Στα προπολεμικά χρόνια, σε ένα όμορφο κεφαλοχώρι 52 χιλιόμετρα έξω από τη Θεσσαλονίκη, η εικόνα είναι ειδυλλιακή.
Οι πλαγιές του Βερτίσκου που βρίσκεται σκαρφαλωμένος ο Σοχός στα 650 μέτρα υψόμετρο, τα εκατοντάδες φυτεμένα στρέμματα αμπελώνων, παραπέμπουν σε γαλλική επαρχία.
Τα καζάνια και τα βαρέλια είναι μέρος της κουλτούρας των Σοχινών, με τα μαζέματα στο βράσιμο του τσίπουρου και τον τρύγο στις αρχές του φθινοπώρου να είναι παράδοση, από τις πολλές που έχει ακόμα αυτός ο τόπος.
Τα πράγματα ωστόσο αλλάζουν τη δεκαετία του 1950. Η φυλλοξήρα, που έχει προσβάλει ήδη μεγάλο μέρος των αμπελώνων στην Ελλάδα, φτάνει και στον Σοχό.
Τα όμορφα αμπέλια στις πλαγιές αποδεκατίζονται και, μη μπορώντας να πράξουν διαφορετικά, οι αγρότες της περιοχής στρέφονται σε άλλες πιο προσοδοφόρες καλλιέργειες για την εποχή, όπως είναι τα καπνά.
Τα χρόνια πέρασαν, οι εποχές άλλαξαν, ωστόσο ο Σοχός συνεχίζει να διατηρεί ακόμα τις παραδόσεις του.
Ο Δημήτρης Τρυφωνίδης, γέννημα θρέμμα του χωριού, όπως και η σύζυγός του Σοφία, βλέπουν στη παλιά αποθήκη το παλιό καζάνι του παππού του, που χρονολογείται από το 1932.
Αν και η επαγγελματική του ενασχόλησή δεν έχει καμία σχέση με το αμπέλι και το κρασί, η συχνή επαφή με το οικογενειακό πια κειμήλιο άρχισε να του ξυπνά το μικρόβιο της οινοποίησης.
Αρχίζει να διαβάζει και να μαθαίνει για την αμπελουργία και η ιδέα αρχίζει να ωριμάζει. Όπως λέει μάλιστα στη Voria.gr, «το μικρόβιο μπήκε για τα καλά το 2014», όταν παρακολούθησε ένα σεμινάριο στη Γεωπονική Σχολή του ΑΠΘ από τον ομότιμο σήμερα καθηγητή Αμπελουργίας Νικόλαο Νικολάου και τον νυν καθηγητή Στέφανο Κουνδουρά.
Ήδη από το 2012, το ζεύγος Τρυφωνίδη είχε αγοράσει το πρώτο καζάνι, ενώ το 2014 άρχισαν οι πρώτες φυτεύσεις αμπελιών, όπως έκαναν πριν από πολλές δεκαετίες οι παλιοί Σοχαλήδες.
Ήδη από τις αρχές του 2000, δειλά δειλά είχαν αρχίσει φυτεύσεις αμπελώνων στην περιοχή, σηματοδοτώντας κατά κάποιον τρόπο την επάνοδο της αμπελουργίας, της οινοποίησης και της αποσταγματοποίησης στον Σοχό.
Τα αμπέλια μεγαλώνουν και, μέχρι το 2022, ο Δημήτρης και η Σοφία Τρυφωνίδη οινοποιούν ερασιτεχνικά, όταν παίρνουν και την άδεια για να στήσουν το μικρό τους οινοποιείο.
Με τη βοήθεια της Αναπτυξιακής Νομού Θεσσαλονίκης ΑΕ και τη χρηματοδότηση του προγράμματος Leader, το οινοποιείο Τρυφωνίδη επεκτάθηκε με μηχανήματα που βοηθούν στην οινοποίηση, ενώ διαμορφώθηκε και ο χώρος του.
Το 2023 είναι η πλέον κομβική χρονιά, αφού γίνεται η πρώτη οινοποίηση και ακολουθεί η δεύτερη το 2024.
Στόχος η άνοδος της ποιότητας και η διατήρηση της παράδοσης
Με τη βοήθεια της οινολόγου Κατερίνας Καραμπατέα, ο Δημήτρης Τρυφωνίδης ευελπιστεί να δώσει τα επόμενα χρόνια την ποιότητα και τον χαρακτήρα στα κρασιά του.
«Θέλουμε να ανεβάσουμε την ποιότητά μας αφού το ζητούμενο είναι κάνουμε καλό και όχι πολύ κρασί», λέει χαρακτηριστικά, με απόδειξη το γεγονός ότι η οινοποίηση εμφιαλώνεται και δεν υπάρχει η λογική του χύμα κρασιού.
Αυτήν τη στιγμή η παραγωγή αγγίζει τις 6.500 φιάλες σε όλες τις ποικιλίες ανά έτος οινοποίησης, ενώ ο στόχος είναι, σε βάθος εξαετίας, να φτάσει τις 15.000 φιάλες.
Εκτός από την ποιότητα, τα κρασιά του κ. Τρυφωνίδη αντανακλούν και την παράδοση του Σοχού. Ο παραδοσιακός κουδουνοφόρος βρίσκεται σε όλες τις ετικέτες, ενώ το επιβλητικό καμπαναριό του Άη Γιώργη στην πλατεία του χωριού είναι το λογότυπο του οινοποιείου.
Φυσικά, ο Δημήτρης δεν σταμάτησε εκεί, αφού κάθε ετικέτα φέρει μια μικρή ιστορία του χωριού.
Ο «Μαχαλάς», ασύρτικο με λίγο μαλαγουζιά, πήρε το όνομά του από τη γειτονιά του Δημήτρη Τρυφωνίδη «που ήταν και το νυφοπάζαρο της εποχής», όπως λέει.
Ο «Οίστρος» είναι σκέτη μαλαγουζιά, η «Αράπκα» (μεταμφίεση) είναι το ροζέ Syrah, η «Σάλπα» (το σάλι του κουδουνοφόρου) είναι το Merlot, η «Παλιά Αμαρτία» (θρυλικό καφενείο του Σοχού) είναι Cabernet Sauvignon με Merlot και το «Πικαντίλι» είναι ο ημίγλυκος ερυθρός από Μοσχάτο Αμβούργου.
Ένα ιδιαίτερο κρασί
Στο ξεχωριστό terroir του Σοχού, όπου το υψόμετρο φτάνει τα 650 μέτρα, τα πάντα είναι διαφορετικά.
Ο Δημήτρης Τρυφωνίδης εξηγεί πως «τα σταφύλια εδώ δεν στρεσάρονται γιατί υπάρχει κρύο ειδικά κατά τη διάρκεια της νύχτας και τις πρωινές ώρες. Δεν χρειάζεται πότισμα στα αμπέλια επταετίας και οκταετίας».
Για αυτό όπως λέει και επελέγησαν πρώιμες κόκκινες ποικιλίες που ωριμάζουν στην κατάλληλη στιγμή για να γίνει ο τρύγος.
Ο χαρακτήρας του κρασιού φαίνεται για παράδειγμα στη Μαλαγουζιά, μια ποικιλία που συναντούμε σε πολλούς αμπελώνες του ελληνικού βορρά, που όμως στον Σοχό έχει μια διαφορά: «Εμείς εδώ τη μαζεύουμε στα μέσα Σεπτεμβρίου, ενώ σε άλλες περιοχές ο τρύγος τής εν λόγω ποικιλίας έχει ολοκληρωθεί το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου».
Προς το παρόν ο Δημήτρης Τρυφωνίδης διαθέτει τα κρασιά του σε μικρά καταστήματα της Θεσσαλονίκης, ενώ γίνεται και απευθείας παράδοση από το οινοποιείο του στον Σοχό.