του Θανάση Παπαναστασίου*
Καθαριότητα (μαζί με το parking) στους αστικούς Δήμους της Ελλάδας είναι η χαρά της αντιπολίτευσης. Η οποία και διογκώνεται μέσω των social media βέβαια. Η αντιπολίτευση είναι εύκολη. Το να διοικεί κανείς είναι το κρίσιμο.
Και είναι εύκολο για την αντιπολίτευση. Διότι από τον Δήμο Θεσσαλονίκης περνά το 80-90% των κατοίκων του πολεοδομικού συγκροτήματος καθημερινά, στον Δήμο Θεσσαλονίκης βρίσκεται η πλειοψηφία των επαγγελματιών που παράγουν έως τις εργάσιμες ώρες απορρίμματα, στον Δήμο Θεσσαλονίκης βρίσκεται ο κύριος όγκος των τουριστών. 3.500 μαγαζιά υγειονομικού ενδιαφέροντος έχει ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Κρουαζιέρες χιλιάδων τουριστών καθημερινά. Για αυτό ο Δήμος Θεσσαλονίκης εποφορτίζεται με δυσανάλογα περισσότερα σκουπίδια αναφορικά με τον πληθυσμό του από ότι οι άλλοι όμοροι δήμοι.
Όπως μένει ως θύμηση και η εικόνα μιας ολόκληρης οικοσκευής πεταμένης στον δρόμο από ασυνείδητους συμπολίτες μας και που μάλιστα μπορεί να κάνει τον γύρο των social media και να μείνει «καρφιτσωμένη» για πολύ καιρό.
Ως πρώτη και επιφανειακή εικόνα όμως. Γιατί αν κανείς ενσκύψει στην ιστορία της καθαριότητας στον Δήμο Θεσσαλονίκης, θα βρει μόνο παράπονα, ευθύνες του ενός Δημάρχου προς τον προηγούμενο, ευθύνη των εργαζομένων, ευθύνη της περιφέρειας, ευθύνη των υπολοίπων μόνο.
Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω μία μικρή σταχυολόγηση των παραπόνων όπως έχουν αποτυπωθεί (ευτυχώς) στην μνήμη του διαδικτύου.
Τον Μάρτιο του 2008, θυμόμαστε όλοι ότι η πόλη είχε πνιγεί στο σκουπίδι. Καταγγελίες στον τότε Αντιδήμαρχο Καθαριότητας, Κ. Καζαντζίδη ότι έκρυβε παράνομα σκουπίδια πίσω από το λιμάνι ή κοντά στα κοιμήτήρια Θέρμης [15.3.2008, makthes.gr], κάτι το οποίο αρνήθηκε η Διοίκηση και δεν αποδείχθηκε και ποτέ.
Ο Β. Παπαγεωργόπουλος, τον Μάρτιο του 2008 έριχνε το μπαλάκι στους εργαζομένους για τους τόνους σκουπιδιών που έκαναν την εμφάνισή τους στην πόλη και η makthes.gr έγραφε ότι «Ο κ. Παπαγεωργόπουλος επισήμανε ότι στην περίπτωση του δήμου Θεσσαλονίκης σημειώνεται μια τυπική περίπτωση κατάληψης του σταθμού μεταφόρτωσης απορριμμάτων από μια μικρή μερίδα συνδικαλιστών. Όλοι γνωρίζουμε πώς κινούνται και πώς υποκινούνται πολιτικά οι συνδικαλιστές, σχολίασε ο δήμαρχος, επισημαίνοντας ότι, παρότι το 95% - 97% των εργαζομένων στον τομέα της καθαριότητας επιθυμεί να δουλέψει, εντούτοις τα σκουπίδια στους δρόμους της πόλης σχηματίζουν, καθώς δεν επιτρέπεται η έξοδος στα απορριμματοφόρα του δήμου. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, ο οποίος έχει ζητήσει την παρέμβαση εισαγγελέα για το θέμα, κάλεσε τους πολίτες να συνδράμουν τον δήμο στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει την εικόνα της πόλης με τη λήξη των απεργιακών κινητοποιήσεων.» [makthes.gr, 18.3.2008].
Αλλά και τον Δεκέμβριο του 2008, σχεδόν ένα χρόνο μετά, ο Β. Παπαγεωργόπουλος έριχνε το μπαλάκι στον ΧΥΤΑ «Δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για να καθαριστεί η πόλη. Φθάσαμε στην παραμονή της Πρωτοχρονιάς και δεν μαζεύει κανένας σκουπίδια. Και να ανοίξει ο ΧΥΤΑ, η αποκομιδή θα γίνει στις 2-3 Ιανουαρίου. Είναι ντροπή να μπει ο καινούριος χρόνος με σκουπίδια στον Νομό Θεσσαλονίκης» πρώην (ποινικά καταδικασμένος για τα σκάνδαλα) Δήμαρχος Β. Παπαγεωργόπουλος [tovima.gr, 31.12.2008]
Επίσης, τον Δεκέμβριο το 2010 ο (ήδη απερχόμενος) Β. Παπαγεωργόπουλος έριχνε το μπαλάκι στην Περιφέρεια «Σε ό,τι αφορά το πρόβλημα που δημιουργήθηκε εδώ και δέκα περίπου μέρες, ο απερχόμενος δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Βασίλης Παπαγεωργόπουλος επιρρίπτει ευθύνες στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, γιατί δεν ενέκρινε την επισκευή 35 απορριμματοφόρων με σοβαρές βλάβες σε εξωτερικά συνεργεία, γεγονός που, όπως είπε, αποτελεί εξαίρεση καθώς δεν έχει συμβεί ποτέ κάτι αντίστοιχο σε κανένα δήμο της χώρας. «Κάποιοι θέλουν για αντιπολιτευτικούς λόγους τη Θεσσαλονίκη βρόμικη, εκτός από την προεκλογική περίοδο και την Πρωτοχρονιά» σημειώνει [28.12.2010, e-forologia].
Μετά ήρθε η Διοίκηση Γ. Μπουτάρη. Για την Διοίκηση Μπουτάρη έχουν γραφτεί σχεδόν τα πάντα για την καθαριότητα. Αλλά ποτέ ότι ήταν πετυχημένη. Ο ίδιος ο Γ. Μπουτάρης στην αρχή της θητείας του έριχνε της ευθύνες στην διοίκηση Β. Παπαγεωργόπουλου.
Λίγο πριν αναλάβει την θητεία του, τον Δεκέμβριο του 2010, ο Γ. Μπουτάρης έριχνε τις ευθύνες στον Β. Παπαγεωργόπουλο. «Ευθύνες για το θέμα των σκουπιδιών επέρριψε σήμερα ο νέος δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης στον απερχόμενο δήμαρχο Βασίλη Παπαγεωργόπουλο και την απερχόμενη αντιδημαρχία καθαριότητας. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, επισήμανε ότι υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις στις προσπάθειες να καθαρίσει η πόλη, ανέφερε ότι θα έπρεπε να είχε ζητηθεί νωρίτερα βοήθεια από γειτονικούς δήμους για τη συνδρομή τους σε απορριμματοφόρα και τόνισε ότι στις προτεραιότητές του περιλαμβάνεται η αγορά καινούριων οχημάτων και σύγχρονου εξοπλισμού. «Δεδομένου ότι κάθε μέρα παράγονται στο Δήμο Θεσσαλονίκης 700 τόνοι σκουπιδιών και ότι ο Δήμος μπορεί να μεταφέρει στον ΧΥΤΑ μόνο 400 τόνους, είναι πρακτικά αδύνατο να καθαρίσει η πόλη μέχρι την Πρωτοχρονιά» είπε και σημείωσε ότι μετά τις συνεννοήσεις του με άλλους δημάρχους του νομού, από Δευτέρα, που αναλαμβάνει καθήκοντα η νέα δημοτική αρχή, θα συνδράμουν το έργο της αντιδημαρχίας καθαριότητας άλλα 20 απορριμματοφόρα» [30.12.2010, protothema].
Η αντιπολίτευση και τον Ιανουάριο του 2012 (σχεδόν ένα χρόνο μετά) με επικεφαλής τον Κ. Γκιουλέκα δήλωνε ότι: «Η Θεσσαλονίκη βρομάει και ζέχνει. Το μόνο που καθαρίζετε είναι το κέντρο, τη βιτρίνα της πόλης. Πηγαίνετε στην Ξηροκρήνη να δείτε τι συμβαίνει και μη κινείστε μόνο στην Προξένου Κορομηλά», K. Γκιουλέκας [Voria, 16.1.2012].
Flash forward φτάσαμε στο Πάσχα του 2017 που πάλι είχε πνιγεί η πόλη στα σκουπίδια και ο Γ. Μπουτάρης έριχνε το μπαλάκι στον μικρό αριθμό εργαζομένων στην καθαριότητα δηλώνοντας ότι «Μπουκώσαμε από σκάνδαλα τα τελευταία χρόνια. Το προσωπικό δουλεύει σχεδόν με αυταπάρνηση, είναι πολύ λιγότερος ο αριθμός από αυτόν που ήταν στην αρχή, δουλεύουν πολλές φορές απλήρωτοι, όπως οι παρατασιούχοι» Γ. Μπουτάρης [Voria, 6.4.2017]
Ενώ ο τότε Αντιδήμαρχος Θ. Παπάς δήλωνε ότι «Όλοι οι συντελεστές δείχνουν πως υπάρχει πλήρης ανατροπή της κατάστασης. Δεν μπορείς να λύνεις τα προβλήματα ως δια μαγείας. Η πραγματικότητα λέει ότι έχει συντελεστεί ένα έργο» Θ. Παπάς, Αντιδήμαρχος Διοίκησης Μπουτάρη [Voria, 6.4.2017] και «Το ότι δεν ψηφίστηκε στην Επιτροπή, δεν έχω εγώ την ευθύνη. Εμείς ως αντιδημαρχία είχαμε την ευθύνη να σχεδιάσουμε την υπογειοποίηση, δεν μπορεί τώρα να λένε ότι έχω πολιτικές ευθύνες» Θ. Παπάς, Αντιδήμαρχος Διοίκησης Μπουτάρη [Voria, 6.4.2017, για την μη έγκριση της υπογειοποίησης των κάδων].
Αλλά και τον Δεκέμβριο του 2018 τα ίδια. «Πεντακόσιοι τόνοι απορριμμάτων έχουν ήδη συσσωρευτεί στους δρόμους της Θεσσαλονίκης εξαιτίας της τριήμερης αποχής, που ξεκίνησαν από την περασμένη Κυριακή έως και σήμερα Τρίτη οι εργαζόμενοι στον τομέα της καθαριότητας.» [in.gr, 4.12.2018]
Μετά ήρθαν οι εκλογές του Μαΐου 2019, με την απλή αναλογική και την αμίμητη πανελληνίως επιτυχία του Κ. Ζέρβα να Διοικήσει τον Δήμο Θεσσαλονίκης με επιτυχία έως σήμερα, καίτοι η παράταξή του είχε εκλέξει μόλις 7 Δημοτικού Συμβούλους.
Επανήλθε λοιπόν το θέμα της καθαριότητας προεκλογικά, ως είθισται. Και ο Κ. Ζέρβας τι έκανε; Έριξε το μπαλάκι στους εργαζομένους; Όχι. Έριξε το μπαλάκι στον Γ. Μπουτάρη; Όχι. Έριξε ευθύνες σε ΧΥΤΑ, ΦΟΔΣΑ και ό,τι Υπηρεσία με αρτικόλεξο υπάρχει σχετική με τα απορρίμματα; Όχι.
Τι έκανε τελικά; Επέλεξε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μια και καλή με λύσεις μακροπρόθεσμες και θέτοντας τις βάσεις για μία καθαριότητα υπόδειγμα. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης σήμερα έχει τα περισσότερα απορριματοφόρα από κάθε Δήμο. Υλοποίησε τους υπόγειους κάδους, που δεν κατάφερε η Διοίκηση Γ. Μπουτάρη. Ο Κ. Ζέρβας επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό, βελτιώνει τον στόλο και τις υποδομές ενώ δεσμεύτηκε να συνεχίσει με ακόμη πιο εντατικούς ρυθμούς. Υποσχέθηκε να προσλάβει 100 εποχικούς υπαλλήλους, που θα απασχολούνται αποκλειστικά στον τομέα της απομάκρυνσης των ογκωδών αντικειμένων σημειώνοντας ότι οι άνθρωποι της καθαριότητας του δήμου Θεσσαλονίκης κάθε εργάσιμη μέρα απομακρύνουν από τους δρόμους πάνω από 25 τόνους ογκωδών. Επίσης στους εργαζομένους έχει δοθεί το 80% των μέσων ατομικής προστασίας από τον διαγωνισμό που διενεργήθηκε ύψους 1,2 εκατ. ευρώ, ενώ για την ενίσχυση του στόλου της καθαριότητας είπε πως μέσα στο 2024 θα αυξηθεί με 23 καινούργια ηλεκτροκίνητα οχήματα, ενώ προγραμματίζεται η προμήθεια ακόμη 74 οχημάτων ενώ δεσμεύτηκε για την επέκταση του δικτύου υπόγειων κάδων στις γειτονιές.
Με ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι θέμα (ελάχιστου) χρόνου η λύση στο πρόβλημα της καθαριότητας του Δήμου Θεσσαλονίκης.
*Ο Θανάσης Παπαναστασίου είναι δικηγόρος, υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με τον συνδυασμό «ΝΑΙ στη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ», του Κωνσταντίνου Ζέρβα
