Zωή σε ένα μεγάλο κομμάτι της προσωπικής διαδρομής του Κωνσταντίνου Καβάφη προς τη δική του «Ιθάκη» έδωσε εδώ και περίπου έναν χρόνο η αποκατάσταση της οικίας του στην Αλεξάνδρεια από το Ίδρυμα Ωνάση, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού.
Ο Καβάφης εγκαταστάθηκε στο διαμέρισμα του 2ου ορόφου της τότε 10 Rue Lepsius (σήμερα Rue C. P. Cavafy 4, πρώην Rue Sharm el Sheikh) το 1907 και αυτό έμελλε ν' αποτελέσει καταφύγιο για τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του αλλά παράλληλα και ένα σύμβολο της αρχιτεκτονικής που επικρατούσε στην αιγυπτιακή πόλη κατά τον 19ο και το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.
Στις 16 Νοεμβρίου 1992, με πρωτοβουλία του αείμνηστου ιστορικού και συγγραφέα Κωστή Μοσκώφ, μορφωτικού ακολούθου στην Ελληνική Πρεσβεία του Καΐρου, εγκαινιάστηκε στον χώρο το Μουσείο Καβάφη. Δύο χρόνια αργότερα διαμορφώθηκε και η Αίθουσα Στρατή Τσίρκα στην οικία, με υλικά που δώρισε η Εταιρεία Φίλων Στρατή Τσίρκα, αφιερωμένη στον σημαντικό αιγυπτιακής καταγωγής πεζογράφο.
Φτάνοντας στο σήμερα, η οικία του Καβάφη παραδόθηκε στο κοινό τον Μάιο του 2024 (σ.σ οι εργασίες αποκατάστασης ξεκίνησαν στις αρχές του 2022) και οι αίθουσες περιλαμβάνουν σημαντικά αντικείμενα που ρίχνουν φως στη ζωή του οικουμενικού ποιητή. Ο επισκέπτης μπορεί να δει ποικίλα κειμήλια και τεκμήρια από το μοναδικό του έργο αλλά και σύγχρονα έργα τέχνης που επιλέχθηκαν από ακαδημαϊκούς συμβούλους.
Μία επίσκεψη στην οικία του Καβάφη αποτελεί must για όλους τους επισκέπτες στην Αλεξάνδρεια και γενικότερα στην Αίγυπτο, καθώς η πόλη βρίσκεται περίπου τρεις ώρες μακριά από την πρωτεύουσα, το Κάιρο. Έχει καταστεί πόλος έλξης για επισκέπτες απ' όλον τον πλανήτη ενώ τα δωμάτιά του μεταφέρουν τον θεατή πίσω στο χρόνο, νιώθοντας την υπερβατική παρουσία του Καβάφη, αυτού που τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες.
Ξεχωριστή αίσθηση αποκτά ειδικότερα ο επισκέπτης βγαίνοντας στο μικρό μπαλκόνι για να δει τη θέα που απολάμβανε ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Χρόνια μετά η συγκίνηση για τους λάτρεις της ποίησης μεγεθύνεται από σαγήνη, την οποία προκαλούν οι μυρωδιές που αναδύονται από τα μικρά μαγαζιά πέριξ της οδού «Καβάφη 4» και τον δυνατό βηματισμό των ντόπιων, οξύνοντας τις αισθήσεις. Μία μυσταγωγία που σε λίγες πόλεις μπορεί να βιώσει ένας Έλληνας.
«Και βγήκα στο μπαλκόνι μελαγχολικά- βγήκα ν’ αλλάξω σκέψεις βλέποντας τουλάχιστον ολίγη αγαπημένη πολιτεία, ολίγη κίνηση του δρόμου και των μαγαζιών», αναφέρει στο ποίημά του με τίτλο «Εν Εσπέρα» και προκαλεί τον ταξιδιώτη να πράξει ακριβώς το ίδιο περιπλανώμενος εν συνεχεία στα στενά του κυριότερου λιμανιού της Αιγύπτου.
Λίγοι άνθρωποι της τέχνης έχουν συνδυαστεί τόσο με την πόλη τους όσο ο Καβάφης με την Αλεξάνδρεια και η ελληνική του καταγωγή τραβάει τους επισκέπτες από την χώρα μας ώστε να δουν την οικεία του, σαν ν' αποτίνουν έναν φόρο τιμής σ' εκείνον που ύμνησε όλους όσοι γνώριζαν ρεαλιστικά μέσα τους ότι θα χάσουν αλλά δεν σταμάτησαν να μάχονται.
Σαν το «Ἀπολείπειν ὁ θεὸς Ἀντώνιον» και το «αποχαιρέτα την Αλεξάνδρεια που χάνεις», ίσως τον πιο εμβληματικό του στίχο όπου αντικατοπτρίζει την ευχή και κατάρα της πόλης ώστε ν' αναμετράται συνεχώς με το παρελθόν της.
Η Voria.gr βρέθηκε στην οικία του Καβάφη και περιπλανήθηκε στα οκτώ της δωμάτια, το καθένα αφιερωμένο σε μία ξεχωριστή θεματική ενότητα για τον Αλεξανδρινό ποιητή, φέροντας έναν μοναδικό τίτλο που συνδέεται με διαφορετικό του πόνημα.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί στον επισκέπτη το χρονολόγιο που αποδίδει το ιστορικό πλαίσιο κατά το οποίο ο Καβάφης διαμορφώθηκε τόσο ως άνθρωπος όσο και ως ποιητής, ξετυλίγοντας το κουβάρι της ζωής του στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Αιγύπτου.
Είχαμε τη χαρά να περιηγηθούμε στους χώρους της οικείας με την ελληνικής καταγωγής Αιγύπτια ξεναγό, Μερχάν Αμίν, που συνεργάζεται με το ελληνικό ίδρυμα βιβλίου και πολιτισμού στο παράρτημα της Αλεξάνδρειας, η οποία ανέφερε μεταξύ άλλων στη Voria: «Εδώ έμεινε ο Καβάφης τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του, γράφοντας τα περισσότερα ποιήματά του. Θα δείτε οκτώ δωμάτια που εξηγούν τη ζωή του. Μπορεί κανείς να διαβάσει το ηλεκτρονικό αρχείο με πάνω από 2.000 έγραφα. Βιβλία του μεταφράστηκαν και στ' αραβικά, σε 34 γλώσσες γι' αυτό και λέμε ότι είναι ο παγκόσμιος ποιητής. Περίπου 50 Έλληνες έρχονται κάθε μέρα, αυτός ο αριθμός μεγάλωσε στις γιορτές των Χριστουγέννων κι έφτασε ως και τα 200 άτομα τη μέρα».
