Μέσα σε κλίμα συγκίνησης και σε ατελείωτα χειροκροτήματα, οι παρευρισκόμενοι στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης υποδέχτηκαν και άκουσαν τις ιστορίες των συγγενών των εβραϊκής καταγωγής Ελλήνων της Θεσσαλονίκης που διασώθηκαν από τους ντόπιους της πόλης, κατά τη διάρκεια της ναζιστικής θηριωδίας το 1943.
Ήταν τότε που οι ναζί εισέβαλαν στη Θεσσαλονίκη και έψαχναν τους Εβραίους κατοίκους της πόλης προκειμένου να τους στείλουν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Πολωνίας, όπου τους υπέβαλλαν σε καταναγκαστική εργασία, τους βασάνιζαν και τους εκτελούσαν.
Η Πρεσβεία του Ισραήλ και η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης διοργάνωσαν το απόγευμα της Κυριακής την Τελετή βραβεύσης Yad Vashem, κατά την οποία ο τίτλος των «Δίκαιων Μεταξύ των Εθνών» του Γιαντ Βασέμ (Ιδρυμα και Μουσείο του Ολοκαυτώματος στην Ιερουσαλήμ) απονεμήθηκε σε εκείνους μέσω των απογόνων τους. Οι άνθρωποι που τιμήθηκαν, ρίσκαραν τη ζωή τους και κατόρθωσαν να αποτρέψουν τον βασανισμό και την εξόντωση των Εβραίων συμπολιτών τους.
Οι συγκλονιστικές ιστορίες
Ο Στυλιανός Παπαδόπουλος, γεωργός που κατοικούσε στο Κιλκίς διέσωσε και φιλοξένησε για δύο χρόνια στο σπίτι του στο Κιλκίς τους Αβραάμ και Λούτσα Λεβί.
«Οι συγγενείς μου δεν φόρεσαν πότε το κίτρινο αστέρι. Ο Αβραάμ Λεβί αναζητούσε έναν τρόπο διαφυγής γιατί δεν εμπιστευόταν την τότε διοίκηση της Θεσσαλονίκης. Έτσι, έβγαλαν άλλες ταυτότητες και άλλαξαν ονόματα με τη βοήθεια του Στυλιανού Παπαδόπουλου», είπε στην εκδήλωση Βίκτωρ Ναρ, ο εγγονός των διασωθέντων. «Τους φρόντισε σαν πραγματικός πατέρας χωρίς να ζητήσει ποτέ, τίποτα», συμπλήρωσε.
Οι δυο τους διασώθηκαν από την ηρωική στάση του Στυλιανού Παπαδόπουλου. Και ακόμη και στις δύσκολες στιγμές της ανάκρισης, εκείνος, αλλά και το ζεύγος, επέδειξαν τρομερή πυγμή και δεν λύγισαν από την πίεση των ναζί.
«Όταν ήρθε η ώρα και τους ανέκριναν, ο πάππους μου είπε ότι ήταν Εβραίος. Την ίδια γενναία στάση κράτησε και ο Στυλιανός Παπαδόπουλος. Τελικά, ο επικεφαλής των ταγματασφαλιτών δεν τους πρόδωσε και γλύτωσαν», συμπλήρωσε ο Βίκτωρ Ναρ.
«Καλύτερα να τους σκοτώσουν εδώ, παρά να τους παραδώσουμε στους Γερμανούς», είπε, σύμφωνα με τον συγγενή του, Κωνσταντίνο ο Στυλιανός Παπαδόπουλος.
Η διάσωση των οικογενειών Περαχιά - Κοέν
Ο Νικόλαος Χατζηγιαννάκης, διέσωσε τις οικογένειες των γειτόνων του, Περαχιά και Κοέν.
Ο Ζαν Κοέν, απόγονος των διασωθέντων, είπε ότι κ. Χατζηγιαννάκης είναι ο καλός που δεν επιτρέπει να συμβούν κακά πράγματα στους ανθρώπους.
«Για κάθε οικογένεια που σώθηκε, βοήθησαν περισσότερα από 25 άτομα», τόνισε ακόμη και ευχαρίστησε τον κ. Χατζηγιαννάκη αλλά και τον εγγονό του, Κωνσταντίνο, ο οποίος παρέλαβε το τιμητικό βραβείο.
«Οι σχέσεις χριστιανών και Εβραίων στην πόλη μας ήταν πάντα φιλικές, παρότι σε αυτούς τους δεσμούς υπήρχαν διαφωνίες και εξαιρέσεις. Οι σημερινοί τιμώμενοι έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή τη δική τους και των οικογενειών τους, για να γλυτώσουν ανθρώπους από τη ναζιστικη θηριωδία» συμπλήρωσε ακόμη και τόνισε: «Να μην ξεχάσουμε ούτε για ένα λεπτό το Ολοκαύτωμα».
«Ο παππούς μου είχε έρθει πρόσφυγας από τις 40 Εκκλησίες της ανατολικής Θράκης. Έφτασε στη Θεσσαλονίκη μετά από τον γνωστό διωγμό των Τούρκων», εξιστόρησε ο Κωνσταντίνος Χατζηγιαννάκης καταδεικνύοντας το πνεύμα αλτρουισμού που διακατείχε τον παππού του, ο οποίος δεν επέτρεψε να διώχνουν οι γείτονές του, όπως συνέβη σε εκείνον.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, χαιρετισμό έγκρινε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης.
«Έκαναν μία απέραντη, διακινδύνευμενη γενναία πράξη γιατί ήταν απέναντι σε ένα φασιστικό, ναζιστικό καθεστώς», είπε για τις ηρωικές πράξεις των κατοίκων της πόλης που διέσωσαν τους εβραϊκής καταγωγής συμπολίτες τους.
«Οι Εβραίοι δεν ξεχνούν ποτέ αυτούς που στάθηκαν δίπλα μας. Τους χρωστάμε», είπε στον δικό του χαιρετισμό ο πρέσβης του Ισραήλ στη Θεσσαλονίκη, Νόαμ Κατζ.
«Εάν ο στόχος μας είναι να ανατρέψουμε ένα νέο Ολοκαύτωμα, οφείλουμε να φέρουμε στην πρώτη γραμμή και να τονίσουμε τη γενναιότητα των ανθρώπων αυτών που διάλεξαν τον δύσκολο, δύσβατο δρόμο αντιστεκόμενοι στο δηλητηρίου του μίσους», ήταν το μήνυμα του πρόεδρου του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος (ΚΙΣΕ) και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (ΙΚΘ), Δαυίδ Σαλτιέλ.
367 ακόμη οικογένειες Ελλήνων διέσωσαν Έλληνες Εβραίους από τα χέρια των ναζί. Οι πράξεις τους, σε κάθε ευκαιρία εξυμνούνται από τις οικογένειες των διασωθέντων.