«Ένα νομοσχέδιο, όταν γίνεται νόμος, δεν ανήκει πια στην εκάστοτε κυβέρνηση, είναι των Ελλήνων, είναι όλων μας» ανέφερε κατά την ομιλία στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Στέφανος Παραστατίδης.
«Ο στόχος ο δικός σας, όπως διατυπώνεται στο νομοσχέδιο είναι η ενίσχυση του δημοσίου πανεπιστημίου, άρα κατά την ψήφο μας το 2027, στις επόμενες εθνικές εκλογές, θα αξιολογήσουμε και θα δούμε αν πράγματι το δημόσιο πανεπιστήμιο ενισχύθηκε ή όχι. Θα έχουμε αυτή τη δυνατότητα.
Δεύτερον, έχετε μιλήσει για εκροές, χρησιμοποιώντας ένα νούμερο του οποίου η πηγή είναι ο ΟΟΣΑ συν πρεσβείες. Εάν μιλάμε για νούμερα και θα πρέπει να δούμε ποιες είναι οι εκροές των φοιτητών ανά χώρα, αυτό θα πρέπει να το δούμε συγκριτικά για όλες τις χώρες. Να δούμε, δηλαδή, το ποσοστό των εκροών των φοιτητών συγκριτικά με όλες τις χώρες και πού βρισκόμαστε ως χώρα. Γιατί εκροές είναι προφανές ότι υπάρχουν από όλες τις χώρες και εισροές προς όλες.
Άρα, εδώ είναι ένα νούμερο το οποίο είναι απόλυτο, δεν είναι ποσοστό και είναι ένα νούμερο το οποίο δεν μπορούμε να το συγκρίνουμε με τις άλλες χώρες. Αυτό είναι εξόχως προβληματικό.
Ο βουλευτής εξήγησε ότι «οι εκροές, με βάση το διεθνές περιβάλλον, είναι αυξημένες σε χώρες, οι οποίες δεν έχουν ισχυρά πανεπιστήμια. Όσο πιο αδύναμη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έχουν κάποιες χώρες τόσο πιο αυξημένες είναι οι εκροές τους. Αυτός είναι ο κανόνας στο διεθνές περιβάλλον»
Άρα, για να μειωθούν οι εκροές χρειαζόμαστε ισχυρά πανεπιστήμια και όχι, προφανώς, παραρτήματα και καμουφλαρισμένα ''Franchise''. Τρίτον, είπατε ότι επεξεργάζεστε το νομοσχέδιο επί 7 μήνες.
Εμείς ως ΠΑΣΟΚ και προφανώς και όλη η Αντιπολίτευση, διαβάζαμε από συνεντεύξεις σας, από δημοσιεύματα, το τι θα κάνατε ως Κυβέρνηση.
«Το ΠΑΣΟΚ, δια εμού, τον Νοέμβριο, στείλαμε αίτημα προς τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, στο οποίο ζητούσαμε ενημέρωση και σας καλέσαμε να έρθετε και να μας εξηγήσετε, με βάση τα δημοσιεύματα, τι προτίθεστε να κάνετε;» αναρωτίθηκε.
Συνεχίζοντας, ο βουλευτής ανέφερε πως «στις 20 Δεκεμβρίου, Ο Πρωθυπουργός της χώρας, ο κ. Μητσοτάκης, μετά την παρουσίαση στο Υπουργικό Συμβούλιο, ανακοινώνει το νομοσχέδιο, με την κωδική ονομασία «Ελεύθερο πανεπιστήμιο» και κατόπιν διακινείται ένα ''no paper'' 19 ερωτοαπαντήσεων, με το οποίο καλούμαστε εμείς να διαβουλευτούμε και να συζητήσουμε με ποιον;
Γράψατε το νομοσχέδιο μόνοι σας στα υπόγεια ή και στα ρετιρέ του Υπουργείου, δεν γνωρίζω που το έχετε γράψει, προφανώς, το έχετε γράψει μόνοι σας και αυτό είναι εξόχως προβληματικό.
Ένα νομοσχέδιο, όταν γίνεται νόμος, δεν ανήκει πια στην εκάστοτε κυβέρνηση, είναι των Ελλήνων, είναι όλων μας. Ο διάλογος είναι βασική προϋπόθεση να συμμετέχουμε, να συνδιαμορφώσουμε, να κάνουμε κτήμα μας αυτό το νομοσχέδιο και να το υπερασπιστούμε όσοι περισσότεροι μπορούμε.
Μία μεταρρύθμιση στην παιδεία πέρα από τον θεσμοθετημένο διάλογο απαιτεί και τις μέγιστες δυνατές συναινέσεις. Δεν εκβιάζονται οι συναινέσεις, δεν επιβάλλονται και η επιβολή σε βάζει αυτομάτως απέναντι εκ φύσεως.
Όταν, λοιπόν, αποφασίζετε μόνοι σας, το έκανε και η κυρία Κεραμέως, το αποτέλεσμα είναι να αποτύχετε και αυτή είναι η τιμωρία της δημοκρατίας.
Δεύτερον, Σύνταγμα. Αναφέρεστε σε συνταγματολόγους και λέτε ότι υπάρχουν συνταγματολόγοι, οι οποίοι, κρίνουν ότι είναι συνταγματικό αυτό το νομοσχέδιο. Οι αντιδράσεις είναι απολύτως εύλογες, γιατί υπάρχει και μία σειρά πολύ περισσότερων συνταγματολόγων, οι οποίοι, κρίνουν ότι αυτό δεν είναι συνταγματικό.
Και λέω τώρα εγώ. Υπάρχει ένα «debate» στη δημόσια σφαίρα περί συνταγματικότητας του νομοσχεδίου. Άρα, υπάρχει αντικειμενικά ένα σοβαρό ερώτημα συνταγματικότητας το οποίο θα πρέπει και να συζητηθεί. Το γεγονός ότι υπάρχουν συνταγματολόγοι, οι οποίοι, το κρίνουν συνταγματικό, δεν αρκεί.
Είναι προφανές και εγώ, δεν θα μιλήσω εδώ, θα τοποθετηθώ στην ολομέλεια όπως προβλέπεται, αλλά αυτό που κάνετε, είναι «διάρρηξη» του Συντάγματος, η λέξη είναι ''διάρρηξη''.
Aκόμη κι αν διαφωνούμε σκληρά και ακόμη κι αν δεν εμπιστευόμαστε ο ένας τον άλλον, ακόμη κι αν το κλίμα είναι έντονο, ακόμη και τοξικό, το Σύνταγμα είναι αυτό, είναι το τραπέζι στο οποίο καλούμαστε να καθίσουμε από θέση ευθύνης και να συμφωνήσουμε σε αυτά που επιτάσσει το εθνικό συμφέρον.
Εσείς δε θέλετε ούτε αυτό το τραπέζι. Από την αμφισβήτηση στις ανεξάρτητες αρχές φτάσαμε και στην αμφισβήτηση στο Σύνταγμα.
Η Κυβέρνηση, λοιπόν, επιχειρεί να θεμελιώσει τη συνταγματικότητα των ιδιωτικών πανεπιστημίων, που εισάγει σε τρεις πυλώνες, ο ένας είναι τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, ο άλλος είναι τα παραρτήματα των ξένων πανεπιστημίων με βάση τη διασυνοριακότητα και ο τρίτος, είναι το πιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας και διασφάλισης ποιότητας.
Στη συζήτηση στις Επιτροπές θα αποδομήσουμε έναν προς έναν τον κάθε πυλώνα και θα εξηγήσουμε ότι αυτά που νομοθετούνται δεν είναι ούτε μη κερδοσκοπικά ούτε παραρτήματα ούτε και θα διαθέτουν τα εχέγγυα ποιότητας.
Εμείς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν πιστεύουμε στις απαγορεύσεις αλλά στις ρυθμίσεις. Όχι μόνο επειδή οι ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν καλύτερα τον ιδιωτικό κερδοσκοπικό τομέα, αλλά επειδή όταν απαγορεύεις σου απαγορεύουν. Από θέση αρχής, είναι η ελευθερία της άποψης, είναι η δημοκρατία.
Τρίτον, επί του νομοσχεδίου, το κυρίως θέμα του νομοσχεδίου είναι στα 25 άρθρα για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Τα υπόλοιπα 180 είναι διευθετήσεις, που υποτίθεται ότι ενισχύουν το δημόσιο πανεπιστήμιο ενώ στην πραγματικότητα αφήνουν ανέγγιχτες όλες τις δομές, όλη την αρχιτεκτονική που αναπαράγει τη γραφειοκρατία, το συγκεντρωτισμό και τον ολοκληρωτικό έλεγχο του Υπουργείου. Δεν υπάρχει μεταρρύθμιση εδώ, υπάρχουν αποσπασματικές ρυθμίσεις, λίγο ανοιχτό πανεπιστήμιο, στο οποίο θα πρέπει να μας πείτε και πως θα εισάγονται στο ανοιχτό πανεπιστήμιο εφόσον αυτονομείται, λίγο Δημοκρίτειο, λίγο απ' όλα και το κυρίως θέμα, βεβαίως, είναι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Έχει πολύ μεγάλη σημασία να δούμε και να αναλύσουμε τα του νομοσχεδίου. Θα το κάνουμε προφανώς στην κατ' άρθρον συζήτηση, αλλά σημαντικότερο από όλα δεν είναι να πατάμε μόνο το φρένο στο αυτοκίνητο της χώρας. Σημαντικότερο όλων είναι να προτείνουμε. Εμείς δε θέλουμε να μείνουμε σε κανένα «όχι», δεν εμποδίζουμε καμία αλλαγή, αρκεί αυτή να διασφαλίζει την παιδεία ως ποιοτικό δημόσιο αγαθό και να διασφαλίζει την ισότητα των ευκαιριών στους Έλληνες πολίτες.
Η πρότασή μας, λοιπόν, είναι η εξής. Εμείς λέμε ότι η πορεία προς τη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία συζήτηση ξεκινά το φθινόπωρο του 2024, μπορεί να ολοκληρωθεί πολύ γρήγορα, σε δύο χρόνια και μπορεί να αναθεωρηθεί και να ψηφιστεί από την επόμενη Βουλή πολύ σύντομα πάλι, γιατί διαβάζω για 5 και 10 και 15 χρόνια. Δεν ισχύει αυτό. Ακόμη και το 2026, αν γίνουν εκλογές, θα έχουμε νέο Σύνταγμα το 2027.
Άρα, θέλουμε να προχωρήσουμε σε μια πορεία υπεύθυνη και συνταγματικά σοβαρή. Όχι πειραματισμούς με το Σύνταγμα.
Δεύτερον, στόχοι μέχρι το Σύνταγμα. Επικαλείστε και επικαλείται η Κυβέρνηση, επικαλείται η Κυβέρνηση ότι, πράγματι ,ενισχύει το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Αν ισχύει λοιπόν, ας βάλουμε κάποιους στόχους και ας τους υπηρετήσουμε αυτή την τριετία, για να ξεκαθαρίσουμε αν πράγματι υπηρετείται το δημόσιο πανεπιστήμιο ή όχι. Να αυξήσουμε τη χρηματοδότηση επί του ΑΕΠ, είναι στο 2,8%, δεν είναι η ευκαιριακή του Ταμείου Ανάκαμψης ή του ΕΣΠΑ. Μια χώρα κρίνεται για το αν επενδύει στην παιδεία από την τακτική της χρηματοδότηση.
Ήρθε, δηλαδή, ο ιός, έγινε το Ταμείο Ανάκαμψης, δίνουμε κάποια χρήματα στην παιδεία και τα λογαριάζουμε ως επένδυση στην παιδεία;
Δεν είναι έτσι. Η μέση χρηματοδότηση επί του ποσοστού του ΑΕΠ στην Ευρώπη είναι 5% με 5,5% και στην Ελλάδα είναι 2,8%. Πέρσι ήταν 2,9%, πάλι η Νέα Δημοκρατία Κυβέρνηση, πρόπερσι ήταν 3%. Η κ. Κεραμέως ήταν, δεν ήσασταν εσείς. Αυτά είναι τα νούμερα όμως.
Η κ. Κεραμέως, η οποία δεν ξέρω αν πράγματι πέτυχε σε αυτή τη μεταρρύθμιση, διότι και η πανεπιστημιακή αστυνομία, όπως είδαμε, θριάμβευσε και, βεβαίως, η απόφαση για την αλλαγή διοίκησης των πανεπιστημίων μας έφτασε σε ένα σημείο να μπλοκάρει ολόκληρα πανεπιστήμια. Επίσης, τα 85 από τα 89 άρθρα, που φέρατε για τα ΑΕΙ, είναι τροποποιήσεις του Νόμου Κεραμέως.
Άρα, εσείς αλλάζετε το Νόμο Κεραμέως, που προφανώς απέτυχε. Βέβαια, η κ. Κεραμέως έκανε ροτέισον, πήγε στο επόμενο Υπουργείο και συνεχίζει να "μεταρρυθμίζει" εκεί ανέγγιχτη.
Στόχοι. Επανέρχομαι, λέγοντας το εξής. Η σχέση του διδακτικού προσωπικού με τους φοιτητές, των μελών ΔΕΠ με τους φοιτητές, στην Ευρώπη είναι στο 1 προς 13. Στην Ελλάδα, είναι, 1 προς 47. Και αν με βάση τα στοιχεία της ΕΘΑΑΕ, βγάλουμε έξω τους αιώνιους φοιτητές, φτάνει στο 1 προς 30 περίπου.
Εμείς, λέμε, ότι το ζητούμενο δεν είναι να πούμε για κάθε έναν που φεύγει θα τοποθετούμε ένα, αυτό είναι για να σταματήσουμε τη χασούρα. Το ζητούμενο είναι, να βελτιώσουμε αυτή την αναλογία.
Αν μας ενδιαφέρει, λοιπόν, η ενίσχυση του δημοσίου πανεπιστημίου, να βάλουμε έναν στόχο και να αλλάξουμε αυτή την αναλογία.
Τρίτον, ριζική απαλλαγή από τη γραφειοκρατία στην Έρευνα με πραγματικές μεταρρυθμίσεις, όπως η μετατροπή του ΕΛΚΕ σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου και οριστική απαλλαγή από τη γραφειοκρατία του δημόσιου λογιστικού.
Τέταρτον, στρατηγικός σχεδιασμός. Με μια μεγάλη ματιά, να δούμε τη σχολική εκπαίδευση, να δούμε την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο, να δούμε το παραγωγικό μοντέλο, την Έρευνα, την αγορά εργασίας.
Απαιτείται ένα μεγάλο σχέδιο, στο οποίο και εμείς καλούμαστε, έχουμε και εμείς την ευθύνη, να συμμετέχουμε και να συν-διαμορφώσουμε. Χρειαζόμαστε μία καλύτερη παιδεία, γι' αυτό είμαστε σήμερα εδώ.
Τελειώνω και κλείνω λέγοντας, ότι με βάση τις μετρήσεις, υπάρχουν δύο κόσμοι. Επικαλούμαι τη Metron Analysis που έκανε μετρήσεις ηλικιακές, για να δει, ποιοι είναι υπέρ ή κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Υπάρχουν αυτοί των άνω των 45 και όσο πηγαίνουμε πιο πάνω, δηλαδή ίσως άνω των 79 είναι 68%, όπως αντίστοιχα και στους φοιτητές, είναι 68% κατά. Αλλά, υπάρχει μία διαίρεση, στα 45 χρόνια, δηλαδή οι κάτω των 45 είναι κατά και άνω των 45 είναι υπέρ και μάλιστα τα νέα παιδιά, βγαίνουν στους δρόμους και διεκδικούν. Τι διεκδικούν ακριβώς και σε τι έχουν δίκιο;
Τι περιμένουμε από αυτά τα νέα παιδιά, να μας καταθέσουν ολοκληρωμένες προτάσεις για το πώς φαντάζονται την τριτοβάθμια εκπαίδευση στη χώρα μας;
Θα πρέπει να πάμε και να τα χαϊδέψουμε και να ζητήσουμε και εμείς την ψήφο τους και να λέμε, στείρα όχι;
«Η δική μας ευθύνη από την πλευρά της πολιτικής, είναι να επεξεργαστούμε τα μηνύματα και να καταθέσουμε πολιτικές προτάσεις για το μέλλον της Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» τόνισε.
«Οι νέοι άνθρωποι, λοιπόν, μας λένε δύο πράγματα. Το ένα, είναι, η ισότητα ευκαιριών. Δημιουργούνται πραγματικές ανισότητες εδώ αυτό είναι το πρόβλημα.
Το δεύτερο είναι, ότι θέλουν να διαφυλάξουν ότι η παιδεία, θα παραμείνει, ένα ποιοτικό δημόσιο αγαθό».
«Εμείς, ως ΠΑΣΟΚ, επεξεργαζόμενοι αυτά τα μηνύματα, καταθέσαμε χθες το πρωί και αφού κάναμε και μια πολύ μεγάλη συζήτηση με το "Thing Tung, το In Social" του Κόμματος, μία ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη πρόταση. Με βάση τη φιλοσοφία του σκανδιναβικού παραδείγματος, η οποία περιγράφει όλο το ρυθμιστικό πλαίσιο συνύπαρξης δημοσίων και μη κρατικών και στην πραγματικότητα μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, για να υπηρετούν αυτά τα βασικά στοιχεία. Δηλαδή, ότι η Παιδεία θα παραμείνει ένα ποιοτικό δημόσιο αγαθό, γιατί η πραγματική σύγκρουση έξω από τη χώρα, είναι αυτή. Δεν είναι των απαγορεύσεων προφανώς, είναι, το αν θα κερδοσκοπήσει κάποιος ή όχι στην παιδεία. Και δεν αφορά ούτε στα δίδακτρα, γιατί πολλές φορές τα συγχέουμε, δεν είναι ότι όποιος έχει δίδακτρα, σημαίνει, ότι είναι κερδοσκοπικό. Εμείς, είμαστε κατά προφανώς, αλλά οι μισές χώρες στην Ευρώπη, έχουν δίδακτρα ακόμη και στα δημόσια πανεπιστήμιά τους. Τα κερδοσκοπικά είναι αυτά, στα οποία ο μέτοχος, βάζει χρήματα στην τσέπη του. Δηλαδή, εργαλειοποιεί την παιδεία, για να βάλει χρήματα στην τσέπη του».
Κλείνοντας, ο βουλευτής τόνισε ότι « Στα διλήμματα που βάζει η κυβέρνηση, στα ψευτοδιλήμματα που βάζει η κυβέρνηση, υπάρχει και άλλος ένας πραγματικός δρόμος. Υπάρχει και ένας δρόμος προς τα εμπρός διαφορετικός από αυτόν που περιγράφετε, γιατί είναι η Κύπρος προς τα εμπρός, αλλά είναι και η Φινλανδία, είναι και η Δανία, είναι και η Σουηδία, είναι και άλλες χώρες και αυτές προς τα εμπρός και είναι αυτές έχουν μετρηθεί στα ζητήματα παιδείας και τα έχουν καταφέρει έχοντας μία ποιοτική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες».
«Εμείς πιστεύουμε στις ιδέες, αυτές θα υπηρετήσουμε και θεωρούμε ότι οι ιδέες είναι πιο ισχυρές από τις κραυγές» κατέληξε.