Στον «αέρα» πρόκειται να βγει μέσα στο καλοκαίρι η πρώτη έκδοση της ψηφιακής αποτύπωσης του ωκεανού, του φιλόδοξου project της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποτελεί πολύτιμο εργαλείο στον αγώνα για προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Πρόκειται για τον ψηφιακό δίδυμο του ωκεανού, το European Digital Twin of the Ocean (DTO), το οποίο αξιοποιώντας όλες τις τελευταίες τεχνολογίες συγκεντρώνει και διασφαλίζει ελεύθερη πρόσβαση σε έναν τεράστιο όγκο -ιστορικών και σε πραγματικό χρόνο- δεδομένων από διαφορετικές πηγές, καθώς επίσης σε γενικά μοντέλα πρόβλεψης και επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης ως εργαλειοθήκες, πάνω από τις οποίες μπορεί να συνδεθεί μια πληθώρα εξατομικευμένων εφαρμογών ή «τοπικά δίδυμα».
Ο ευρωπαϊκός DTO θα παρέχει συνεπείς, υψηλής ανάλυσης, πολυδιάστατες περιγραφές του ωκεανού, που περιλαμβάνουν τις φυσικές, χημικές, βιολογικές, κοινωνικο-οικολογικές και οικονομικές του διαστάσεις, με περιόδους πρόβλεψης που κυμαίνονται από εποχές έως πολλές δεκαετίες. Αυτή η γνώση θα βοηθήσει στον σχεδιασμό των πιο αποτελεσματικών τρόπων για την αποκατάσταση των θαλάσσιων και παράκτιων οικοτόπων, την υποστήριξη μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, καθώς επίσης τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Για το πρόγραμμα μίλησε στη Voria.gr η επικεφαλής της μονάδας εφαρμογής προγραμμάτων στη Γενική Διεύθυνση Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ελισάβετ Λιπιάτου, στο περιθώριο του 9ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, στο οποίο συμμετείχε.
«Η ιδέα ήταν να φτιάξουμε με νέες τεχνολογίες την ψηφιακή παρουσίαση της Γης και κομμάτι αυτού είναι το Digital Twin of the Ocean που είναι η ψηφιακή αποτύπωση των ωκεανών. Είναι ένα αρκετά πολύπλοκο σύστημα που για να γίνει απαιτεί advanced modeling, τεχνητή νοημοσύνη και high performance computing. Και φυσικά χρειάζεται δεδομένα, τα οποία υπάρχουν σε διάφορα σημεία και δεν είναι συγκεντρωμένα. Αξιοποιεί data από διαφορετικές χρονικές περιόδους και πολλές πηγές, in situ, από πλοία, από ωκεανογραφικές καμπάνιες, από σταθμούς και βέβαια από τους δορυφόρους μέσω του Copernicus. Ουσιαστικά ενοποιεί για πρώτη φορά όλες τις πηγές με τέτοιον τρόπο και με ελεύθερη πρόσβαση. Τον Ιούνιο του 2024 θα παρουσιαστεί η πρώτη έκδοσή του, δηλαδή πλέον αρχίζει να γίνεται επιχειρησιακό», ανέφερε η κ. Λιπιάτου.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πρακτικής εφαρμογής του προγράμματος είναι και η αντιμετώπιση των επεισοδίων πετρελαιοκηλίδων, που στη Μεσόγειο υπολογίζονται σε 1.500 με 2.000 ετησίως. «Υπάρχουν τοπικές αρχές που είναι υπεύθυνες και χρειάζεται να αντιδράσουν με έναν τρόπο γρήγορο. Για να το κάνουν αυτό πρέπει να έχουν πρόσβαση σε δεδομένα, έτσι ώστε να δουν πώς θα εξαπλωθεί και ποιες είναι οι ακτές που διατρέχουν κίνδυνο», επισήμανε η κ. Λιπιάτου, σημειώνοντας ότι με η συγκεκριμένη τεχνολογία είναι χρήσιμη σε όσους χαράσσουν πολιτική και στους επιχειρηματίες και στην κοινωνία και στους επιστήμονες.
Η πλατφόρμα, που σύμφωνα με το διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό Nature είναι η μόνη παγκοσμίως σοβαρή προσπάθεια διαχείρισης των προβλημάτων των ωκεανών, επικεντρώνεται στην Ευρώπη. Ωστόσο επάνω της μπορούν να «κουμπώσουν» δεδομένα για όλη τη Γη, ώστε να υπάρχει καλύτερη εικόνα όλου του πλανήτη.
Κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας
Απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοποίηση του συστήματος είναι οι χρήστες του να έχουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες, ώστε να μπορούν να το χειριστούν. Γι' αυτό η Κομισιόν έχει δημιουργήσει κόμβους ψηφιακής καινοτομίας στοχεύοντας στην υποστήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων και start ups.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του προγράμματος Digital Europe, το οποίο άρχισε τον Ιανουάριο του 2023, χρηματοδοτεί με πάνω από 300 εκ. ευρώ ένα δίκτυο από 150 european digital innovation hubs. Το κάθε ένα από αυτά να βοηθά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και start ups να κάνουν το επόμενο βήμα στην ψηφιοποίηση. Καταλάβαμε όμως ότι αν αυτά βρίσκονταν μόνο σε ένα σημείο της Ευρώπης, δεν θα λειτουργούσε. Έτσι το δίκτυο έχει hubs σε όλες τις χώρες, εκ των οποίων οι επτά στην Ελλάδα, και μέσα σε έναν χρόνο βοήθησε 9.000 επιχειρήσεις. Ανάμεσα σε αυτά τα hubs που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς τομείς, είναι μερικά που ειδικεύονται σε θέματα όπως η βιώσιμη χρήση των ωκεανών», εξήγησε η κ. Λιπιάτου, τονίζοντας ότι η διαχείριση των θαλάσσιων συστημάτων είναι ένας πολύ σημαντικός τομέας.
