Μπορούν τα αρώματα των σπάνιων φυτών του Ολύμπου να αποτυπωθούν χωρίς να κοπεί ούτε ένα άνθος, χωρίς να αλλοιωθεί το τοπίο, χωρίς να χαθεί η στιγμή; Η απάντηση είναι ναι και τη δίνει μια Ελληνίδα επιστήμονας, η οποία ανέβηκε στο βουνό των θεών για να το αφουγκραστεί. Η Δρ. Φρίντα Μιχαηλίδου, βραβευμένη ερευνήτρια με διεθνή πορεία και έδρα τη Ζυρίχη, κατάφερε για πρώτη φορά παγκοσμίως να αποκωδικοποιήσει τα αρώματα της σπάνιας, ενδημικής χλωρίδας του Ολύμπου, χρησιμοποιώντας προηγμένη, μη καταστρεπτική τεχνολογία. Από αυτή τη μοναδική συνάντηση επιστήμης, πολιτισμού και ελληνικού τοπίου προέκυψε μια νέα προσέγγιση στην αρωματοποιία, με αρώματα που δεν εμπνέονται απλώς από τη φύση αλλά γεννιούνται από αυτήν.
Η κ. Μιχαηλίδου ανέβηκε αρκετές φορές στον Όλυμπο -ετοιμάζει ήδη την επόμενη εξόρμησή της-, εντόπισε σπάνια αρωματικά φυτά και λουλούδια, τα κάλυψε για πάνω από μία ώρα με μία ειδική συσκευή και εγκλώβισε σε αυτήν τα αιθέρια έλαιά τους. Στη συνέχεια στο εργαστήριό της στη Ζυρίχη, με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας, εμπλούτισε την πρώτη ύλη της και δημιούργησε μοναδικά αρώματα που σκορπίζουν γοητεία και μνήμη, θυμίζοντας πως προέρχονται από έναν χώρο που διόλου τυχαία επέλεξαν ως κατοικία τους οι θεοί των αρχαίων Ελλήνων.
Η OLYMRA, η εταιρεία της κ. Μιχαηλίδου, δεν προέκυψε ως επιχειρηματική ιδέα, ούτε ως αισθητικό πείραμα. Ήταν η φυσική συνέχεια μιας μακράς επιστημονικής και προσωπικής διαδρομής της ιδρύτριάς της, η οποία επέλεξε να μεταφέρει τη γνώση της από το εργαστήριο στο πεδίο των αισθήσεων, χωρίς να απλοποιήσει, να εκλαϊκεύσει ή να υποχωρήσει σε εύκολες αφηγήσεις.
Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Κρήτη, η κ. Μιχαηλίδου ήρθε από νωρίς σε επαφή με την πλούσια ελληνική χλωρίδα και τα ιδιαίτερα αρώματά της. Αυτή η βιωματική σχέση με τη φύση αποτέλεσε τον πυρήνα της επιστημονικής της κατεύθυνσης. Κι όταν βρέθηκε στα έδρανα του ΑΠΘ ως φοιτήτρια Χημείας, αποφάσισε πως η φύση θα την οδηγήσει σε έναν δρόμο δημιουργίας και επιτυχίας. Σπούδασε και εργάστηκε ως ερευνήτρια στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στη Μεγάλη Βρετανία, στην Κίνα, στη Γερμανία και στην Ελβετία, αποκτώντας ένα σπάνιο, πολυεπίπεδο υπόβαθρο στη βιώσιμη χημεία και την οσφρητική ανάλυση.
Ως Λέκτορας και Collegium Fellow στο ETH Zurich, ηγήθηκε επιστημονικής αποστολής στον Όλυμπο και έγινε η πρώτη παγκοσμίως που αποκωδικοποίησε τα αρώματα της σπάνιας, ενδημικής χλωρίδας του, χρησιμοποιώντας προηγμένη, μη καταστρεπτική τεχνολογία. Το έργο της τιμήθηκε διεθνώς, μεταξύ άλλων με τον τίτλο «MIT Innovator Under 35 Europe», ενώ η ίδια έχει παρουσιάσει το όραμά της ως ομιλήτρια TEDx. Η ίδρυση της OLYMRA αποτέλεσε τη στιγμή κατά την οποία η επιστημονική γνώση, η πολιτισμική μνήμη και η προσωπική της σχέση με τη φύση συνδέθηκαν σε ένα ενιαίο, συνεκτικό όραμα.
Η γέννηση ενός διαφορετικού οίκου αρωμάτων
Η OLYMRA που προκύπτει από τις λέξεις Olympus και Aura, γεννήθηκε από βαθύ θαυμασμό για την άγρια ομορφιά του Ολύμπου και τα σπάνια φυτά του. Αποτίνοντας φόρο τιμής στη μεγαλοπρέπεια της αρχαίας Ελλάδας, ενσαρκώνει τη γοητεία του παρελθόντος, επαναπροσδιορισμένη για το παρόν μέσα από την τέχνη του αρώματος. Οι δημιουργίες της δεν είναι απλώς εμπνευσμένες από τον ελληνικό πολιτισμό και τη φύση, όπως επισημαίνει η ιδρύτριά της, γεννιούνται από αυτά.
Η διαφοροποίηση της OLYMRA ξεκινά από τη μεθοδολογία. «Η OLYMRA δεν ξεκινά από αρωματικά “κλισέ”, αλλά από την επιστημονική παρατήρηση της φύσης. Χρησιμοποιούμε εργαλεία χημείας και οσφρητικής ανάλυσης, που δεν εφαρμόζονται ποτέ στην κλασική αρωματοποιία, για να αποκωδικοποιήσουμε το άρωμα των φυτών χωρίς να τα καταστρέφουμε», εξηγεί στη Voria η κ. Μιχαηλίδου. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνολογία δεν λειτουργεί ως εργαλείο εκμετάλλευσης, αλλά ως μέσο σεβασμού προς τη φύση, τη βιοποικιλότητα και την πολιτισμική μνήμη. «Είναι μια συνάντηση επιστήμης και ποίησης», σημειώνει.
Η επιλογή του Ολύμπου δεν ήταν ούτε αυτονόητη ούτε συμβολική με την επιφανειακή έννοια. «Ο Όλυμπος δεν είναι απλώς ένα βουνό. Είναι ένα σύμβολο. Για μένα, ενώνει τη φύση, τον μύθο, την επιστήμη και την προσωπική μου διαδρομή», αναφέρει. Πρόκειται για έναν από τους πλουσιότερους και λιγότερο εξερευνημένους βοτανικά τόπους της Ευρώπης, με πλήθος ενδημικών φυτών, αλλά και για έναν χώρο βαθιά χαραγμένο στο συλλογικό ασυνείδητο. Η OLYMRA επιχειρεί να μεταφράσει αυτή τη δύναμη και αυτή τη μνήμη σε άρωμα, χωρίς να την απλουστεύσει.
Η διαδικασία επιλογής και μελέτης των φυτών βασίζεται σε αυστηρά επιστημονικά και ηθικά κριτήρια. «Η δουλειά μου ξεκινά πάντα από εκτενή βιβλιογραφική έρευνα σε ιστορικές πηγές, βοτανικές καταγραφές και επιστημονικές μελέτες. Όμως η θεωρία από μόνη της δεν αρκεί. Το πεδίο είναι πολύ βασικό στοιχείο», τονίζει. Καθοριστική υπήρξε και η συνεργασία της με τον Λευτέρη Τέλη Κηποπούλο, γνωστό και ως «φωτογράφο του Ολύμπου», έναν άνθρωπο με βαθιά γνώση του βουνού των Θεών και των οικοσυστημάτων του, του οποίου η συμβολή στο έργο της OLYMRA υπήρξε, όπως η ίδια αναγνωρίζει, ανεκτίμητη.
Η πρόκληση του αόρατου
Η αποκωδικοποίηση των αρωμάτων σπάνιων φυτών δεν είναι διαδικασία χωρίς εμπόδια, καθώς «τα πιο σπάνια φυτά είναι και τα πιο απαιτητικά. Ειδικά εκείνα που έχουν πολύπλοκο, “άγριο” χαρακτήρα και δεν θυμίζουν τίποτα γνωστό», εξηγεί η κ. Μιχαηλίδου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Achillea ambrosiaca, ένα φυτό χωρίς καμία προϋπάρχουσα οσφρητική αναφορά για αυτό και «η αποτύπωσή του απαίτησε υπομονή, πειραματισμό και επιμονή, στοιχεία που χαρακτηρίζουν συνολικά τη φιλοσοφία της OLYMRA».
Κάθε άρωμα της OLYMRA αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας και ακριβούς ανασύνθεσης. Το OREANTHEIA αποτυπώνει την καθαρότητα των κορυφών του Ολύμπου μέσα από neroli, πικρό πορτοκάλι και ένα σύνθετο φυτικό accord που αναπαράγει πιστά τα αρώματα της σπάνιας χλωρίδας. Το THALMYRON ακολουθεί τη διαδρομή από το βουνό προς τη θάλασσα, συνδέοντας τον ορεινό χαρακτήρα με τη θαλάσσια ορυκτότητα. Το PERSEPHONE διερευνά τη μετάβαση μεταξύ φωτός και σκιάς, ενώ το KHARON κινείται συνειδητά σε πιο σκοτεινά, απαιτητικά οσφρητικά πεδία. Το ACHILLEA, τέλος, λειτουργεί ως συμπύκνωση της ίδιας της φιλοσοφίας της εταιρείας: σπάνιο, απαιτητικό, χωρίς αναφορές, αλλά βαθιά συνδεδεμένο με τον τόπο.
«Απευθυνόμαστε σε ανθρώπους που αναζητούν νόημα πίσω από το προϊόν. Που δεν θέλουν απλώς ένα ωραίο άρωμα, αλλά μια εμπειρία, μια ιστορία, μια σχέση με τη φύση και τον πολιτισμό», σημειώνει η ιδρύτρια, αφού όπως αναφέρει πρόκειται για μια προσέγγιση που αντιλαμβάνεται την πολυτέλεια όχι ως επίδειξη, αλλά ως βάθος.
Οι στιγμές αμφιβολίας δεν έλειψαν καθώς «κάθε καινοτόμο, διεπιστημονικό εγχείρημα έχει στιγμές μοναξιάς και αμφιβολίας», παραδέχεται. Αυτό που την κράτησε σταθερά και αλύγιστα στη διαδρομή ήταν η πεποίθηση ότι η ιδέα άξιζε να υπάρξει, όπως επίσης και οι αντιδράσεις όσων μύριζαν τα πρώτα δείγματα διότι «εκεί καταλαβαίνεις ότι κάτι αληθινό συμβαίνει».
Όπως αναφέρει η ίδια, μια στιγμή που ξεχωρίζει ήταν η πρώτη φορά που μύρισε το τελικό αποτέλεσμα καθώς «ήταν μια στιγμή σιωπής. Ένιωσα ανακούφιση, συγκίνηση και δέος, σαν να είχα μεταφράσει κάτι άυλο σε κάτι ζωντανό. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα ότι το άρωμα δεν μου ανήκει...ανήκει στον κόσμο».
Το βλέμμα στο μέλλον
Ο στόχος της OLYMRA για τα επόμενα χρόνια είναι σαφής. Να αποτελέσει ένα διεθνώς αναγνωρισμένο παράδειγμα του πώς η επιστήμη, η βιωσιμότητα και ο πολιτισμός μπορούν να συνυπάρξουν στο luxury, παραμένοντας ανεξάρτητη και πιστή στις αξίες της. Αν η OLYMRA ήταν ένα μήνυμα προς τον κόσμο, θα ήταν ξεκάθαρο, εξηγεί η κ. Μιχαηλίδου «ότι η φύση δεν είναι κάτι που καταναλώνουμε, αλλά κάτι που ακούμε. Και ότι η καινοτομία μπορεί να είναι ταυτόχρονα υπεύθυνη, βαθιά ανθρώπινη και ουσιαστικά ποιητική».
