Τους υποσχέθηκε μία πρωτοπόρα θεραπεία με ενέσεις βλαστοκυττάρων για την ίαση χρόνιας ασθένειας. Η απελπισία και η απόγνωσή τους τούς ώθησαν να τον εμπιστευτούν. Και μετά, πέντε εκ των τουλάχιστον 15 θυμάτων, πέθαναν.
Η νέα υπόθεση ψευτογιατρού που εκμεταλλεύτηκε και εξαπάτησε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας και άλλες νευρολογικές ασθένειες στη Θεσσαλονίκη καθώς και σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, έχει σοκάρει το πανελλήνιο και φέρνει στο προσκήνιο την παραπληροφόρηση σχετικά με τις θεραπείες με βλαστοκύτταρα. Ο 66χρονος ψευτογιατρός, που πλέον κατηγορείται για ανθρωποκτονία με δόλο τετελεσμένη και σε απόπειρα κατά συρροή, υποσχόταν στα θύματά του την ίαση, μεταξύ άλλων και με ενέσεις με βλαστοκύτταρα, τις οποίες μάλιστα χρέωνε από 10.000 έως 25.000 ευρώ ανά δόση.
Παρότι, όπως αποδείχθηκε στα εργαστήρια του ΑΠΘ, τα σκευάσματα που χορηγούσε ο ψευτογιατρός στα θύματά του δεν είχαν προφανώς καμία σχέση με βλαστοκύτταρα, καθώς επρόκειτο για αμινοξέα χωρίς καμία φαρμακευτική ιδιότητα, έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμα επιτήδειοι που παραπλανούν απελπισμένους συνανθρώπους μας πουλώντας ψεύτικες ελπίδες με μυθεύματα γύρω από τα βλαστοκύτταρα.
Τι ισχύει λοιπόν επιστημονικά για τα βλαστοκύτταρα;
Όπως εξηγεί στη Voria.gr, ο πρώην διευθυντής της Αιματολογικής Κλινικής του νοσοκομείου «Παπανικολάου» και ιδρυτής της Ελληνικής Εταιρείας Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής, Αχιλλέας Αναγνωστόπουλος, υπάρχουν δύο κατηγορίες περιπτώσεων που είναι εγκεκριμένη η χρήση των βλαστοκυττάρων του ομφάλιου πλακουντικού αίματος: 1) στις λευχαιμίες και 2) σε συγκεκριμένες κληρονομικές παθήσεις, όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία. Στις περιπτώσεις των κληρονομικών παθήσεων το αίμα του παιδιού φέρει ένα ή και περισσότερα γονίδια που είναι παθολογικά και τα ίδια αυτά γονίδια έχει το ομφάλιο πλακουντικό αίμα, επομένως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θεραπεία. Επίσης, σε περίπτωση μεταμόσχευσης, το μόσχευμα πρέπει να είναι υγιές και άρα από άλλον δότη, οπότε η αποθήκευση των βλαστοκυττάρων κατά τη γέννηση του παιδιού αποδεικνύεται ανούσια.
Στις περιπτώσεις της λευχαιμίας πάλι το παιδί δεν μπορεί να επωφεληθεί με κάποιον τρόπο από τα αποθηκευμένα δικά του βλαστοκύτταρα. Όπως αναφέρει ο κ. Αναγνωστόπουλος, τα περισσότερα παιδιά αρρωσταίνουν κυρίως από οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, η οποία σε ποσοστό 85% μπορεί να αντιμετωπιστεί επιτυχημένα με τη συμβατική χημειοθεραπεία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, για το υπόλοιπο 15%, το παιδί μπορεί θεραπευτεί με μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων που δεν μπορούν, όμως, να προέρχονται από το ίδιο. Κι αυτό γιατί τα λεμφοκύτταρα του ίδιου του ανθρώπου έχουν στο εξωτερικό τους τον ίδιο γενετικό κώδικα με τα λευχαιμικά κύτταρα, τα αναγνωρίζουν ως δικά τους και τα αφήνουν να μεγαλώσουν, ενώ τα λεμφοκύτταρα από ένα ξένο μόσχευμα αναγνωρίζουν τα λευχαιμικά κύτταρα που υπολείπονται, ως ξένα και τα σκοτώνουν. Εξ ου και οι μεταμοσχεύσεις δεν γίνονται ποτέ από τον ίδιο άνθρωπο. Επιπλέον, στις μέρες μας έχουν βγει και οι κυτταρικές θεραπείες που και αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον ίδιο σκοπό, να καταπολεμηθούν δηλαδή τα κύτταρα της λευχαιμίας.
Μία εξαιρετικά σπάνια περίπτωση, στην οποία θα μπορούσαν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν τα βλαστοκύτταρά του είναι αν το παιδί αποκτήσει απλαστική αναιμία. Ωστόσο, ακόμα και σε αυτήν την περίπτωση, τονίζει ο κ. Αναγνωστόπουλος, εδώ και χρόνια γίνονται αλλογενείς μεταμοσχεύεις για τη θεραπεία. «Δεν υπάρχει επιστημονική ένδειξη για να χρησιμοποιήσει κανείς τα αυτόλογα μοσχεύματα, δηλαδή αυτά που κρατάμε μετά τη γέννα από το ίδιο το παιδί», ανέφερε.
Οι ενέσεις με βλαστοκύτταρα και οι ψεύτικες ελπίδες
Στην Ελλάδα υπάρχουν δημόσιες τράπεζες βλαστοκυττάρων, οι οποίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες. Μία εξ αυτών βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και ανήκει στην Αιματολογική Κλινική του νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου». Στη δημόσια τράπεζα βλαστοκυττάρων της Θεσσαλονίκης πραγματοποιούνται κάθε χρόνο περίπου 2.000 δωρεές από όλα τα μέρη της Ελλάδας. Αυτά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να μεταμοσχευτούν σε άτομα που πάσχουν από διάφορες ασθένειες και να σώσουν τις ζωές συμπολιτών. Από τις 2.000 δωρέες βλαστοκυττάρων που γίνονται κάθε χρόνο, κατάλληλα προς μεταμόσχευση είναι περίπου το 10% και τα υπόλοιπα αποκλείονται κυρίως λόγω μικρού όγκου. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται 5 με 10 αιτήματα αποστολής βλαστοκυττάρων για μεταμόσχευση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ο αιματολόγος, διευθυντής της Δημόσιας Τράπεζας Βλαστοκυττάρων του «Παπανικολάου» καθώς και της Αιμοτολογικής Κλινικής και Μονάδας Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών, Δαμιανός Σωτηρόπουλος, μιλώντας στη Voria.gr για την υπόθεση του ψευτογιατρού που έκανε ενέσεις με δήθεν βλαστοκύτταρα, αναφέρει ότι είχαν γίνει πριν από περίπου 20 χρόνια κάποια πειράματα με βλαστοκύτταρα. Συγκεκριμένα, είχαν γίνει προσπάθειες τα κύτταρα του αίματος να αλλάξουν και να γίνουν κύτταρα που μπορούν φτιάξουν νεύρα ή μπορούν να φτιάξουν κύτταρα του παγκρέατος (για τον ζαχαρώδη διαβήτη) ή του ήπατος (για την κίρρωση), καθώς και για άλλες ασθένειες, όπως για τη σκλήρυνση κατά πλάκας και το Αλτσχάιμερ. Στην πράξη όμως, όταν ξεκίνησαν οι κλινικές μελέτες σε ανθρώπους, τα πειράματα αυτά δεν πέτυχαν και δεν κατάφεραν να βοηθήσουν πουθενά.
Ο κ. Σωτηρόπουλος αναφέρει μάλιστα ότι οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα των πειραμάτων αυτών, χωρίς να συμπεριλάβουν τα απογοητευτικά αποτελέσματα των κλινικών μελετών, ως επιχειρήματα για να πείσουν τους γονείς να πληρώσουν για να αποθηκεύσουν τα βλαστοκύτταρα των παιδιών τους.
«Στην ιατρική πρέπει να ενεργούμε και να υποσχόμαστε στον κόσμο με βάσει την αποδεδειγμένη ιατρική (fact based science), όχι με πιθανές λύσεις του μέλλοντος ή με μελέτες που διεξάγονται και δεν ξέρουμε ακόμα τα αποτελέσματά τους», σημειώνει από την πλευρά του ο κ. Αναγνωστόπουλος και προσθέτει ότι «...ο ΕΟΦ δεν κάνει αυστηρό έλεγχο στο τι γράφουν στις ιστοσελίδες τους και στο τι λένε στον κόσμο οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων».
Ο οργανισμός που δεν χρειάζεται... τα παλαιά του βλαστοκύτταρά του
Επιπλέον, ο κ. Σωτηρόπουλος σημειώνει πως υπάρχουν περιπτώσεις που μπορούν ασθενείς να υποβληθούν σε αυτόλογες μεταμοσχεύσεις, δηλαδή μπορούν να λάβουν τα δικά τους βλαστοκύτταρα. Όμως ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν αυτά που έχουν αποθηκευτεί στις ιδιωτικές τράπεζες.
Συγκεκριμένα, άτομα που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις, όπως τα λεμφώματα, χρειάζεται να υποβληθούν σε δυνατές χημειοθεραπείες με αποτέλεσμα να σκοτώνονται και φυσιολογικά κύτταρα που βρίσκονται στον μυελό των οστών. Για να αντικατασταθούν αυτά τα κύτταρα δεν θα χρειαστεί ξένο μόσχευμα. Αντιθέτως, πριν ο ασθενής υποβληθεί στη χημειοθεραπεία, οι γιατροί παίρνουν μόσχευμα από το αίμα του ασθενούς, το καταψύχουν και του μεταμοσχεύουν σε δεύτερο χρόνο τα δικά του κύτταρα.
«Ο κόσμος έχει καταλάβει πλέον πως τσάμπα δίνει τα λεφτά του (σσ. στις ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων)... για αυτό και ο θεσμός αυτός πλέον έχει ξεπέσει τελείως», τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Σωτηρόπουλος.