράστια καταστροφική δύναμη (μεγατόνοι ενέργειας) για πόλεις ή υποδομές.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν:
- Διηπειρωτικοί Βαλλιστικοί Πυραύλοι : Η Ρωσία χρησιμοποιεί τον RS-28 Sarmat, ικανό να φέρει 10-15 κεφαλές και να πλήξει στόχους σε 18.000 χλμ. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τον Minuteman III, με ακρίβεια 200 μέτρων και ισχύ έως 475 κιλοτόνων. Η Βόρεια Κορέα δοκιμάζει τον Hwasong-16, σχεδιασμένος να φέρει πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές MIRV.
- Πυραύλοι Μικρού Βεληνεκούς: Το Πακιστάν έχει τον Nasr, ένα τακτικό όπλο με βεληνεκές 60 χλμ., σχεδιασμένο για πεδία μάχης κατά της Ινδίας. Η Ινδία απαντά με τον Prithvi II, με βεληνεκές 350 χλμ.
- Υποβρύχια: Το Ηνωμένο Βασίλειο βασίζεται στον Trident II D5, που εκτοξεύεται από υποβρύχια Vanguard, με ισχύ έως 475 κιλοτόνων ανά κεφαλή. Η Γαλλία χρησιμοποιεί τον M51, με βεληνεκές 10.000 χλμ.
- Βόμβες ελευθέρας πτώσης: Οι ΗΠΑ διαθέτουν την B61-12, μια βόμβα με ρυθμιζόμενη ισχύ (0,3-50 κιλοτόνων), που μεταφέρεται από μαχητικά F-35. Η Γαλλία έχει πυρηνικούς πυραύλους-βόμβες ASMP-A για τα Rafale.
- Πυραύλοι Κρουζ: Η Κίνα αναπτύσσει τον CJ-20, έναν πυραύλο Κρουζ με πυρηνική ικανότητα.
Αυτά τα όπλα, από μικρές τακτικές βόμβες έως πυραύλους που μπορούν να ισοπεδώσουν ηπείρους, καθιστούν κάθε πυρηνική δύναμη θανάσιμη απειλή.
Η δύναμη και ο κίνδυνος
Ένα αμερικανικό υποβρύχιο σήμερα μπορεί να φέρει όπλο που να έχει επταπλάσια ισχύ από όλες τις βόμβες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην κρίση Ινδίας-Πακιστάν μάλιστα ένας πυρηνικός πόλεμος θα μπορούσε να σκοτώσει δεκάδες εκατομμύρια σε λιγότερο από 72 ώρες και να προκαλέσει το φαινόμενο του πυρηνικού χειμώνα, μειώνοντας τις θερμοκρασίες της περιοχής για χρόνια κατά 1,5-3°C, το οποίο πιθανόν να αλλάξει το κλίμα άλλων ηπείρων.
Από τις 70.300 κεφαλές του 1986, ο αριθμός έχει μειωθεί, αλλά οι 12.121 παραμένουν απειλή. Η Ρωσία και οι ΗΠΑ κατέχουν το 88% του πλανήτη, ενώ η Κίνα, η Ινδία, και το Πακιστάν αυξάνουν τα οπλοστάσιά τους. Η Κίνα θέλει να φτάσει τις ΗΠΑ σε διηπειρωτικούς πυραύλους έως το 2030, ενώ η Ινδία και το Πακιστάν ενισχύονται λόγω της διαμάχης για το Κασμίρ. Η Κίνα εφοδιάζει το Πακιστάν, ενώ οι ΗΠΑ και η Γαλλία στηρίζουν την Ινδία, δημιουργώντας νέες πυρηνικές συμμαχίες.
* Πατήστε μέσα στο γράφημα για να δείτε το απόθεμα πυρηνικών κεφαλών ανά χώρα και ανά έτος
«Βρισκόμαστε σε μια από τις πιο επικίνδυνες περιόδους», λέει ο Νταν Σμιθ του SIPRI*. Η Ινδία και το Πακιστάν μας καλούν να κοιτάξουμε τον κίνδυνο κατάματα: πόσο κοντά είμαστε στο χάος;
*Το Διεθνές Ινστιτούτο Ειρήνης της Στοκχόλμης (SIPRI) είναι ένα ανεξάρτητο διεθνές ινστιτούτο του οποίου η βασική αποστολή είναι να αναλαμβάνει έρευνα και δραστηριότητες σχετικά με την ασφάλεια, τις συγκρούσεις και την ειρήνη
Πηγή εικόνας: Federation of American Scientists