Άμεση ήταν η απάντηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι η Κριμαία θα παραμείνει υπό ρωσικό έλεγχο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι η Κριμαία ανήκει στην Ουκρανία και ότι η θέση του δεν έχει αλλάξει μετά τις δηλώσεις του Τραμπ που αμφισβήτησε το μελλοντικό καθεστώς της χερσονήσου, η οποία προσαρτήθηκε από τη Ρωσία το 2014.
«Η θέση μας παραμένει αμετάβλητη: μόνο ο ουκρανικός λαός έχει το δικαίωμα να αποφασίσει ποια εδάφη είναι ουκρανικά. Το σύνταγμα της Ουκρανίας λέει ότι όλα τα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη ανήκουν στην Ουκρανία, στον ουκρανικό λαό», δήλωσε ο Ζελένσκι σε δημοσιογράφους στο Κίεβο.
Τραμπ: Η Κριμαία θα παραμείνει στη Ρωσία
Νωρίτερα, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος, σε συνέντευξή του περιοδικό Time ανέφερε ότι «η Κριμαία θα μείνει στη Ρωσία».
Στη συνέχεια επανήλθε στις κατηγορίες κατά του Ζελένσκι ότι παρατείνει τον πόλεμο αρνούμενος να παραδώσει τα ρωσοκρατούμενα εδάφη της Κριμαίας.
Ερωτηθείς από δημοσιογράφο ποια παραχώρηση είναι διατεθειμένη να κάνει η Μόσχα, ο Τραμπ απάντησε «πως κατά την άποψή του είναι μια αρκετά μεγάλη «παραχώρηση» εκ μέρους της Ρωσίας να μην καταλάβει ολόκληρη την Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι σημείωσε ότι η ουκρανική πλευρά θα ήταν πρόθυμη να συζητήσει εδαφικές παραχωρήσεις ως μέρος των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Κίεβο, ανέφερε ότι η Ουκρανία θα ήταν πρόθυμη να «συζητήσει εδαφικά ζητήματα, αλλά μόνο μια πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός».
«Μια πλήρης και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός ανοίγει τη δυνατότητα να συζητήσουμε τα πάντα», δήλωσε και πρόσθεσε: «Αυτό που λέει ο πρόεδρος Τραμπ είναι αλήθεια και συμφωνώ μαζί του στο ότι σήμερα δεν έχουμε αρκετά όπλα για να επιστρέψουμε τον έλεγχο της χερσονήσου της Κριμαίας».
Προηγουμένως, αξιωματούχοι στο Κίεβο απέκλειαν το ενδεχόμενο να προβούν σε εδαφικές παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την ειρήνη με τη Ρωσία.
Διαβάστε ακόμη: Τι συζήτησαν ο Πούτιν και ο απεσταλμένος του Τραμπ στο Κρεμλίνο - Πρόοδος στο θέμα της Ουκρανίας
Γιατί η Κριμαία είναι τόσο σημαντική για τις ειρηνευτικές συνομιλίες
Ενώ η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ξεκίνησε το 2022, η σύγκρουση ξεκίνησε το 2014, όταν οι στρατιώτες της εισήλθαν στην Κριμαία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι λέει ότι η Κριμαία – μια νότια χερσόνησος της Ουκρανίας που προσαρτήθηκε παράνομα από τη Ρωσία το 2014 – ανήκει στην Ουκρανία, επικαλούμενος το ουκρανικό σύνταγμα.
Το άρθρο 2 του συντάγματος λέει ότι η κυριαρχία της Ουκρανίας «εκτείνεται σε ολόκληρη την επικράτειά της», η οποία «εντός των σημερινών συνόρων της είναι αδιαίρετη και απαραβίαστη».
Επομένως, η παραχώρησή του θα ήταν σαν ο Ουκρανός ηγέτης να πηγαίνει ενάντια στο σύνταγμα της χώρας του.
Για τον Τραμπ, η νότια χερσόνησος της Ουκρανίας «χάθηκε πριν από χρόνια» και «δεν αποτελεί καν μέρος της συζήτησης» στις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Αλλά για τον Ζελένσκι θα ήταν αδιανόητο να απαρνηθεί την Κριμαία ως αδιαίρετο τμήμα της Ουκρανίας.
Οι διαφορές της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής πρότασης για ειρήνη
Τα βασικά πεδία διαφορών στα δύο κείμενα αφορούν τη σειρά της επίλυσης θεμάτων σχετικά με το εδαφικό, την άρση των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας και το μέγεθος του ουκρανικού στρατού.
Το πρώτο κείμενο αποτυπώνει τις προτάσεις που μετέφερε ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ σε Ευρωπαίους αξιωματούχους στο Παρίσι οι οποίοι με τη σειρά τους τις διαβίβασαν στους Ουκρανούς, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στις συνομιλίες. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο είπε πως οι προτάσεις είναι ένα «αδρό πλαίσιο» προκειμένου να ταυτοποιηθούν οι διαφορές μεταξύ των πλευρών.
Το δεύτερο κείμενο προέκυψε μία εβδομάδα αργότερα από συνομιλίες ανάμεσα σε Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους στο Λονδίνο και έχει δοθεί στην αμερικανική πλευρά, δήλωσαν οι πηγές.
Στο εδαφικό, οι προτάσεις του Γουίτκοφ καλούν για αναγνώριση de jure από τις ΗΠΑ του ελέγχου της Ρωσίας στην Κριμαία, την ουκρανική χερσόνησο την οποία κατέλαβε και προσάρτησε η Μόσχα το 2014, συν την de facto αναγνώριση σε περιοχές της νότιας και ανατολικής Ουκρανίας που ελέγχουν οι δυνάμεις της Μόσχας.
Αντίθετα, το ευρωπαϊκό και ουκρανικό έγγραφο διαφέρει ως προς το ότι αναφέρεται σε λεπτομερείς συζητήσεις για το εδαφικό μετά την επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο κείμενο για αναγνώριση ρωσικού ελέγχου σε οποιαδήποτε ουκρανική περιφέρεια.
Σχετικά με την ασφάλεια της Ουκρανίας μακροπρόθεσμα, το έγγραφο του Γουίτκοφ αναφέρει πως η Ουκρανία θα έχει μια «στιβαρή εγγύηση ασφαλείας» με ευρωπαϊκές και άλλες χώρες να ενεργούν ως εγγυήτριες δυνάμεις. Δεν αναφέρει περισσότερα για αυτό αλλά λέει πως το Κίεβο δεν θα επιδιώξει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.
Το άλλο έγγραφο είναι πιο ειδικό, αναφέροντας ότι δεν θα υπάρχουν όρια στις ουκρανικές δυνάμεις και κανένας περιορισμός όσον αφορά τη στάθμευση στρατιωτικών δυνάμεων συμμάχων της Ουκρανίας στο ουκρανικό έδαφος – μια διάταξη που είναι πιθανό να ενοχλήσει τη Μόσχα.
Προτείνει στιβαρές εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο μεταξύ άλλων και από τις Ηνωμένες Πολιτείες με μια «συμφωνία τύπου Άρθρου 5», μια αναφορά στη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής του ΝΑΤΟ.
Σχετικά με οικονομικά μέτρα, οι προτάσεις του Γουίτκοφ αναφέρουν πως οι κυρώσεις που εφαρμόζονται σε βάρος της Ρωσίας από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 θα αρθούν στο πλαίσιο της υπό συζήτηση συμφωνίας.
Οι αντιπροτάσεις αναφέρουν πως θα υπάρξει «σταδιακή ελάφρυνση των κυρώσεων μετά την επίτευξη βιώσιμης ειρήνης» και ότι οι κυρώσεις μπορεί να επανέλθουν αν η Ρωσία παραβιάσει τους όρους της ειρηνευτικής συμφωνίας.
Το ευρωπαϊκό και ουκρανικό έγγραφο προτείνει επίσης η Ουκρανία να λάβει οικονομική αποζημίωση για τις καταστροφές που προκάλεσε ο πόλεμος από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό που έχουν δεσμευθεί. Το κείμενο του Γουίτκοφ αναφέρει μόνο πως η Ουκρανία θα αποζημιωθεί οικονομικά, χωρίς να αναφέρει από πού θα προέλθουν τα χρήματα.
Οι όροι των ΗΠΑ, όπως τους, παρουσιάζει το Reuters, είναι:
- Μόνιμη κατάπαυση του πυρός
- Άμεση έναρξη τεχνικών διαπραγματεύσεων για την εφαρμογή της συμφωνίας
- Παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφάλειας στην Ουκρανία
- Οι εγγυητές θα είναι μια ad hoc ομάδα ευρωπαϊκών κρατών και μη ευρωπαϊκών κρατών που θα εκδηλώσουν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν
- Η Ουκρανία δεν θα επιδιώξει την ένταξή της στο ΝΑΤΟ
- Η Ουκρανία μπορεί να επιδιώξει την ένταξή της στην ΕΕ
- Οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν de jure τον έλεγχο της Κριμαίας από τη Ρωσία
- Οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν de facto τον έλεγχο του Λουγκάνσκ από τη Ρωσία
- Οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν de facto τα εδάφη της Ζαπορίζια, του Ντόνετσκ και της Χερσώνας που ελέγχονται από τη Ρωσία
- Η Ουκρανία ανακτά εδάφη στην περιφέρεια του Χάρκοβο
- Η Ουκρανία ανακτά - μέσω των ΗΠΑ - τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, με διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και στις δύο πλευρές, καθώς και του φράγματος της Καχόβκα
- Η Ουκρανία απολαμβάνει ανεμπόδιστη διέλευση στον ποταμό Δνείπερο και τον έλεγχο της χερσονήσου Κινμπουρν
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία θα εφαρμόσουν συμφωνία οικονομικής συνεργασίας/ορυκτών
- Η Ουκρανία θα ανακατασκευαστεί πλήρως και θα αποζημιωθεί οικονομικά
- Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας που επιβλήθηκαν λόγω της σύγκρουσης από το 2014 θα αρθεί
- Οικονομική συνεργασία ΗΠΑ-Ρωσίας στον τομέα της ενέργειας και σε άλλους βιομηχανικούς τομείς
Οι αντιπροτάσεις Ουκρανίας και Ευρωπαίων
Το Reuters δημοσίευσε επίσης λεπτομέρειες ενός άλλου εγγράφου, το οποίο, σύμφωνα με το πρακτορείο, περιέχει τις αντιπροτάσεις για συμφωνία που υπέβαλαν Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.
Αυτές είναι οι εξής:
- Δέσμευση για πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός στον αέρα, στη ξηρά και στη θάλασσα
- Άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών για την τεχνική εφαρμογή, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό θα γίνει παράλληλα με την προετοιμασία της ατζέντας και των λεπτομερειών για μια πλήρη ειρηνευτική συμφωνία
- Παρακολούθηση της εφαρμογής της κατάπαυσης του πυρός, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και με την υποστήριξη τρίτων χωρών.
- Η Ρωσία πρέπει να επιστρέψει άνευ όρων όλα τα απελαθέντα και παράνομα εκτοπισμένα ουκρανικά παιδιά
- Ανταλλαγή όλων των αιχμαλώτων πολέμου
- Η Ρωσία πρέπει να απελευθερώσει όλους τους αμάχους κρατούμενους
- Η Ουκρανία λαμβάνει ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας, μεταξύ άλλων, από τις ΗΠΑ, ενώ δεν υπάρχει συναίνεση μεταξύ των συμμάχων σχετικά με την ένταξη στη ΝΑΤΟ
- Κανένα περιοριστικό μέτρο κατά των ουκρανικών αμυντικών δυνάμεων
- Τα κράτη εγγυητές θα είναι μια ad hoc ομάδα ευρωπαϊκών και μη ευρωπαϊκών χωρών που θα εκδηλώσουν την πρόθεσή τους. Δεν θα επιβληθούν περιορισμοί στην παρουσία, τα όπλα και τις επιχειρήσεις φιλικών ξένων δυνάμεων στο έδαφος της Ουκρανίας
- Η Ουκρανία θα επιδιώξει την ένταξή της στην ΕΕ
- Τα εδαφικά ζητήματα θα συζητηθούν και θα επιλυθούν μετά από πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός
- Οι εδαφικές διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν με βάση τη γραμμή ελέγχου
- Η Ουκρανία ανακτά τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, καθώς και του φράγματος Καχόβκα
- Η Ουκρανία απολαμβάνει ανεμπόδιστη διέλευση στον ποταμό Δνείπερο και τον έλεγχο της χερσονήσου Κινμπούρν
- Οι ΗΠΑ και η Ουκρανία εφαρμόζουν συμφωνία οικονομικής συνεργασίας/ορυκτών
- Η Ουκρανία θα ανακατασκευαστεί πλήρως και θα αποζημιωθεί οικονομικά, μεταξύ άλλων μέσω των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που θα παραμείνουν δεσμευμένα έως ότου η Ρωσία αποζημιώσει την Ουκρανία για τις ζημίες που της προκάλεσε
- Οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία από τις ΗΠΑ από το 2014 ενδέχεται να χαλαρώσουν σταδιακά μετά την επίτευξη βιώσιμης ειρήνης και να επαναφερθούν σε περίπτωση παραβίασης της ειρηνευτικής συμφωνίας.
Πηγή: AFP, BBC, Reuters