Βρισκόμαστε στην καρδιά του iMEdD International Journalism Forum 2025. Η αίθουσα είναι γεμάτη, αλλά η ατμόσφαιρα βαραίνει. Το πάνελ «Covering the Greek Mafia» δεν είναι μια συνηθισμένη συζήτηση για το έγκλημα. Είναι μια οδυνηρή ανατομία του κινδύνου, της διαφθοράς και της προσωπικής ευθύνης, όπως τη βιώνει ένας δημοσιογράφος.
Ο συντονιστής της συζήτησης από το YOJO, Κώστας Κουκουμάκας, ήταν απολύτως ευθύς: 25 συμβόλαια θανάτου στην Αττική τα τελευταία χρόνια. Η ιστορία έχει πολύ αίμα. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει οργανωμένο έγκλημα, αλλά αν έχουμε περάσει από την κανονική Μαφία, στη διάβρωση των θεσμών. Ο πρώτος θεσμός που έρχεται στο μυαλό; Η αστυνομία.
Η δημοσιογραφική πρόκληση ξεκινά από το σημείο που τελειώνει η δημόσια σφαίρα και αρχίζει η συναλλαγή με τον υπόκοσμο. Ο Γιάννης Σουλιώτης (Καθημερινή) περιέγραψε τους ανθρώπους που αλληλοσκοτώνονται: Μπράβοι με φαινομενικά νόμιμες δραστηριότητες, όπως το να έχουν πρατήρια υγρών καυσίμων κλπ, αλλά είναι ταυτόχρονα βαθιά χωμένοι στο λαθρεμπόριο και τα ναρκωτικά.
Και το πιο επικίνδυνο συμπέρασμα; «Έχουν ισχυρά ερείσματα στην ελληνική αστυνομία και τις διωκτικές αρχές, αλλά ακόμη και στην πολιτική εξουσία». Το οργανωμένο έγκλημα είναι επόμενο να διαβρώνει τους θεσμούς. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά.
Αυτός ακριβώς ο ιστός αποτελεί την πιο τρομακτική πρόκληση για τους ρεπόρτερ. Πώς καλύπτεις ένα θέμα, όταν, όπως τόνισε ο Γιάννης Τσακαρισιάνος (Documento), όποιος θέλει να κάνει δουλειές στο ανώτατο επίπεδο «χρειάζεται τις κατάλληλες άκρες και στην αστυνομία, στα τελωνεία, στην εφορία» για να «κλείσει στόματα και να ανοίξει πόρτες»; Γι’ αυτό και ο ίδιος χρησιμοποίησε τον σκληρό όρο «Police Greek Mafia».
Σε αυτή τη μάχη, η δημοσιογραφία πληρώνει το βαρύτερο τίμημα. Η μνήμη της δολοφονίας του Γιώργου Καραϊβάζ πλανάται βαριά πάνω από την αίθουσα.
«Χτυπήθηκε η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα ΚΑΙ με τη δολοφονία του Καραϊβάζ», είπε ο Τσακαρισιάνος, υπενθυμίζοντας τη διεθνή πτώση της χώρας μας στους δείκτες ελευθερίας του Τύπου (θέσεις 107 και 108 τα δυο προηγούμενα έτη στον παγκόσμιο χάρτη). Ο Σουλιώτης περιέγραψε τον Καραϊβάζ ως έναν από τους πιο δραστήριους ρεπόρτερ, με πηγές τόσο εντός της ΕΛΑΣ όσο και στον υπόκοσμο. «Ο λόγος της δολοφονίας του, βρίσκεται κάπου εκεί». Και όμως, οι κατηγορούμενοι ως φυσικοί αυτουργοί απαλλάχθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία στο δικαστήριο.
Αυτή η εξέλιξη είναι η δεύτερη μεγάλη πρόκληση: Όχι μόνο η δημοσιογραφική κάλυψη του εγκλήματος είναι επικίνδυνη, αλλά και η διαδικασία μετά την απονομή δικαιοσύνης στο ίδιο το έγκλημα είναι επισφαλής για το επάγγελμα.
Η συζήτηση έφτασε στο αποκορύφωμα της βιωματικής διάστασης όταν αναδείχθηκε το «domino effect», όπως το ονόμασε ο Σουλιώτης. Κάθε φόνος του υποκόσμου (όπως αυτός του Γρίβα το 2017) δημιουργεί μια αλυσίδα εκδίκησης. Αυτή όπως φαίνεται δεν έχει σταματήσει. Απεναντίας, εκτραχύνθηκε.
Ποιος μπορεί να καταλάβει πόσο επηρεάζει το οργανωμένο έγκλημα τη ζωή του; Ο Τσακαρισιάνος έδωσε την απάντηση με το παράδειγμα του τροχαίου στα Χανιά, όπου ένας άντρας με την Porsche του, έχοντας άκρες με τη «μαφία της Κρήτης», συνέχισε την πορεία του πιωμένος αφού τον άφησε ελεύθερο ένα αστυνομικό μπλόκο, παίρνοντας τη ζωή ενός 22χρονου. Η Μαφία χτύπησε την πόρτα μιας οικογένειας.
Αυτή είναι η ουσία του ρεπορτάζ: Να αποκαλύπτεται πως η μάχη για «εξουσία, χρήμα και επιρροή» μεταξύ των μπράβων, αγγίζει τη δική μας ζωή. Για τους δημοσιογράφους, η κάλυψη της «Greek Mafia» δεν είναι απλώς μια είδηση είναι ένα διαρκές στοίχημα με τον φόβο, με μοναδικό όπλο την επίμονη αποκάλυψη της αλήθειας. Άλλωστε το έλεγε και η θεματική του φετινού iMEdD: «Navigating the Age of Doubt», δηλαδή πλοηγώντας στην εποχή της αμφιβολίας. Και ο υπόκοσμος δεν εμπνέει σιγουριά..