Το ελληνικό κρασί τής χρωστά πολλά και ήταν καιρός να της πει ένα… ευχαριστώ. Αυτό σκέφτηκαν 24 ιδιώτες οινοποιοί και τέσσερις συνεταιριστικοί φορείς του κλάδου*, όταν αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να χορηγήσουν την τιμητική έκδοση «Οινάνθη», ώστε να την προσφέρουν ως ένα ελάχιστο δείγμα εκτίμησης και ευγνωμοσύνης στην 95χρονη σήμερα Σταυρούλα Κουράκου, μια γυναίκα που στήριξε την υπόθεση του ελληνικού κρασιού στα διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων για πάνω από μισό αιώνα. Πρόκειται άλλωστε για τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τη νομοθετική αναγνώριση –στη δεκαετία του ’70 ως επικεφαλής του Ινστιτούτου Οίνου- των πρώτων γεωγραφικών επωνυμιών καταγωγής και τη συνακόλουθη εμφάνιση των πρώτων ελληνικών οίνων «Ονομασίας Προελεύσεως» στην αγορά. Χάρη δε στο διεθνές της κύρος, όταν είχε πια από χρόνια συνταξιοδοτηθεί, πέτυχε την αναγνώριση και προστασία ελληνικών ιστορικών «Ονομασιών Προελεύσεως», όπως του Visanto και του Μονεμβασία-Malvasia, ενώ συνέβαλε με το συγγραφικό της έργο στη γνώση του παρελθόντος της ελληνικής οινοπαραγωγής.
Η «Οινάνθη» (Εκδόσεις Φοίνικα), που αποτελεί μια συλλογή από 50 δικά της κείμενα, κρύβει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Η Σταυρούλα Κουράκου πρόσφερε πριν από μερικά χρόνια το τελευταίο της βιβλίο «Malvasia, ο περιώνυμος οίνος χθες και σήμερα» σε ορισμένους οινοποιούς με τους οποίους τη συνδέουν αισθήματα εκτίμησης και φιλίας με την αφιέρωση «…Στα 92 μου χρόνια καταθέτω την πένα και με αυτό το κύκνειο άσμα μου σας εκφράζω…» λέγοντας στον καθένα αυτά που ήθελε να του πει. Η φράση αυτή συγκλόνισε κάποιους από τους παραλήπτες, που την ερμήνευσαν ως το κλείσιμο ενός κύκλου από έναν άνθρωπο που υπηρέτησε τον ελληνικό οίνο μια ολόκληρη ζωή. Έτσι, αποτάθηκαν στον Μπάμπη Λέγγα των Εκδόσεων Φοίνικα, αποκλειστικό εκδότη και καλλιτεχνικό επιμελητή όλων των βιβλίων της την τελευταία δεκαετία, ο οποίος έχει πρόσβαση στο αρχείο της και αποφάσισαν να χορηγήσουν μια έκδοση προς τιμήν της με κείμενα από αυτό.
«Το βιβλίο αυτό, εμπλουτισμένο με πρωτότυπο εικονογραφικό υλικό, συγκεντρώνει κείμενα από το ευρύ και πολυδιάστατο πεδίο θεμάτων που πραγματεύεται το πολύτιμο έργο της, κείμενα που συνδυάζουν αρμονικά τεχνική γνώση με κλασική παιδεία και συγκροτούν τη ‘’μυθολογία’’ του οίνου ως πολιτισμικού αγαθού» λέει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου, Γιάννης Βογιατζής, ιθύνων νους της ξεχωριστής αυτής πρωτοβουλίας. Εξηγεί δε πως με την έκδοσή του οι 24 ιδιώτες οινοποιοί και οι τέσσερις συνεταιριστικοί φορείς θέλησαν να εκφράσουν τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη τους για όλα όσα ανιδιοτελώς έχει προσφέρει η Σταυρούλα Κουράκου, διαμορφώνοντας ουσιαστικά το γίγνεσθαι του σύγχρονου ελληνικού κρασιού.
Τα 50 κείμενα που επελέγησαν για την «Οινάνθη» καλύπτουν τρεις ενότητες: Ο οίνος στις αρχαίες ελληνικές κοινωνίες, Ο οίνος στους νεότερους χρόνους, Άμπελος και οίνος: ερμηνεία ιερών κειμένων. Μάλιστα, ο τίτλος του βιβλίου «Οινάνθη», τα εύοσμα άνθη δηλαδή της αγρίας αμπέλου, παραπέμπουν, σύμφωνα με τον κ. Βογιατζή, στη συμβολική ευωδία των κειμένων της, του πολύτιμου συγγραφικού της έργου.
Οι θέσεις στα κέντρα λήψης αποφάσεων και η πλούσια εργογραφία
Διδάκτορας της χημικής επιστήμης, με σπουδές οινολογίας στη Γαλλία, η Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα διηύθυνε επί εικοσαετία (1964-1984) το Ινστιτούτο Οίνου, ίδρυμα τεχνολογικής έρευνας του τότε υπουργείου Γεωργίας. Εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς και στον O.I.V., διεθνή διακυβερνητικό Οργανισμό Αμπέλου και Οίνου με 45 κράτη μέλη και έδρα το Παρίσι, από το 1960 μέχρι το 1979, οπότε εκλέχτηκε ομόφωνα πρόεδρός του. Μέλος πολλών διεθνών επιστημονικών εταιρειών, αντεπιστέλλον μέλος της Γεωργικής Ακαδημίας της Γαλλίας, μέλος της Ιταλικής Ακαδημίας Αμπέλου και Οίνου, χρημάτισε επανειλημμένα πρόεδρος Επιτροπών της τότε Ε.Ο.Κ. σε θέματα αμπελοοινικής νομοθεσίας και αλκοολούχων ποτών. Ως πρόεδρος της ad hoc Επιτροπής του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας εισηγήθηκε και πέτυχε την ψήφιση του κανονισμού (ΕΟΚ) για τα αλκοολούχα ποτά, στο πλαίσιο του οποίου κατοχυρώθηκε η αναγνώριση και προστασία της επωνυμίας «ούζο» ως αποκλειστικά ελληνικής. Ως προϊσταμένη του Ινστιτούτου Οίνου εισηγήθηκε το 1964 τη νομοθετική καθιέρωση και προστασία οίνων ελληνικών περιοχών που θα μπορούσαν να αποτελέσουν την κατηγορία των οίνων με γεωγραφική επωνυμία καταγωγής: των οίνων «Ονομασίας Προέλευσης». Έτσι, άρχισε ένα ερευνητικό πρόγραμμα που κάλυψε όλη την Ελλάδα, με αποτέλεσμα να αναδειχθούν ξεχασμένες γηγενείς ποικιλίες αμπέλου και να επεκταθεί η αμπελοκαλλιέργεια σε περιοχές που φημίζονταν για την ποιότητα των κρασιών τους ήδη από παλαιότερους αιώνες, είχαν όμως εγκαταλειφθεί είτε λόγω των ιστορικών περιπετειών της χώρας είτε λόγω της καταστροφής των αμπελώνων από τη φυλλοξήρα.
Τη δεκαετία του 1970, με δική της εισήγηση, αναγνωρίστηκαν νομοθετικά οι πρώτες γεωγραφικές επωνυμίες καταγωγής και έκαναν την εμφάνισή τους στην αγορά οι πρώτοι ελληνικοί οίνοι «Ονομασίας Προελεύσεως», τους οποίους υποστήριξε με πολλές δημοσιεύσεις στον ελληνικό και ξένο Τύπο, με ανακοινώσεις σε συνέδρια και διεθνή fora, αλλά και με αυτοτελείς εκδόσεις. Έχει γράψει επιστημονικά βιβλία και έχει δημοσιεύσει πολλές επιστημονικές εργασίες. Η εργογραφία της, ειδικά για αρχαιογνωστικής φύσεως θέματα, είναι πλούσια, δεδομένου ότι έχει μελετήσει την αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία και έχει δημοσιεύσει σειρά εργασιών σχετικά με την άμπελο και τον οίνο στον αρχαιοελληνικό κόσμο.
«…παραδίδουμε στους οινόφιλους και βιβλιόφιλους ένα ακόμα εξαιρετικό βιβλίο της. Και όπως λέει η ίδια ‘’ο οίνος είναι μεν ένα εμπορικό προϊόν, η βιωσιμότητα του οποίου εξαρτάται από τον κερδώο Ερμή, αλλά συγχρόνως είναι και ένα πολιτισμικό αγαθό με μακραίωνη ιστορία, που χαρίζει στις τέχνες διονυσιακή και απολλώνια έμπνευση’’» σημειώνει στον πρόλογο της έκδοσης ο Γιάννης Βογιατζής.
*Χορηγοί της έκδοσης «Οινάνθη» είναι οι: Απόστολος και Λάζαρος Αλεξάκης, Ματθαίος Αργυρός, Γιάννης Βογιατζής, Βαγγέλης Γεροβασιλείου, Νίκος Καλογιάννης, Βασίλης και Χρήστος Κανελλακόπουλος, Στέλιος Κεχρής, Δημήτρης Κουρτάκης, Αντωνία Κυριαζή-Κωνσταντίνος Λαζαράκης, Ρωξάνη Μάτσα, Ηλίας Μεταξάς, Κωνσταντίνος Μητραβέλας, Χρήστος Μπαραφάκας, Γιάννης Μπουτάρης, Κωνσταντίνος Μπουτάρης, Στέλλιος Μπουτάρης, Γιάννης Παρασκευόπουλος, Θανάσης Παρπαρούσης, Γιώργος Σκούρας, Χαρούλα Σπινθηροπούλου- Παναγιώτης Γεωργιάδης, Νώντας Σπυρόπουλος, Βασίλης Τσακτσαρλής, Γιάννης Τσέλεπος, Νίκος Φουντής, Αγροτικός Οινοποιητικός Συνεταιρισμός Παραγωγών Ρομπόλας Κεφαλλονιάς, Ενιαίος Οινοποιητικός Αγροτικός Συνεταιρισμός Σάμου, Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Θηραϊκών Προϊόντων και ΚΕΟΣΟΕ.
