Εκατό χρόνια ζωής και ένδοξης ιστορίας κλείνει σήμερα (20/4) ο ΠΑΟΚ. Ένας σύλλογος που γεννήθηκε από τις στάχτες της Μικρασιατικής καταστροφής και τίποτα από όλα όσα έχει καταφέρει δεν θα ερχόταν με τον εύκολο δρόμο.
Από τα πρωταθλήματα και τα κύπελλα, από τις διακρίσεις και τις πορείες, μέχρι τη γέννηση της ιδέας και την αναγνώρισή του, ο Δικέφαλος μόχθησε.
Με το μαύρο να συμβολίζει τον ξεριζωμό και το πένθος για τις χαμένες πατρίδες. Με το λευκό να δείχνει αισιοδοξία και ελπίδα, για ένα λαμπρό μέλλον.
Τι είναι, αλήθεια, ο ΠΑΟΚ; Ένα… αιώνιο ταξίδι. Όπως λένε οι φίλοι του δεν είναι οι τίτλοι, οι νίκες, οι χαρές και οι λύπες που βιώνουν οι οπαδοί του στις εξέδρες της Τούμπας ή οποιουδήποτε άλλου γηπέδου του κόσμου στο οποίο συνοδεύουν την αγαπημένη τους ομάδα. Ο ΠΑΟΚ είναι κάτι πολύ περισσότερο, πολύ μεγαλύτερο, πολύ πιο βαθύ.
«O ΠΑΟΚ είναι μία ουτοπία, μία ανταρσία που δεν ολοκληρώνεται ποτέ», όπως τον περιέγραψε ο αδικοχαμένος σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ για τα 90 χρόνια ιστορίας του, Νίκος Τριανταφυλλίδης, με τον ευρηματικότατο τίτλο «Νοσταλγώντας το μέλλον».
Στην προσπάθειά της να αποκρυπτογραφήσει το παραπάνω -αέναο- ερώτημα, η Voria.gr είχε... συμπαίκτη τον Μιλτιάδη Κανώτα, έναν άνθρωπο που έχει συνδέσει ολόκληρη τη ζωή του με τα τέσσερα γράμματα. Μέλος του ΑΣ ΠΑΟΚ από το 1966, ο Κανώτας ανέλαβε πρόεδρος της ΚΑΕ το 2009 και για μία διετία πάλεψε με... χίμαιρες προκειμένου να μειώσει σημαντικά το χρέος του συλλόγου. Ο Δικέφαλος υπήχθη στο άρθρο 99 και έτσι γλύτωσε το ένδοξο τμήμα μπάσκετ από βέβαιη χρεοκοπία.
Παράλληλα, έχει υπάρξει και συγγραφέας της ιστορίας του συλλόγου καθώς στους εορτασμούς των 80 ετών του παρουσίασε το βιβλίο «80 Χρόνια Αυτός Είναι ο ΠΑΟΚ».
Βαδίζοντας πλέον στην όγδοη δεκαετία της ζωής του, ο Μιλτιάδης Κανώτας ξετυλίγει του κουβάρι του ΠΑΟΚ προσπαθώντας αρχικά να δώσει ένα στίγμα για όσα διέπουν τον σύλλογο:
«ΠΑΟΚ είναι οι πρόσφυγες, ιδρυτές του είναι οι παλινοστούντες Έλληνες που βρήκαν ζεστασιά στην αγκαλιά της φτωχομάνας Θεσσαλονίκης μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Μεταλαμπάδευσαν πάθος και όραμα, ανοίγοντας νέους ορίζοντες. Ήταν το πεπρωμένο του ΠΑΟΚ να καταλάβει κυρίαρχη θέση.
Έγινε η ομάδα των προσφύγων και όχι μόνο, μία ιδέα που εκφράζει την ψυχή της Θεσσαλονίκης αλλά και των απανταχού Ελλήνων της διασποράς. Εκείνα τα χρόνια ήταν δύσκολα, όμως υπήρχαν άνθρωποι με οράματα και στόχους, αγάπη και υπομονή, που για εκείνους ο ΠΑΟΚ ήταν η ίδια η ζωή».
Μέχρι και σήμερα υπάρχουν διαφωνίες για το ποια είναι η σωστή ημερομηνία που πρέπει να γιορτάζονται τα ασπρόμαυρα γενέθλια. Για εκείνον ωστόσο δεν υπάρχει κανένα δίλημμα. Είναι κάθετος και εξηγεί:
«Σωστή είναι η 20ή Απριλίου του 1926, ανεξάρτητα από το τι πιστεύει ο ΑΣ ΠΑΟΚ. Ας γιορτάζουν όποτε θέλουν, αλλά η μέρα ίδρυσης του συλλόγου είναι τελεσίδικα αυτή. Δεν το δέχονται εδώ και χρόνια παρά το ότι όλοι ξέρουν πως το δίκαιο, το νομικό, είναι η 20ή Απριλίου».
Στη δεκαετία του '50 ο ΠΑΟΚ εδραιώνεται ως η ποδοσφαιρική δύναμη της Θεσσαλονίκης ενώ το 1959 κατασκευάζεται η Τούμπα...
«Αρχικά θέλω να μιλήσω για το γήπεδο στο Σιντριβάνι. Ήταν σημείο αναφοράς τότε, δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό. Εκεί ξεκινούσαν όλοι κρατώντας έναν δίσκο με πρόχειρο φαγητό για να παρακολουθούν τα δεύτερα, τα τρίτα, τα τέταρτα του ΠΑΟΚ... Κάθονταν να φάνε το ψωμί, εκείνο όμως είχε ξεραθεί. Έτσι βγήκε και η φράση ''ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί''. Μία άλλη χαρακτηριστική ατάκα ήταν ''η μπάλα στα μνήματα''. Φώναζαν να πετάξουν τη μπάλα στα μνήματα του εβραϊκού νεκροτομείου.
Επειδή ο ΠΑΟΚ ωστόσο ήταν κάτι παραπάνω από την αγαπημένη τους ομάδα, αρκετοί έλεγαν τότε ''Μπιζίμ ΠΑΟΚ'' δηλαδή ''Ο δικός μας ΠΑΟΚ''. Μεγάλωσα στο διοικητήριο, είχα από κοντά την ομάδα, τη βλέπαμε, παίζαμε μπάλα και εμείς. Χτυπιόμασταν στα μάρμαρα. Είχα τη χαρά να παραβρεθώ στα εγκανία της Τούμπας, την 6η Σεπτέμβρη του 1959. Τα θυμάμαι και ανατριχιάζω τώρα. Ο ΠΑΟΚ για μένα ήταν ποδόσφαιρο, μπάσκετ και Κωνσταντινούπολη. Η Τούμπα με έκανε να αλλάξω το όραμα της μάνας μου που με ήθελε γιατρό και τελικώς έγινα μηχανικός.
Το γήπεδο αυτό αποτελούσε χώρο λατρείας για τους φίλους του Δικεφάλου και τόπος κόλασης για κάθε αντίπαλο. Ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής κάθε οπαδού του ΠΑΟΚ. Φτάσαμε στα 67 χρόνια λειτουργίας του και φτάνει πλέον η ώρα για το καινούργιο του γήπεδο».
Η επόμενη δεκαετία, αυτή του '60, σημαδεύεται από την υπόθεση Κούδα, ίσως της πιο εμβληματικής μορφής που φόρεσε ποτέ τη φανέλα των Θεσσαλονικέων...
«Eίχα αναλάβει δημοσιογραφική θέση στην εφημερίδα Θεσσαλονίκη. Ήμουν κοντά στον ΠΑΟΚ, ήξερα τα πάντα και τους πάντες, παρακολουθούσα τα πάντα, δεν μπορούσα να σταματήσω. Ήμουν ο πρώτος που είδε τον Κούδα πριν φύγει για τον Ολυμπιακό τότε και επίσης ο πρώτος που του μίλησε όταν επέστρεψε στον ΠΑΟΚ. Είναι μία εμβληματική μορφή που σημάδεψε την ιστορία του συλλόγου. Φανταστικός ποδοσφαιριστής και άνθρωπος. Ήθελαν να τον πάρουν όλες οι ομάδες στο εξωτερικό αλλά έμεινε στον ΠΑΟΚ, τελείωσε εδώ. Τέτοιες προσωπικότητες δεν ξαναβγαίνουν, έμεινε στην ιστορία ως το No.1».
Τη δεκαετία του '70 ο Δικέφαλος ανοίγει τα φτερά του, γίνεται ορόσημο για το ελληνικό ποδόσφαιρο και κατακτά δύο κύπελλα και το πρώτο του πρωτάθλημα, ενώ στα μέσα του '80 έρχεται το δεύτερο πρωτάθλημα και γεννιέται και ο μύθος των οπαδών του...
«Το '70 ο ΠΑΟΚ είχε εξαιρετική ομάδα, ήταν φανταστικός αλλά η διαιτησία ήταν εναντίον του. Αχ αυτές οι διαιτησίες, τι να πω. Εδώ παπάς, εκεί παπάς... άφησαν εποχή. Το '85 ήρθε το δεύτερο πρωτάθλημα ενώ γιγαντώθηκε ο λαός του. Μοναδικοί οι ΠΑΟΚτσήδες τότε, δεν θα ξεχάσω το τελευταίο παιχνίδι και τη φιέστα κόντρα στον Παναθηναϊκό. Ο οπαδός του ΠΑΟΚ είναι κάτι το διαφορετικό, είναι ο άνθρωπος που ξεκίνησε από την ξενιτιά, γνώρισε και έζησε τα πάντα, στιγμές απαράμιλλες. Γι' αυτό δεν συγκρίνεται με κανέναν στον κόσμο!».
ΠΑΟΚ, εκτός από άσπρο, σημαίνει και μαύρο. Τη δεκαετία του '90 τουλάχιστον για το ποδόσφαιρο, η μπίλια έδειχνε... να κάθεται στο δεύτερο καθώς ήρθαν χρόνια πέτρινα, ο Θωμάς Βουλινός και τα επεισόδια με την Παρί στην Τούμπα...
«Δεν υπήρχαν άνθρωποι για να δουλέει σωστά τότε ο ΠΑΟΚ. Ο Βουλινός κατηγορήθηκε ως υπεύθυνος για τα πέτρινα χρόνια, παρά τις προθέσεις του, μετρούσε το αποτέλεσμα. Οι συνδεσμίτες στράφηκαν εναντίον του, δεν του συγχώρησαν ποτέ ότι δεν κράτησε τον Σκαρτάδο. Από πού να ξεκινήσω μετά για το παιχνίδι με την Παρί Σεν Ζερμέν; Εισβολή οπαδών στον αγωνιστικό χώρο και επεισόδια τα οποία... σκότωσαν τον Δικέφαλο με ποινή αποκλεισμού από την Ευρώπη».
Εκ διαμέτρου αντίθετα ωστόσο ήταν τα πράγματα στο μπάσκετ. Εκεί μπήκαν οι βάσεις για τη μεγάλη ομάδα του ΠΑΟΚ, με ηγέτη τον Μπάνε Πρέλεβιτς...
«Έψαχνα την άκρη να γίνει Έλληνας ο Πρέλεβιτς, η ομάδα προχώρησε πολύ καλά εκείνη την εποχή. Είχε και τον Βεζυρτζή που προσέφερε ψυχή και καρδιά, τα πάντα στον ΠΑΟΚ. Κερδίσαμε πολλά πράγματα, είχαμε ομαδάρες. Ήμασταν κορυφαίοι μαζί με τον Άρη. Θα έλεγα ότι το μεγάλος λάθος ήταν που δεν δέχθηκε κάποιος από τον ΠΑΟΚ να υπογράψει ο Γκάλης και πήγε στον Παναθηναϊκό, κατακτώντας το πρωτάθλημα. Εκείνος ήθελε να έρθει, αν το είχε κάνει τότε θα είχε ξεχαστεί ο θρύλος του Άρη».
Δεκαετία 2000-2010. Από πού ν' αρχίσεις και πού να τελειώσεις. Αβεβαιότητα, οικονομικά προβλήματα και έλλειψη ελπίδας, τουλάχιστον για το μπάσκετ καθώς η έλευση Ζαγοράκη στο ποδόσφαιρο έφερε χαμόγελα και γενικό ξεσηκωμό...
«Δύο λέξεις θα πω: ''διοικήσεις πρωτοδικείου''. Ο ΠΑΟΚ ήταν έτοιμος να διαλυθεί, αυτός ο περίφημος Δρόσος...Δεν ήθελα να αναλάβω το μπάσκετ αλλά ερχόταν καταστροφή, ο σύλλογος πνιγόταν από τα χρέη και με έπεισαν. Βγήκα μπροστά για να σώσω ό,τι σώζεται. Έκανα τα πάντα σε 2.5 χρόνια, περιορίζοντας τα χρέη.
Αντίθετα στο ποδόσφαιρο, η παρουσία του Ζαγοράκη γέννησε ελπίδα, ήρθε να δώσει όραμα κάτι που έκανε πολύ καλά. Ο σύλλογος είχε ανάγκη έναν άνθρωπο, μία προσωπικότητα όπως εκείνος τότε».
Επιτέλους φτάσαμε στο 2010, εκεί και για δέκα χρόνια έως το 2020 αλλάζει το ρου της ιστορίας. Ο Δικέφαλος ανοίγει τα φτερά του με ευεργέτη τον Ιβάν Σαββίδη. Μπαίνει σε νέα εποχή και κατακτά τίτλους...
«Όπως το είπες, άλλαξε τον ρου της ιστορίας του ΠΑΟΚ. Έγινε ευεργέτης, εγγυητής του. Έδωσε τεράστια νούμερα για την εποχή εκείνη. Έγινε μία ομαδάρα με παικταράδες, τίτλους, νταμπλ και αναβάθμιση στις εγκαταστάσεις του. Τον έχω γνωρίσει και θεωρώ ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο εξαιρετικό που αντιμετωπίζει προβλήματα με το πέρας των ετών. Άλλαξαν πολλά, ο πόλεμος δεν ωφέλησε καθόλου, καθυστερώντας το όραμα της Νέας Τούμπας, όπως αυτό γεννήθηκε το 2022. Είμαι αισιόδοξος ωστόσο ότι το στάδιο θα γίνει και μαλιστα στο ίδιο σημείο, αυτό της Τούμπας. Δεν μπορεί ο ΠΑΟΚ να παίζει αλλού, εκεί είναι η καρδιά του».
Φτάσαμε αισίως στο 2020 και έξι χρόνια μετά στο σήμερα. Πλην του Ιβάν Σαββίδη υπάρχει πλέον στον οργανισμό ΠΑΟΚ και ο Τέλης Μυστακίδης. Στο άθλημα που ο Κανώτας υπηρέτησε με την ψυχή του πλέον υπάρχει ανθοφορία. Ο Θεσσαλονικιός κροίσος γεννάει την ελπίδα ότι ο Δικέφαλος θα πετά σταθερά σε υψηλότερες κορυφές τα επόμενα χρόνια, την ώρα που έχει μπροστά του τη μεγάλη πρόκληση κατάκτησης του FIBA Europe Cup...
«Τον ξέρω καλά τον Μυστακίδη, λατρεύει τον ΠΑΟΚ, τον έχει στο αίμα του. Απέδειξε μάλιστα ότι θέλει να βάλει βάσεις εδώ με ξενοδοχειακές μονάδες, γραφεία και την επένδυση στον ΠΑΟΚ. Έχει τα φόντα και πιστεύω ότι θα εκσυχρονίσει και το ''Παλατάκι''.
Μπορεί να προσφέρει όσα προσέφερε ο Ιβάν Σαββίδης στο ποδόσφαιρο, φτάνοντας το μπάσκετ σε κορυφαίο επίπεδο. Ήδη υπάρχει μία αναβάθμιση. Πάντα πίστευα ότι ο Μπούτσκος είναι καλύτερος από τον Ζντοβτς, ξέρω τον Παντελή από τότε που ήταν βοηθός του Σούλη Μαρκόπουλου. Εκεί που πίστευαν κάποιοι ότι δεν μπορεί, εκείνος κάνει πολλά και το αξίζει. Κατόρθωσε να αποκλείσει μία δύσκολη ισπανική ομάδα όπως η Μούρθια, δείχνοντας πως μπορεί να κάνει το ίδιο και κόντρα στη Μπιλμπάο.
Πέρσι δεν τα κατάφερε αλλά φέτος είναι άλλη ομάδα. Θέλω να αποκαλύψω και έναν μικρό διάλογο που είχα με τον Ταϊρί, για τον οποίο πιστεύω ότι είναι ο κορυφαίος παίκτης του ΠΑΟΚ. Του είχα πει λοιπόν σ' ένα παιχνίδι της ποδοσφαιρικής ομάδας στην Τούμπα ότι πρέπει να βοηθήσει πολύ από μεριάς του στα παιχνίδια που ακολουθούσαν με Μούρθια και Άρη. ''Θα γίνουν όλα, μη στεναχωριέσαι, θα φροντίσω εγώ'', μου απάντησε. Και το έκανε...».
Για φινάλε, μία μόνο ερώτηση. Δεν είναι εύκολη η απάντηση στο «τι είναι ο ΠΑΟΚ για εσάς;» για έναν άνθρωπο που έχει αφιερώσει σχεδόν όλη του τη ζωή στο άσπρο και το μαύρο. Τότε ο Μιλτιάδης Κανώτας σωπαίνει, προσπαθεί να κρύψει τη συγκίνησή του και, όταν νιώθει έτοιμος, απαντά:
«O ΠΑΟΚ είναι η ζωή μου, δεμένη μαζί του, η ψυχή μου. Μωρό ήμουν ακόμη όταν πήγα στο γήπεδο. Δεν έμαθα άλλον δρόμο, δεν είχα εναλλακτική. Αφιέρωσα στην ΚΑΕ τα πάντα, τι να πω. Δεν θέλω καν να πω τα όσα προσέφερα. Δεν χρειάζεται. ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί...».
