Μία πολύ διαφορετική μέρα ξημερώνει σήμερα τόσο για τη Βρετανία όσο και για ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου επέλεξαν την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο ιστορικό δημοψήφισμα της 23 Ιουνίου.
Μετά από μία νύχτα θρίλερ και ενώ οι τελικές έρευνες έδειχαν επικράτηση του «Remain», δηλαδή της παραμονής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με διαφορά 4-8%, τελικά οι προβλέψεις διαψεύστηκαν πανηγυρικά και το ιστορικό διαζύγιο της Μεγάλης Βρετανίας με την ΕΕ ειναι πραγματικότητα.
Αρχικά, το «Leave» κατέγραψε προβάδισμα, στη συνέχεια υπήρξε εναλλαγή μεταξύ «Leave» και «Remain» και τελικά με καταμετρημένες τις ψήφους σε 381 από τις συνολικά 382 περιφέρειες της χώρας, το Brexit επικρατεί με 52% έναντι 48% του Bremain, διαφορά που αντιστοιχεί σε πάνω από 1,2 εκατ. ψήφους!
Παρακολουθήστε σε απευθείας σύνδεση μέσω του skynews όλες τις εξελίξεις:
Καταρρέει η στερλίνα
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος έχει προκαλέσει σοκ στις αγορές, με τη λίρα να έχει πάρει την κατηφόρα, σημειώνoντας πτώση έως και 10% στα 1,33 δολάρια, ενώ αρχικά την βουτιά πυροδότησε το αποτέλεσμα του Sunderland που αποτέλεσε την πρώτη περιφέρεια που ψήφισε υπέρ της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ.
Πρόκειται για την μεγαλύτερη ημερήσια πτώση στην ιστορία της στερλίνας ξεπερνώντας ακόμα και τις πιο σκοτεινές ημέρες του βρετανικού νομίσματος, όπως αυτή της Μαύρης Τετάρτης όταν η κυβέρνηση είχε αναγκαστεί να αποσύρει την λίρα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτομιών εξαιτίας ενεργειών εμπόρων συναλλάγματος.
Επίσης, η στερλίνα υποχωρεί κατά 15,31% έναντι του γεν στα 133,728 γεν, το ευρώ υποχωρεί κατά 3,13% έναντι του δολαρίου στα 1,1031 δολάρια, ενώ έναντι της στερλίνας κάνει ράλι άνω του 6%. Την ίδια ώρα, οι αγορές στο Τόκιο γράφουν απώλειες 7,5%, το πετρέλαιο καταγράφει πτώση 6%, ενώ ο χρυσός κάνει «άλμα» άνω του 6%.
Στην προ-συνεδρίαση (pre-market) του Λονδίνου, ο FTSE 100 κατακρημνίζεται κατά 7,12% (462 μονάδες) στις 5.838 μονάδες. Χθες, ο βρετανικός δείκτης έκλεισε ανοδικά κατά 1,23% στις 6.338 μονάδες, καθώς οι αγορές προεξοφλούσαν την παραμονή της Βρετανίας στην Ε.Ε.
«Θα έχουμε μεγάλες εκροές κεφαλαίων σήμερα, καθώς αρκετοί άνθρωποι πιάστηκαν εξ απήνης» ανέφερε ο Τζέιμς Μπάτερφλαϊ, αναλυτής της ETF Securities. «Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερα, από το να βαδίζεις σε ένα αβέβαιο μέλλον» τονίζει από την πλευρά της, η Saxo Bank, εκφράζοντας τον προβληματισμό της για την επόμενη ημέρα.
Πολιτική ρευστότητα
Η Βρετανία βρίσκεται τώρα σε αχαρτογράφητα νερά», δήλωσε σύμβουλος του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον.
Βουλευτής της συμπολίτευσης, νωρίτερα, στη βρετανική τηλεόραση σχολίασε χαρακτηριστικά «Αυτό το δημοψήφισμα θα φέρει εκλογές», ενώ η σκιώδης Υπουργός Εξωτερικών των Εργατικών, Χίλαρι Μπεν, δηλώνει πως ο Ντέιβιντ Κάμερον πρέπει να αποχωρήσει «Αν προκύψει η αποχώρηση, σε ότι αφορά τον πρωθυπουργό δεν βλέπω πως θα παραμείνει στη θέση του για καιρό». Σύμφωνα με τον Guardian, που επικαλείται πηγές του Εργατικού Κόμματος, το κόμμα του Τζέρεμι Κόρμπιν φαίνεται πως αποδέχεται την νίκη του Brexit στο ιστορικό δημοψήφισμα.
Με βάση την ίδια πηγή, ο Τζέρεμι Κόρμπιν θα ζητήσει την παραίτηση του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον, κάτι βέβαια που από πολλούς Εργατικούς θεωρείται σχεδόν αχρείαστο καθώς αναμένεται ο Ντέιβιντ Κάμερον να ανακοινώσει μόνος του την αποχώρησή του μετά το δημοψήφισμα.
Η επιβεβαίωση της είδησης πως οι Εργατικοί θα πιέσουν για την παραίτηση του Κάμερον, αν το Brexit επικρατήσει, ήρθε πιο γρήγορα από ότι θα περίμενε κανείς. Ο σκιώδης υπουργός Εξωτερικών του Εργατικού Κόμματος Χίλαρι Μπεν, δηλώνει: «Αν η αποχώρηση επικρατήσει, τότε σε ότι έχει να κάνει με τον πρωθυπουργό δεν βλέπω πως θα μπορούσε να παραμείνει στη θέση του για μεγάλο χρονικό διάστημα. Νομίζω πως είναι πολύ δύσκολο για εκείνον κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες να παραμείνει. Αν είσαι ο πρωθυπουργός και έχεις ζητήσει αυτό το δημοψήφισμα και ποντάρεις την φήμη σου σε αυτό, βάζοντας τα επιχειρήματά σου, νομίζω πως θα είναι πολύ δύσκολο».
Νωρίτερα, 84 Ευρωσκεπτικιστές βουλευτές του κυβερνώντος Συντηρητικού Κόμματος ζήτησαν την παραμονή του Ντέιβιντ Κάμερον στην ηγεσία του κόμματος και στην πρωθυπουργία, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, σύμφωνα με τον Telegraph. Ανάμεσα τους και ο Μπόρις Τζόνσον, επικεφαλής της καμπάνιας για το Brexit.
Αρχίζει να... ονειρεύεται ο Φάρατζ
«Μπορώ να πω ότι ξημερώνει μια νέα ημέρα για μια ανεξάρτητη Μεγάλη Βρετανία. Αν οι προβλέψεις αποδειχτούν σωστές, τότε θα πρόκειται για μια νίκη του λαού, του αξιοπρεπούς βρετανικού λαού. Αγωνιστήκαμε κατά των πολυεθνικών, κατά των... αξιοπρεπών πολιτικών και της διαφθοράς και σήμερα μπορούμε να πούμε ότι νικήσουμε. Το καταφέραμε με πολλή δουλειά» είπε ο υπέρμαχος του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ και πρόσθεσε: «Πλέον τολμώ να ονειρεύομαι ότι πλησιάζει η ώρα για ένα ανεξάρτητο Ηνωμένο Βασίλειο».
Νωρίτερα, ο ίδιος είχε τονίσει: «Ο ευρωσκεπτικισμός θεωρούνταν αστείος από τον πρωθυπουργό. Όμως σήμερα φαίνεται πως είμαστε ή λίγο πάνω ή λίγο κάτω από το 50%. Αύριο είναι μια νέα μέρα και θα δούμε τις νέες πρωτοβουλίες. Το γονίδιο του ευρωσκεπτικισμού υπάρχει. Βλέπετε τι γίνεται σε όλη την ΕΕ. Περίπου το 50% θέλει να φύγει από την Ένωση. Ελπίζω να διαψευστώ και στο τέλος να κερδίσουμε. Αυτή η Ένωση είναι ούτως ή άλλως καταδικασμένη να αποτύχει».
Σύμφωνα με το Sky News η συμμετοχή στο δημοψήφισμα φτάνει το 83,7%, ποσοστό που κατέρριψε το ρεκόρ που κρατούσε από το 1950 και τη νίκη του Άτλι επί του Τσόρτσιλ.
Μήνυμα από Σκωτία
Αμέσως μετά την οριστικοποίηση του Brexit, δεν άργησε να έρθει το μήνυμα από τη Σκωτία με έμμεσες πλην σαφείς νύξεις περί ανεξαρτητοποίησης από τη Μεγάλη Βρετανία. Η Σκωτία βλέπει το μέλλον της στους κόλπους της ΕΕ, δήλωσε η πρωθυπουργός της χώρας Νίκολα Στέρτζον, μετά την ψήφο των Σκωτζέζων υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, την ώρα που το μεγαλύτερο μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ στο δημοψήφισμα που διεξήχθη χθες στη Βρετανία.
"Η ψηφοφορία εδώ καθιστά σαφές ότι οι Σκωτζέζοι βλέπουν το μέλλον τους στους κόλπους της ΕΕ", δήλωσε η Στέρτζον. "Αναμένουμε το τελικό αποτέλεσμα από όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά η Σκωτία μίλησε και μίλησε αποφασιστικά", σημειώνει σε ανακοίνωσή της.
Το χρονικό πριν το σοκ του Brexit
Νωρίτερα, η έρευνα του YouGov (όχι exit poll), που διενεργήθηκε κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, έδινε προβάδισμα στο στρατόπεδο του «Bremain» με 4 μονάδες (52%) έναντι του στρατοπέδου του «Brexit» (48%). Η εταιρεία Ipsos ανέβασε τα ποσοστά του «Bremain» στο 54%, έναντι 46% του «Brexit».
Η εταιρεία «Britain Elects», που συνυπολογίζει όλες τις δημοσιευμένες δημοσκοπήσεις για να εξάγει έναν μέσο όρο, έδωσε την πρόβλεψη της, η οποία καταγράφει οριακή διαφορά υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ. Πιο συγκεκριμένα, το στρατόπεδο του «Bremain» προηγείται με 51%, ενώ το στρατόπεδο του «Brexit» συγκεντρώνει το 49%.
Oι ύστατες δημοσκοπήσεις, που δημοσιεύονταν ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η ψηφοφορία, έδιναν οριακά προβάδισμα στην παραμονή αλλά δεν ανέτρεπαν τη γενική εικόνα τόσο μικρής διαφοράς που δεν επιτρέπει προβλέψεις.
Η εκστρατεία υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέκτησε το προβάδισμά της έναντι της εκστρατείας υπέρ της αποχώρησης από αυτήν, σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της εταιρείας YouGov που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The Times.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση αυτή, η εκστρατεία υπέρ της παραμονής προηγείται με 51%, έναντι ενός 49% της εκστρατείας υπέρ του Brexit. Τα ποσοστά αυτά προκύπτουν με βάση τους υπολογισμούς για τη συμμετοχή και μετά την αφαίρεση όσων από τους ερωτηθέντες απάντησαν «δεν γνωρίζω» ή δεν απάντησαν τι θα ψηφίσουν, εξήγησε ο Σαμ Κόουτς, αναπληρωτής αρχισυντάκτης του πολιτικού τμήματος των Τάιμς.
Άλλη δημοσκόπηση της Ipros Mori δίνει προβάδισμα τεσσάρων μονάδων στην παραμονή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα σε δείγμα 1.592 ατόμων το 52% τάσσεται με το πλευρό του Bremain και το 48% με το πλευρό του Brexit.
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 12% των ερωτηθέντων παραδέχθηκε ότι μπορεί να αλλάξει γνώμη την τελευταία στιγμή γεγονός που δείχνει, όπως επισημαίνει η εφημερίδα Evening Standard, η οποία δημοσιεύει τη δημοσκόπηση, ότι το ιστορικό αυτό δημοψήφισμα έχει διχάσει τη χώρα.
Έτοιμες για κάθε ενδεχόμενο είναι οι μεγάλες τράπεζες της Βρετανίας εν όψει της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων. Έχουν φορτώσει με μετρητά τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης, έχουν θέσει σε κατάσταση συναγερμού τα υψηλόβαθμα στελέχη τους σε «αίθουσες πολέμου» στο Σίτι του Λονδίνου και «κατεβάζουν τους διακόπτες» στα ηλεκτρονικά συστήματα αυτόματων συναλλαγών ώστε να αποφύγουν τις τεράστιες απώλειες στην περίπτωση που παρουσιαστούν βίαιες ταλαντεύσεις στις αγορές μετοχών, ομολόγων και συναλλάγματος.
«Bremain» προεξοφλούσαν οι αγορές σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Επικράτηση του στρατοπέδου του «Bremain», που θα σημαίνει την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ, φαίνεται πως προεξοφλούν οι αγορές, καθώς τόσο τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια όσο και η Wall Street έκλεισαν με κέρδη.
Συγκεκριμένα, ο βρετανικός FTSE 100 ενισχύθηκε κατά 1,23% στις 6.328 μονάδες, ο γερμανικός DAX κατέγραψε άνοδο κατά 1,85% στις 10.257 μονάδες και ο γαλλικός CAC 40 σημείωσε κέρδη κατά 1,96% στις 4.466 μονάδες. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 κινείται ανοδικά κατά 1,47% στις 346,34 μονάδες.
Στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones ενισχύθηκε κατά 1,29% στις 18.011,07 μονάδες, ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq κατέγραψε άνοδο κατά 1,59% στις 4.910,04 μονάδες και ο δείκτης βαρόμετρο S&P 500 σημείωσε κέρδη κατά 1,34% στις 2.113,32 μονάδες.
Οι κάλπες άνοιξαν στις 07:00 ώρα Βρετανίας (09:00 ώρα Ελλάδος) και κλείνουν στις 22:00 (μεσάνυχτα ώρα Ελλάδος). Υπολογίζεται ότι πάνω από 46 εκατ. άνθρωποι θα ψηφίσουν, αριθμός - ρεκόρ για δημοψήφισμα στη Βρετανία.
Η καταμέτρηση άρχισε αμέσως μετά το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων. Καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, καθένα από τα 382 τοπικά κέντρα καταμέτρησης των ψήφων θα ανακοινώνει τα αποτελέσματά του. Εκείνο του Σάντερλαντ, στη βορειοανατολική Αγγλία, όπως και εκείνο του Γουάντσγουορθ στο Λονδίνο αναμένεται να δώσουν τα πρώτα αποτελέσματα γύρω στις 00:30 τοπική ώρα (02:30 ώρα Ελλάδος) την Παρασκευή.
Η ώρα της επίσημης ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων θα εξαρτηθεί από τη διαφορά μεταξύ του «Remain» και του «Leave».
Πρόκειται για το τρίτο δημοψήφισμα στην ιστορία της χώρας, το οποίο διεξάγεται έπειτα από τέσσερις μήνες πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στους υποστηρικτές της παραμονής της Βρετανίας και εκείνους που επιθυμούν την αποχώρησή της από την ΕΕ.
Στο ψηφοδέλτιο τέθιηκε το ακόλουθο ερώτημα: «Θα πρέπει το Ηνωμένο Βασίλειο να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση;». Οι Βρετανοί θα πρέπει να μαρκάρουν ένα από τα δύο κουτάκια: «Remain a member of the European Union» (Να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ή «Leave the European Union» (Να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση).
Δεν κατεγράφησαν σημαντικά προβλήματα στην ψηφοφορία, αν και ο καιρός είναι βροχερός σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον ψήφισε δύο ώρες μετά το άνοιγμα της κάλπης. Ψήφισαν ήδη ο αρχηγός των Εργατικών, Τζέρεμι Κόρμπιν, η πρώτη υπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στάρτζεον και ο αρχηγός του UKIP Νάιτζελ Φάρατζ.
Ουρές στα ανταλλακτήρια
Βρετανοί πολίτες σχημάτισαν κατά τη διάρκεια της ημέρας ουρές έξω από γραφεία ανταλλαγής συναλλάγματος υπό το φόβο να επικρατήσει το Brexit στο σημερινό δημοψήφισμα.
Παρόμοια δραστηριότητα, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times κατέγραψαν και οι διαδικτυακές εταιρείες ανταλλαγής συναλλάγματος καθώς οι πελάτες τους επιχείρησαν να εκμεταλευθούν την αύξηση κατά 3% της αξίας της στερλίνας έναντι του δολαρίου.
Ειδικότερα, το κλίμα υπέρ του Brexit ωθεί την στερλίνα στο υψηλότερο επίπεδο από την αρχή του έτους. Παράλληλα, ο βρετανικός δείκτης FTSE 100 ενισχύεται κατά 0,61% στις 6.299 μονάδες, κατά τη σημερινή συνεδρίαση, ενώ ήπια ανοδικά εκκινούν τα κυριότερα χρηματιστήρια στην Ευρώπη.
Στο μεταξύ, την υποβάθμιση, ταχύτατα, του αξιόχρεου της Βρετανίας από το επίπεδο ΑΑΑ, εάν στο σημερινό δημοψήφισμα επικρατήσει η έξοδος της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προανήγγειλε ο οίκος αξιολόγησης Standard and Poor's (S&P).
«Εάν η Μεγάλη Βρετανία αποφασίσει έξοδο της χώρας (Brexit) στο δημοψήφισμα για την ΕΕ την Πέμπτη, τότε η αξιολόγηση ΑΑΑ θα λήξει και θα υποβαθμιστεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα» δήλωσε στη γερμανική εφημερίδα Bild ο επικεφαλής αξιολόγησης κρατών στον οίκο, Μόριτς Κρέιμερ.
Την ίδια στιγμή, η επενδυτική τράπεζα J.P. Morgan, σε ανάλυσή της, εκτιμά πως το στρατόπεδο της παραμονής έχει ισχνό προβάδισμα έναντι του αντιπάλου, της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε ό,τι αφορά τις στοιχηματικές πιθανότητες, σύμφωνα με τη Betfair, το σενάριο του Remain συγκεντρώνει πιθανότητες της τάξης του 84% ενώ αυτό του Brexit μόλις 16%.
Με ανάρτησή του στο Twitter, ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έδωσε το σύνθημα υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ, σχολιάζοντας: «Ψηφίστε για την παραμονή - Ούτως ώστε τα παιδιά και τα εγγόνια μας να έχουν ένα λαμπρότερο μέλλον».
Vote Remain - so that our children and grandchildren have a brighter future.
— David Cameron (@David_Cameron) 23 Ιουνίου 2016