Η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο το πετρέλαιο, τις θαλάσσιες μεταφορές ή τις αγορές, αλλά και κάτι πολύ λιγότερο ορατό, όμως απολύτως κρίσιμο: τις διεθνείς ψηφιακές διασυνδέσεις. Σε έναν κόσμο όπου σχεδόν όλη η διασυνοριακή ροή δεδομένων περνά από υποθαλάσσια καλώδια, η γεωπολιτική αστάθεια στη ζώνη Ερυθράς Θάλασσας–Bab el-Mandeb–Στενών του Ορμούζ δεν είναι ένα περιφερειακό ζήτημα, αλλά μια απειλή για τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου Internet. Τα υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν πάνω από το 95% της παγκόσμιας ψηφιακής κίνησης και σχεδόν το 99% της διηπειρωτικής κίνησης δεδομένων.
Το θέμα αυτό δεν είναι καθόλου θεωρητικό ούτε για την Ελλάδα, εξηγεί στη Voria.gr ο Γενικός Διευθυντής και partner της θεσσαλονικιώτικης εταιρείας data center-cloud-telecom Lancom, Νίκος Ζαχαριάδης, ο οποίος διαπιστώνει τον τελευταίο καιρό μέσω της συμμετοχής του σε διεθνή συνέδρια την αυξανόμενη ανησυχία του κλάδου σε αυτό το πεδίο. Η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή μπορεί να μην πλήττει άμεσα ελληνικές υποδομές, αλλά μπορεί να επηρεάζει σοβαρά τις διεθνείς διασυνδέσεις από τις οποίες εξαρτώνται οι πάροχοι και τα data centers της χώρας. Αν διαταραχθούν υποθαλάσσια καλώδια ή βασικοί κόμβοι της περιοχής, η κίνηση δεδομένων αναδρομολογείται μέσω πιο μακρινών διαδρομών, προκαλώντας μεγαλύτερες καθυστερήσεις, αστάθεια υπηρεσιών και αυξημένο κόστος. Έτσι, ακόμη και μια υποδομή που λειτουργεί σωστά στην Ελλάδα μπορεί να επηρεαστεί άμεσα στην απόδοση και την αξιοπιστία της.
Η υπαρκτή απειλή φάνηκε καθαρά στις πρόσφατες βλάβες και κοψίματα καλωδίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με την International Cable Protection Committee, περίπου 15 υποθαλάσσια καλώδια περνούν από το στενό Bab el-Mandeb. Όταν ένα μέρος αυτής της δέσμης υποστεί ζημιά, οι πάροχοι αναγκάζονται να αναδρομολογήσουν την κίνηση από μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές, με αποτέλεσμα υποβάθμιση υπηρεσιών, αυξημένο χρόνο απόκρισης (latency) και πίεση στην εφεδρική χωρητικότητα. Σε περιστατικό του περσινού Σεπτεμβρίου μάλιστα επηρεάστηκαν τουλάχιστον 10 χώρες, ενώ καταγράφηκαν καθυστερήσεις και επιβράδυνση συνδέσεων σε Ασία και Μέση Ανατολή.
Εδώ ακριβώς αρχίζει η ανασφάλεια των τηλεπικοινωνιακών παρόχων, σύμφωνα με τον κ. Ζαχαριάδη. Ένας πάροχος μπορεί να έχει ισχυρό εθνικό δίκτυο, χιλιάδες χιλιόμετρα οπτικών ινών και αξιόπιστο last mile για τους τελικούς καταναλωτές του. Αν όμως οι διεθνείς διασυνδέσεις του εξαρτώνται από λίγους ευάλωτους θαλάσσιους διαδρόμους, τότε η ανθεκτικότητά του είναι εν μέρει ψευδαίσθηση. «Δεν μιλάμε μόνο για blackouts. Μιλάμε για degraded service: μεγαλύτερο latency, περισσότερο jitter, μεγαλύτερους χρόνους απόκρισης, ακριβότερο transit, δυσκολότερο traffic engineering και συνεχή ανάγκη για emergency rerouting. Με απλά λόγια, ο πάροχος δεν ξέρει αν αύριο θα παραδίδει υπηρεσίες με SLA ή με προσευχές» σημειώνει χαρακτηριστικά.
Data centers: Από… αόρατα σύννεφα φυσικές εγκαταστάσεις
Και όταν κλονίζονται οι διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις, τα data centers παύουν να είναι «αόρατα σύννεφα» και ξαναγίνονται αυτό που είναι στην πραγματικότητα: φυσικές εγκαταστάσεις, οι οποίες εξαρτώνται από φυσικά δίκτυα. Ένα data center χωρίς ασφαλή, σταθερή και χαμηλού latency διεθνή συνδεσιμότητα δεν μπορεί να διανείμει αποδοτικά περιεχόμενο, να συγχρονίσει workloads, να εξυπηρετήσει geo-redundant εφαρμογές ή να τροφοδοτήσει υπηρεσίες cloud και CDN με τον τρόπο που υπόσχεται. Μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί, αλλά θα λειτουργεί χειρότερα: με μεγαλύτερες διαδρομές, χειρότερη εμπειρία χρήστη και αυξημένο λειτουργικό κόστος. Η Cloudflare, ένα από τα μεγαλύτερα CDN (content delivery network), έχει επισημάνει ότι τέτοιες κοπές καλωδίων οδηγούν από αυξημένο latency μέχρι και σοβαρές διακοπές, ενώ η Microsoft είχε προειδοποιήσει για αυξημένη καθυστέρηση στο Azure εξαιτίας αναδρομολόγησης μετά από κοψίματα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η άλλη σκληρή αλήθεια, σύμφωνα με τον κ. Ζαχαριάδη, είναι ότι ούτε τα ίδια τα data centers είναι άτρωτα. Τον Μάρτιο του 2026 η Amazon ανακοίνωσε ότι η AWS Region στο Μπαχρέιν διαταράχθηκε εξαιτίας της σύγκρουσης, ενώ το AP μετέδωσε ότι ιρανικά drone strikes έπληξαν εγκαταστάσεις AWS στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και προκάλεσαν ζημιές και στο Μπαχρέιν, αναδεικνύοντας για πρώτη φορά τόσο καθαρά ότι το hyperscale cloud μπορεί να γίνει φυσικός στόχος πολέμου. «Αυτό είναι το σημείο όπου τελειώνει ο μύθος ότι ‘’το cloud είναι παντού, άρα είναι ασφαλές από τη φύση του’’. Όχι. Το cloud είναι ανθεκτικό μόνο όσο ανθεκτικά είναι τα καλώδια, το ρεύμα, τα landing stations, τα availability zones και το γεωπολιτικό περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται» εξηγεί ο Γενικός Διευθυντής και partner της Lancom.
ΕΕ: Τα καλώδια είναι κρίσιμο γεωπολιτικό asset
Κατά τον κ. Ζαχαριάδη, από την ευρωπαϊκή σκοπιά το μήνυμα είναι πλέον πολύ ξεκαθαρό: η εξάρτηση από ξένες υποδομές cloud και από λίγους μη ευρωπαϊκούς hyperscalers είναι θέμα στρατηγικής αυτονομίας, επιχειρησιακής συνέχειας και πολιτικής κυριαρχίας. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι η εξάρτηση από ξένους cloud providers δημιουργεί κινδύνους, όπως foreign cloud service disruption, lock-in για τους Ευρωπαίους χρήστες και πιθανότητα μη σύννομης πρόσβασης σε δεδομένα λόγω νομοθεσιών τρίτων χωρών. Στην ίδια αποτίμηση αναφέρεται ότι το μερίδιο αγοράς των ευρωπαϊκών cloud providers έπεσε από 26% το 2017 σε 16% το 2020. Με άλλα λόγια: η Ευρώπη ψηφιοποιήθηκε, αλλά σε μεγάλο βαθμό πάνω σε υποδομές άλλων.
Γι’ αυτό και η ΕΕ έχει περάσει από τις διακηρύξεις στις κινήσεις. Στις 21 Φεβρουαρίου 2025 υιοθετήθηκε το EU Action Plan on Cable Security και τον Φεβρουάριο του 2026 η Επιτροπή παρουσίασε το Cable Security Toolbox και τη λίστα Cable Projects of European Interest, ενώ διέθεσε και 347 εκατ. ευρώ για στρατηγικά έργα υποθαλάσσιων καλωδίων και για ενίσχυση των ικανοτήτων επισκευής. «Δεν είναι θεωρία. Είναι άμυνα υποδομής, επειδή οι Βρυξέλλες βλέπουν ότι τα καλώδια δεν είναι πλέον ουδέτερη τεχνική υποδομή, αλλά κρίσιμο γεωπολιτικό asset» σημειώνει ο κ. Ζαχαριάδης.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει και στο επίπεδο του cloud. Η στρατηγική για τα δεδομένα μιλά ρητά για data sovereignty, ενώ μόλις στις 17 Απριλίου του 2026 η Επιτροπή προχώρησε στην ανάθεση συμβάσεων sovereign cloud έως 180 εκατ. ευρώ για έξι χρόνια μέσω του νέου Cloud Sovereignty Framework. Το πλαίσιο αυτό δεν είναι ένα επικοινωνιακό κόλπο, πλέον μεταφράζει τη «ψηφιακή κυριαρχία» σε μετρήσιμα κριτήρια στρατηγικής, νομικής και επιχειρησιακής αυτονομίας, με ρητή έμφαση στη συνέχεια λειτουργίας και στη μείωση εξάρτησης από εξωευρωπαϊκό έλεγχο.
«Το πολιτικό συμπέρασμα είναι απλό, όσο κι αν ενοχλεί: η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να μιλά για στρατηγική αυτονομία, ενώ κρατικά δεδομένα, κρίσιμες εφαρμογές και βασικές δημόσιες λειτουργίες πατούν χωρίς ουσιαστικά όρια πάνω σε αμερικανικές πολυεθνικές πλατφόρμες. Αυτό δεν σημαίνει αποκοπή από τις ΗΠΑ ούτε τεχνολογικό απομονωτισμό. Σημαίνει κανόνες, πολυπλοκότητα επιλογών, ευρωπαϊκή χωρητικότητα, ευρωπαϊκά landing points, ευρωπαϊκά cloud frameworks και πραγματική δυνατότητα εναλλαγής παρόχου χωρίς επιχειρησιακές διακοπές» τονίζει ο Γενικός Διευθυντής και partner της Lancom. Η ίδια η Επιτροπή περιγράφει πλέον την ψηφιακή κυριαρχία ως benchmark για ασφαλή και συμβατή υιοθέτηση cloud στο δημόσιο, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκούς software και cloud providers δημιουργεί στρατηγικές ευπάθειες.
Σύμφωνα με τον κ. Ζαχαριάδη, το βασικό μάθημα από την τελευταία πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή είναι ότι η ψηφιακή οικονομία δεν αιωρείται πάνω από την Ιστορία. Κάθε video stream, κάθε cloud workload, κάθε replication event, κάθε κυβερνητικό dataset ταξιδεύει μέσα από καλώδια, σταθμούς προσαιγιάλωσης, data center και γεωπολιτικούς διαδρόμους που μπορούν να κοπούν, να πληγούν ή να εκβιαστούν. Και όταν αυτό συμβεί, η καθυστέρηση δεν είναι μόνο τεχνικό metric. Είναι οικονομικό κόστος, θεσμικός κίνδυνος και πρόβλημα εθνικής ανθεκτικότητας. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν μας δείχνει μόνο ότι το Internet είναι ευάλωτο. Μας δείχνει ότι η Ευρώπη δεν έχει άλλο περιθώριο να αντιμετωπίζει τις τηλεπικοινωνίες, τα data centers και το cloud ως ουδέτερες αγορές. Είναι πεδία ισχύος και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπισθούν» εξηγεί.
