Οι έξι μεγάλες δυνάμεις (οι πέντε χώρες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συν τη Γερμανία) έφθασαν σε συμφωνία με το Ιράν για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σε αντάλλαγμα για άρση διεθνών οικονομικών κυρώσεων.
Το κείμενο της συμφωνίας δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη, αλλά σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία και μέσα ενημέρωσης, περιλαμβάνει τις παρακάτω πρόνοιες:
Περιορισμός του εμπλουτισμού ουρανίου
Κύριος στόχος είναι η εφαρμογή αυστηρών περιορισμών ώστε να διασφαλισθεί ότι το «breakout», ο χρόνος που χρειάζεται για τον εμπλουτισμό ουρανίου με σκοπό την κατασκευή ατομικού όπλου, θα είναι τουλάχιστον ένα έτος επί μία δεκαετία.
Περιορισμός παραγωγής πλουτωνίου
Η συμφωνία προβλέπει ότι ο αντιδραστήρας βαρέος ύδατος του Αράκ θα τροποποιηθεί ώστε να μην έχει την ικανότητα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου για στρατιωτικούς σκοπούς.
Ενίσχυση των επιθεωρήσεων
Εφαρμογή καθεστώτος ενισχυμένων επιθεωρήσεων κατά τη διάρκεια ισχύος της συμφωνίας, αλλά και μετά από αυτή για ορισμένες δραστηριότητες. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενεργείας θα μπορεί να επαληθεύει μέσω των επιθεωρήσεων τη λειτουργία των ιρανικών συσκευών φυγοκέντρησης για περίοδο 20 ετών και της παραγωγής συμπυκνωμένου ουρανίου (yellow cake) για περίοδο 25 ετών. Η Τεχεράνη δεσμεύεται να εφαρμόσει και να επικυρώσει το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της IAEA που επιτρέπει τις εις βάθος επιθεωρήσεις.
Άρση των κυρώσεων
Οι κυρώσεις οι οποίες έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ενωση στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών θα αρθούν με την εφαρμογή από το Ιράν της συμφωνίας μετά την περί αυτού επαλήθευση της IAEA (αρχές 2016). Η ίδια διαδικασία θα ακολουθηθεί για την άρση των κυρώσεων του ΟΗΕ.
Εμπάργκο επί των όπλων - πυραυλικό πρόγραμμα
Οι κυρώσεις οι οποίες αφορούν το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και την προμήθεια επιθετικών οπλικών συστημάτων διατηρούνται. Η απαγόρευση μεταφοράς ευαίσθητων υλικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα παραμένει σε ισχύ για οκτώ χρόνια, εκτός της περίπτωσης που το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα δώσει συγκεκριμένη άδεια.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλάντιμιρ Πούτιν τόνισε ότι η συμφωνία ποτελεί σωστή επιλογή προς όφελος της σταθερότητας και της συνεργασίας στον πλανήτη.
«Ο κόσμος μπορεί πλέον να κάνει βγάλει έναν αναστεναγμό ανακούφισης», τόνισε ο κ. Πούτιν σε δήλωσή του η οποία δημοσιεύεται στον επίσημο ιστότοπο του Κρεμλίνου.
«Παρά τις προσπάθειες να δικαιολογηθούν σενάρια που βασίζονταν στη χρήση βίας, οι διαπραγματευτές έκαναν μια σωστή επιλογή προς όφελος της σταθερότητας και της συνεργασίας», πρόσθεσε ο Ρώσος πρόεδρος.
Κατέληξε δε ότι η συμφωνία θα διευκολύνει την συνεργασία Ρωσίας - Ιράν στον πυρηνικό τομέα για ειρηνική χρήση.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα δήλωσε ότι η συμφωνία δεν σημαίνει απουσία ελέγχων, για μεγάλο χρονικό διάστημα, για τις πυρηνικές δραστηριότητες της Τεχεράνης.
Εάν κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε, τόνισε ο κ. Ομπάμα, θα σήμαινε ότι και άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή θα μπορούσαν να αναπτύξουν τα δικά τους πυρηνικά προγράμματα, σε απάντηση στο αντίστοιχο ιρανικό.
Πρόσθεσε δε ότι η συμφωνία δίνει την ευκαιρία για μια νέα προοπτική στις σχέσεις του Ιράν με τη διεθνή κοινότητα και «πρέπει να την αδράξουμε».
Ο πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ρουχανί χαρακτήρισε τη συμφωνία μεταξύ της χώρας του και των μεγάλων δυνάμεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ανοίγει μια νέα εποχή συνεργασίας μετά από χρόνια κυρώσεων, προεξοφλώντας τον αμοιβαία επωφελή χαρακτήρα της, καθώς θα βάλει στην άκρη την αμοιβαία δυσπιστία.
Σε τηλεοπτικό του λόγο, ο κ. Ρουχανί σημείωσε ότι η χώρα του θα εφαρμόσει τη συμφωνία στον βαθμό που το ίδιο θα πράξουν και οι μεγάλες δυνάμεις.
Κάλεσε τελος τις γειτονικές με το Ιράν χώρες να αγνοήσουν την «προπαγάνδα του Ισραήλ», τονίζοντας ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει κοινό συμφέρον με τις υπόλοιπες χώρες για σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ, ο οποίος χαρακτήρισε τη συμφωνία ιστορική, σημειώνοντας ότι ανοίγει «ένα νέο κεφάλαιο ελπίδας».
Συγχαρητήρια έδωσε και ο πρόεδρος της Συρίας Μπασάρ Αλ Άσαντ. Το Ιράν έχει στηρίξει το καθεστώς του κ. Άσαντ καθ' όλη τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου τα τελευταία τέσσερα και πλέον χρόνια.
Ωστόσο, στη συμφωνία αντιτίθενται συντηρητικοί κύκλοι τόσο εντός Ιράν, όσο και εντός των ΗΠΑ.
Από την πλευρά του ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου τόνισε ότι, με τη συμφωνία, το Ιράν «διασφαλίζει ένα μονοπάτι για τη δημιουργία πυρηνικού όπλου», ενώ ταυτόχρονα «θα λάβει ένα "δωράκι" εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ».