Έρχεται με μεγάλη ταχύτητα και απειλεί να συγκρουστεί με τη Γη το -όχι και τόσο μακρινό- 2032. Η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα και όλος ο τεχνολογικός εξοπλισμός της NASA που είναι στραμμένος στην απεραντοσύνη του σύμπαντος, στοχεύει στον αστεροειδή 2024 YR4. Η τελευταία εκτίμηση του Κέντρου Μελετών Αντικειμένων Κοντά στη Γη (CNEOS) της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διαστήματος (NASA) αναφέρει πως ο αστεροειδής έχει πιθανότητα 0,0017% να χτυπήσει τη Γη τον Δεκέμβριο του 2032, ενώ ο ESA εκτιμά τον κίνδυνο στο 0,002% και παρότι οι πιθανότητες είναι περιορισμένες, οι ερευντές βρίσκονται στο κατόπι του, παρακολουθώντας την πορεία του.
Προς το παρόν, λίγα στοιχεία είναι γνωστά για τον μυστηριώδη και απειλητικό 2024 YR4 κι ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τους επιστήμονες καθώς θα μπορούν να τον παρατηρούν μέχρι τον Απρίλιο, πριν χαθεί από το οπτικό τους πεδίο για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, προγραμματίζεται να ξεκινήσει παρατηρήσεις του 2024 YR4 στις αρχές Μαρτίου κι αυτό θα αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα. Επειδή λειτουργεί στο υπέρυθρο φάσμα, θα μπορέσει να μετρήσει τη θερμότητα που εκπέμπει ο αστεροειδής, προσφέροντας πολύ πιο ακριβείς εκτιμήσεις για το πραγματικό του μέγεθος. Οι πρώτες αναφορές πάντως λένε πως μπορεί να καλύψει ένα γήπεδο ποδοσφαίρου.
«Η πιθανότητα πρόσκρουσής του στη Γη είναι πολύ μικρή, όμως τα νούμερα αυτά συνεχώς αλλάζουν. Ο υπολογισμός τους όλο και θα βελτιώνεται όσο περισσότερες παρατηρήσεις γίνονται για το ουράνιο σώμα και αυτές θα ενσωματώνονται στην έρευνα. Για να υπολογίσουμε την τροχιά του με ακρίβεια χρειαζόμαστε αρκετές παρατηρήσεις ακόμη για ένα χρονικό διάστημα. Έτσι θα μπορούμε να κάνουμε μια ασφαλή πρόβλεψη για την πορεία του», λέει στη Voria, ο διακεκριμένος σε διεθνές επίπεδο, καθηγητής Αστροφυσικής στο ΑΠΘ, Κλεομένης Τσιγάνης.
Η φήμη του κ. Τσιγάνη ξεπερνά τα ελληνικά, ακόμη και τα ... γήινα όρια και φτάνει ως το Διάστημα, αφού αναγνωρίζοντας την προσφορά του στην επιστήμη η Επιτροπή Ονοματολογίας Μικρών Σωμάτων της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (ΙAU) έδωσε το 2008 το όνομά του σε αστεροειδή, τον 21775 Tsiganis
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί στενά την πορεία του αστεροειδή 2024 YR4. «Δεν ξέρουμε ακριβώς πού θα βρίσκεται το 2032. Αυτή τη στιγμή γνωρίζουμε με μερική ακρίβεια χιλιάδων χιλιομέτρων. Πιθανόν να μην περάσει καν από τη Γη, αλλά όσο περνάει ο καιρός μέσα από τις παρατηρήσεις μας, μέσα από ένα σμήνος πιθανοτήτων πρόσκρουσής του στον πλανήτη μας, θα μικραίνει το πιθανό εύρος που μπορεί να βρεθεί το ουράνιο σώμα. Θυμίζει την περίπτωση του αστεροειδούς Άποφις , ο οποίος ανακαλύφθηκε τον Ιούνιο του 2004. Οι πρώτες εκτιμήσεις έδειχναν ότι υπάρχει πιθανότητα 2% σύγκρουσής του με τη Γη, με αποτέλεσμα το θέμα να πάρει μεγάλη δημοσιότητα. Εκτενέστερες παρατηρήσεις έδειξαν ότι κάτι τέτοιο ήταν απίθανο να συμβεί. Ίσως κάτι ανάλογο να γίνει και με τον 2024 YR4», αναφέρει ο κ. Τσιγάνης.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, «ο αστεροειδής 2024 YP4 είναι μικρού μεγέθους και οι πρώτοι υπολογισμοί λένε πως το πλάτος του φτάνει στα 50 με 90 μέτρα, ενώ λόγω των μικρών του διαστάσεων είναι και σκοτεινός, καθώς λίγο είναι το φως που αντανακλάται πάνω του. Γι΄αυτό άλλωστε και η πρώτη παρατήρηση έγινε μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο».
Μάλιστα αυτό το χρονικό διάστημα κατευθύνεται μακριά από τη Γη, οδεύοντας προς τη ζώνη αστεροειδών και για αρκετό χρονικό διάστημα θα φαίνεται τόσο αμυδρά που ούτε τα πιο ισχυρά τηλεσκόπια δεν θα μπορούν να τον βλέπουν. Το James Webb Space Telescope θα τον παρατηρήσει ως τον Απρίλιο. Μετά ξανά το 2028».
Σενάρια συνομωσίας εξυφαίνονται σε διεθνές επίπεδο για τις επιπτώσεις που θα έχει τυχόν πρόσκρουσή του στη Γη, αλλά οι ειδικοί καθησυχάζουν, καθώς το σημαντικότερο είναι να προσδιορίσουν με ακρίβεια το μέγεθός του. Γιατί διαφορετικές θα είναι οι συνέπειες από το χτύπημα ενός αστεροειδή πλάτους 50 μέτρων, από έναν άλλον πλάτους 100 μέτρων.
«Αν για παράδειγμα είναι 50 μέτρα το πιθανότερο είναι να εκραγεί στην ατμόσφαιρα σε κάποιο ύψος και να προκληθεί ωστικό κύμα ως συνέπεια, δηλαδή μικρές καταστροφές. Μην ξεχνάμε γενικά πως ο πλανήτης μας κατά το 60% είναι θάλασσα, ένα 20% δεν κατοικείται, επομένως είναι εξαιρετικά μικρές οι πιθανότητες να πέσει σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή. Αν όμως το πλάτος του είναι 100 μέτρα το αποτέλεσμα θα είναι πολύ πιο αισθητό, αν σκεφτεί κάνεις ότι όταν διπλασιάζεται η διάμετρος του αντικειμένου, οκταπλασιάζεται η μάζα. Σε τέτοιες διαστάσεις τα ουράνια αντικείμενα ονομάζονται city killers και όπως είναι εύκολα κατανοητό προκαλούν εκτεταμένες καταστροφές. Πάντως σίγουρα αυτός ο αστεροειδής, ο 2024 YR4, δεν έχει τέτοιο μέγεθος», εξηγεί ο κ. Τσιγάνης.
Οι αστεροειδείς κινούνται άναρχα στο Διάστημα και με μεγάλες ταχύτητες. Άλλοτε αποδεικνύονται απειλητικοί, συνήθως όμως απλώς μας... προσπερούν και συνεχίζουν την ξέφρενη πορεία τους στο αχανές σύμπαν. Κάποιοι από αυτούς πέφτουν στη Γη και με μέτρα προληπτικής προστασίας αποφεύγονται τα χειρότερα ή προκαλούνται μικρές καταστροφές.
Υπάρχουν όμως και οι περιπτώσεις εκείνες που η διεθνής κοινότητα κινητοποιείται. Ο κ. Κλεομένης Τσιγάνης θυμίζει την μεγάλη επιχείρηση τον Σεπτέμβριο του 2022 όταν ένα σκάφος - καμικάζι άλλαξε την τροχιά του αστεροειδή Δίμορφου - το όνομά του προέρχεται από την ελληνική λέξη δίμορφος, που σημαίνει αυτός που έχει δύο μορφές και προτάθηκε από τον Έλληνα καθηγητή Αστροφυσικής.
«Η NASA έστειλε τότε ένα διαστημικό σκάφος να προσκρούσει στον μικρό αστεροειδή Δίμορφο, με διάμετρο 160 μέτρων, ο οποίος δεν απειλούσε τη Γη. Η αποστολή DART (Double Asteroid Redirection Test) κατάφερε όντως να αλλάξει την τροχιά του Δίμορφου και μια άλλη αποστολή, η Hera, εκτοξεύτηκε τον περασμένο Οκτώβριο για να μελετήσει τις συνέπειες της πρόσκρουσης στη δομή του. Η τεχνική αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στον 2024 YR4. Έτσι θα υπάρξει απόκλιση στην τροχιά του και δεν θα μπορεί να πέσει στη Γη. Το DART λοιπόν ήταν το πρώτο πείραμα που διεξήχθη στο διάστημα για να δοκιμαστεί η εκτροπή αστεροειδών ως μέθοδος πλανητικής άμυνας από δυνητικά επικίνδυνους αστεροειδείς», εξηγεί ο κ. Τσιγάνης, προσθέτοντας πως σύμφωνα με τις μέχρι τώρα μελέτες «δεν κινδυνεύουμε από κάτι ανάλογο για τα επόμενα 50 χρόνια».
Don't want to miss a thing? Watch the final moments from the #DARTMission on its collision course with asteroid Dimporphos. pic.twitter.com/2qbVMnqQrD
— NASA (@NASA) September 26, 2022
Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες γνωρίζουν μόνο το 5% των ουράνιων σωμάτων που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη με μέγεθος 100-300 μέτρα. Η τεχνολογία υπάρχει και συνεχώς βελτιώνεται, θα χρειαστεί ωστόσο να περάσουν αρκετά χρόνια ακόμη μέχρι να είναι σε θέση να εκτιμήσουν με ασφάλεια την τροχιά κάθε αστεροειδή και πόσο επικίνδυνος είναι για τη Γη και τον άνθρωπο.