Με απόλυτη επιτυχία ανεξαρτήτως αποτελέσματος στέφθηκε η διαδικασία εκλογής προέδρου στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής. Αποδείχτηκε ότι μπορεί μια τέτοια διαδικασία να μην είναι επώδυνη, ούτε να φρενάρει την ανοδική πορεία ενός κόμματος. Αντιθέτως, μπορεί υπό προϋποθέσεις να δώσει ακόμα μεγαλύτερη ώθηση σε μια πορεία που μέχρι σήμερα πηγαίνει με αργούς ρυθμούς, ακόμα κι αν το επίδικο δεν είναι κάτι... φαντεζί και καινούργιο.
Αυτή η επιτυχία των εσωκομματικών εκλογών στο ΠΑΣΟΚ πιστώνεται στους έξι υποψήφιους προέδρους χωρίς πολλά πολλά.
Ο πολιτικός πολιτισμός, η στάση του καθενός απέναντι στον άλλον, η κατάθεση πολιτικών προτάσεων και θέσεων, η ανάδειξη των διαφοροποιήσεων και κυρίως η δέσμευση του καθενός προσωπικά ότι σε κάθε περίπτωση δεν απειλείται η ενότητα του κόμματος ήταν τα στοιχεία που κυριάρχησαν απέναντι στις προσωπικές κόντρες, στις αιχμές, ακόμα και στα δηκτικά σχόλια. Δεν έλειψε το αλατοπίπερο, αλλά υπήρχε και καλό φαγητό...
Κι αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξελιχθεί η εκλογική διαδικασία της Κυριακής. Μια γιορτή της Δημοκρατίας, χωρίς εισαγωγικά, εκπτώσεις και στρογγυλεύσεις.
Καθένας εκ των υποψηφίων κατέθεσε μια πολιτική πλατφόρμα. Κατέθεσε προτάσεις στα μείζονα και στα τρέχοντα. Κατέθεσε όραμα για την επόμενη μέρα τόσο του κόμματος όσο και της Ελλάδας. Και όλοι μαζί στάθηκαν στο ύψος ενός κόμματος εξουσίας, βάζοντας πρώτο αντίπαλο στο κάδρο την κυβέρνηση της ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το αντίπαλον δέος, όπως αρμόζει σε ένα κόμμα με προοπτική διακυβέρνησης του τόπου.
Το είχαμε «ξεχάσει» αυτό για το ΠΑΣΟΚ. Και δεν έφταιγε η απώλεια της δεύτερης θέσης, του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης και συνεπώς της εν δυνάμει επόμενης κυβέρνησης. Το ΠΑΣΟΚ επί χρόνια, μετά την εκλογική κατάρρευσή του, όταν πλήρωνε το μάρμαρο των επιλογών του και ίσως με δυσανάλογο τίμημα, φάνταζε ως κόμμα υπό οριστική εξαφάνιση. Τα μονοψήφια ποσοστά σε άλλη περίπτωση θα ήταν καταδικαστικά. Προφανώς και δεν ήταν υπό οριστική εξαφάνιση, προφανώς και δεν είναι.
Κόμμα με μισό αιώνα ζωής, με βαθιές ρίζες στην ελληνική κοινωνία, με κερδισμένη την εμπιστοσύνη των πολιτών τόσες φορές, με διαχείριση της τύχης της χώρας σε πλείστες όσες περιπτώσεις και κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας υπάρχει μόνον ακόμα ένα στην Ελλάδα, η ΝΔ.
Και το δίπολο ή όπως παλιά το είχαμε συνηθίσει οι εκπρόσωποι του δικομματισμού έσπασε όλα αυτά τα χρόνια, εξαιτίας της εκλογικής κατάρρευσης του ΠΑΣΟΚ και της ανάδειξης ενός νέου πόλου στην κεντροαριστερά, του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ΠΑΣΟΚ και όπως φαίνεται δεν θα γίνει. Αντιθέτως το ΠΑΣΟΚ έχει τα θεμέλια πάνω στα οποία μπορεί να χτίσει την επάνοδό του ως πρωταγωνίστρια πολιτική δύναμη στη χώρα τα επόμενα χρόνια.
Όλα αυτά τα ενσωμάτωσαν στην προεκλογική τους εκστρατεία οι έξι υποψήφιοι. Επένδυσαν σε αυτή τη δυναμική του κόμματος, στην πάγια νοοτροπία του κόσμου του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος άντεξε στα δύσκολα και παρέμεινε με την προσδοκία να ξαναγίνει κυβερνών το κόμμα του, αλλά και στην αποστασιοποιημένη κοινωνία, η οποία όμως είναι πάντα εν δυνάμει ψηφοφόρος του ΠΑΣΟΚ. Και για να το αιτιολογήσω θα καταφύγω σε ένα τσιτάτο των παλιών πολιτικών ότι «χέρι που σε ψήφισε μια φορά μπορεί πάντα να σε ξαναψηφίσει».
Η συγκυρία ευνόησε πολύ επίσης. Στο σπαρασσόμενο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, οι εσωτερικές εξελίξεις βοήθησαν τους πολίτες να κάνουν συγκρίσεις. Και οι συγκρίσεις αυτές ευνόησαν το ΠΑΣΟΚ. Σοβαρές υποψηφιότητες, με πολιτικό λόγο, μακριά από φτηνούς εντυπωσιασμούς και τεχνάσματα, μακριά από λαϊκισμούς και μαλλιοτραβήγματα, με πολιτικές προσωπικότητες, που ξέρουν τι ζητούν, τι πρεσβεύουν και πού θέλουν να πάνε το κόμμα, αλλά και τη χώρα την επόμενη μέρα. Αυτοί είναι οι έξι υποψήφιοι του ΠΑΣΟΚ κι αυτοί επαναλαμβάνω πιστώνονται την επιτυχημένη διαδικασία των εκλογών, ανεξαρτήτως νικητή και ηττημένων.
Δεν ετέθη θέμα ενότητας του κόμματος. Επίσης, με τη δημοσκοπική αύρα του δεύτερου κόμματος, οι υποψήφιοι στο μεγαλύτερο μέρος του προεκλογικού λόγου τους αφιερώθηκαν στην ανάδειξη των διαφορών τους με την ασκούμενη κυβερνητική πολιτική και έβαλαν απέναντί τους όχι τον δεύτερο εκλογικά ΣΥΡΙΖΑ, αλλά την πρώτη ΝΔ.
Έδωσαν έτσι αέρα, προοπτική, ελπίδα σε όσους μπουν στη διαδικασία να ψηφίσουν την Κυριακή για τον επόμενο πρόεδρο του κόμματος.
Εδώ ακριβώς είναι και το στοίχημα και ίσως μια "ανορθογραφία" της προεκλογικής μάχης. Προσελκύοντας το ενδιαφέρον της κοινωνίας (που ήταν το ζητούμενο), καλλιεργήθηκαν μεγάλες προσδοκίες ως προς τη συμμετοχή στις κάλπες. Προσδοκίες που εάν επιβεβαιωθούν θα συνιστούν ακόμα ένα άλμα του ΠΑΣΟΚ προς τα πάνω, εάν όμως διαψευστούν θα προσγειώσουν απότομα πολλούς και κυρίως τις προσδοκίες των μελών και των ψηφοφόρων του κόμματος στις εθνικές κάλπες. Πιθανώς και τα δημοσκοπικά ποσοστά...
Ποια θα είναι μεγάλη συμμετοχή, που θα θεωρείται νίκη; Υπάρχει αριθμός που το καθορίζει; Όταν καλλιεργούνται προσδοκίες για 400.000 πολίτες που θα ψηφίσουν για αρχηγό του ΠΑΣΟΚ είναι δίκοπο μαχαίρι. Η μπάλα δεν κρατείται χαμηλά. Κι αυτό μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα της επόμενης μέρας. Δηλαδή 250.000 ψηφοφόροι θα είναι μικρό νούμερο; Δεν θα είναι επιτυχία; Εάν βάζεις στόχο καλό είναι να τον πετύχεις, γιατί μετά βρίσκεται σε θέση απολογούμενου και στην κοινή γνώμη του μη επιτυχημένου για να το διατυπώσω κομψά.
Σε κάθε περίπτωση γενική αίσθηση είναι ότι ο κόσμος, η κοινωνία, δεν έδειξε ασυγκίνητη από τις εκλογές για την ανάδειξη του νέου αρχηγού του ΠΑΣΟΚ κι αυτό το ενίσχυσε η προεκλογική περίοδος. Η απουσία τοξικότητας λειτούργησε ελκυστικά. Πόσο; Θα δείξει την Κυριακή.
Εδώ πρέπει να θυμίσω ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης άνοιξε τον δρόμο γι' αυτή την πορεία, αφού προτίμησε με πολιτικό θάρρος να θέσει εαυτόν στην κρίση όσων προσέλθουν στις κάλπες, από το να παραμένει πρόεδρος υπό αμφισβήτηση ή έρμαιο της φθοράς.
Πρέπει να θυμίσω ότι βγήκε μπροστά πάλι ο Παύλος Γερουλάνος καταθέτοντας ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ηγεσίας και στοχοθεσίας για το ΠΑΣΟΚ της επόμενης μέρας.
Πρέπει να θυμίσω ότι η Νάντια Γιαννακοπούλου ανέδειξε παθογένειες της λειτουργίας του κόμματος και έκανε τον εαυτό της χρήσιμο στην επόμενη μέρα του κόμματος.
Πρέπει να θυμίσω ότι η υποψηφιότητα της Άννας Διαμαντοπούλου λειτούργησε συσπειρωτικά και ενωτικά, δίνοντας μια άλλη διάσταση, έναν ουσιαστικό πολιτικό προγραμματικό λόγο, που έλειψε είναι αλήθεια από το ΠΑΣΟΚ τα προηγούμενα χρόνια.
Πρέπει να θυμίσω ότι η πρωτοβουλία του Χάρη Δούκα και η διαφοροποιημένη πολιτική πλατφόρμα του εμπλούτισε τον πολιτικό διάλογο και έδωσε μια εναλλακτική στην πορεία του κόμματος.
Πρέπει να θυμίσω ότι η υποψηφιότητα του Μιχάλη Κατρίνη λειτούργησε ως φορέας επαναπατρισμού ή επανενεργοποίησης δυνάμεων του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ, του παπανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ, παραδοσιακές δυνάμεις οι οποίες έμειναν στο περιθώριο.
Και όλοι τους, με τη στάση τους, λειτούργησαν πυροσβεστικά στους υπερφίαλους οπαδούς τους, που πήγαν να το κάνουν... ΣΥΡΙΖΑ στα social media, με αποτέλεσμα να αποτιμάται σήμερα η όλη διαδικασία μόνον θετικά.
Αυτά αν κάποιος θέλει να δει το ποτήρι μισογεμάτο. Διότι μια μέρα πριν την αυριανή κάλπη μισογεμάτο είναι και ευχή όλων στο ΠΑΣΟΚ είναι να μην είναι μισοάδειο (το ποτήρι και οι κάλπες) μετά την Κυριακή.
Το πόσοι και ποιοι τελικά θα ψηφίσουν για τον επόμενο αρχηγό του ΠΑΣΟΚ θα το δούμε σε λίγες ώρες. Το διακύβευμα στην παρούσα πολιτική συγκυρία είναι πολύ μεγάλο. Ψηφίζουν για εν δυνάμει επόμενο πρωθυπουργό.
Σε κάθε περίπτωση, κι από τις υποψηφιότητες, αποδεικνύεται ότι το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κόμμα που μπορεί να τους χωρέσει όλους και ιδεολογικά και πολιτικά, διότι πολύ απλά έχουν μάθει να συμβιώνουν «πατριώτες» και «προοδευτικοί», κεντροαριστεροί και κεντροδεξιοί, προοδευτικοί και συντηρητικοί. Το θέμα είναι να είναι το ίδιο ελκυστικός και ο επόμενος αρχηγός του, ώστε να εμπνεύσει συνολικά την κοινωνία ότι μπορεί να ανταγωνιστεί στα ίσα τον πολιτικά κυρίαρχο σήμερα Μητσοτάκη.