Μπαίνοντας σε μια παλιά πολυκατοικία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, το βλέμμα πέφτει σχεδόν ενστικτωδώς σε εκείνους τους μικρούς ξεχασμένους και παραμελημένους χώρους δίπλα στην είσοδο. Δωματιάκια με κλειστές πόρτες και παράθυρα και ξύλινοι πάγκοι όπου πάνω τους στοιβάζονται διαφημιστικά φυλλάδια και φάκελοι αλληλογραφίας. Κάποτε εκεί χτυπούσε η καρδιά της οικοδομής. Υπήρχε πάντα ένα αναμμένο φως, μια φωνή που σε καλωσόριζε με το μικρό σου όνομα, ένας άνθρωπος που γνώριζε τα πάντα για το κτήριο καλύτερα και από εκείνους που έμεναν εκεί μια ζωή. Ο θυρωρός, δεν ήταν απλώς ένας υπάλληλος, αλλά ο άγρυπνος φρουρός της κοινότητας.
Το επάγγελμα αυτό γεννήθηκε στις ελληνικές μεγαλουπόλεις παράλληλα με την άνοδο της αντιπαροχής και τις θηριώδεις για την εποχή του 1950 οικοδομές. Σφραγίστηκε από σκοτεινές περιόδους, όπως η Χούντα όταν με νόμο επέβαλε την παρουσία θυρωρού σε κάθε κτήριο άνω των τεσσάρων διαμερισμάτων, συχνά με την υστεροβουλία του ελέγχου των αντιφρονούντων. Κι όμως ο θεσμός άντεξε και μετά την μεταπολίτευση άνθισε, έγινε κομμάτι της αστικής κουλτούρας και έφτασε μέχρι το κατώφλι της οικονομικής κρίσης, όπου δέχτηκε το ισχυρότερο πλήγμα, ξεκινώντας μια πορεία συρρίκνωσης που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Στη Θεσσαλονίκη του 2026, η ακτινογραφία του κλάδου αποκαλύπτει μια φθίνουσα πορεία, η οποία αποτυπώνεται στους αριθμούς. Ο κ. Γιάννης Χολίδης, θυρωρός επί 29 χρόνια και αντιπρόεδρος της Ένωσης Θυρωρών Θεσσαλονίκης, θυμάται πως το 1998 ο κλάδος αριθμούσε περίπου 600 άτομα. Σήμερα η Θεσσαλονίκη έχει μείνει με 229 θυρωρούς. Το επάγγελμα σημειώνει φθίνουσα πορεία καθώς πολλές οικοδομές όταν οι παλιοί θυρωροί συνταξιοδοτήθηκαν, επέλεξαν να μην προσλάβουν αντικαταστάτη θεωρώντας το κόστος ως «ένα περιττό κοινόχρηστο έξοδο». Στην άλλη πλευρά της πόλης η κ. Ευγενία που υπηρετεί στο ίδιο πόστο εδώ και δύο δεκαετίες σε πολυκατοικία, συμφωνεί πως το επάγγελμα μοιάζει να βρίσκεται «προς εξαφάνιση», καθώς πολλοί πλέον δεν το θεωρούν απαραίτητο για τη λειτουργία του χώρου.
Η εξέλιξη των αρμοδιοτήτων
Οι αρμοδιότητες του θυρωρού είναι κατά κύριο λόγο η ευθύνη για τη σωστή και εύρυθμη λειτουργία της οικοδομής, η καθαριότητα, η διανομή της αλληλογραφίας, ο έλεγχος και η φύλαξη του χώρου, παρέχοντας έτσι με έναν δικό του, προσωπικό τρόπο την αίσθηση της ασφάλειας σε όλη την πολυκατοικία. Αυτό το πολυδιάστατο καθηκοντολόγιο είναι που έρχεται σήμερα συχνά σε σύγκρουση με την τεχνολογία και με το ερώτημα, «μπορούν οι κάμερες και οι αυτοματοποιημένοι μηχανισμοί να αντικαταστήσουν το ανθρώπινο βλέμμα;». Ο κ. Χολίδης απαντά ότι η αντίληψη πως η τεχνολογία υποκαθιστά τον άνθρωπο είναι λανθασμένη αφού πλέον τα συστήματα ασφαλείας αποτελούν εργαλείο για τον θυρωρό. «Προστατεύω τη δουλειά μου προστατεύοντας την οικοδομή και τους ενοίκους», λέει σημειώνοντας πως ο ίδιος ως διαχειριστής του καταγραφικού συστήματος στην οικοδομή του, έχει κληθεί να βοηθήσει στην εξιχνίαση περιστατικών μέσω του ιστορικού των καμερών.
Η ύπαρξη θυρωρού μπορεί να γλυτώσει από επιπλέον έξοδα τους ενοίκους -ιδιοκτήτες και ενοικιαστές- του κτηρίου. Ο κ. Χολίδης ανέφερε πως «οι οικοδομές με επαγγελματικούς χώρους έχουν συνήθως συγκεκριμένο ωράριο και η αλήθεια είναι πως οι ένοικοι δεν δίνουν βάση στις ανάγκες του χώρου όπως πιθανότατα θα έδιναν στις οικίες τους, για αυτό όμως ο θυρωρός είναι εκεί. Για να παρατηρήσει την πιο μικρή βλάβη που δεν θα γίνει εύκολα αντιληπτή, πριν επεκταθεί και γίνει πολυέξοδη», ειδοποιώντας το ανάλογο συνεργείο για την άμεση αποκατάσταση.
Ωστόσο, υπάρχουν και εκείνοι που εκφράζουν ενστάσεις ως προς το τίμημα της ιδιωτικότητας. Σε μια εποχή που η ανωνυμία στην πόλη θεωρείται πολύτιμη και αναγνωρίζεται ως μορφή ελευθερίας, ορισμένοι ένοικοι μπορεί να δυσανασχετούν με την παρουσία κάποιου που γνωρίζει το πότε μπαίνουν και πότε βγαίνουν από το σπίτι τους. Εδώ έρχεται η λεπτή ισορροπία που πρέπει να κρατήσει ο επαγγελματίας όπως εξηγεί η κ. Ευγενία καθώς «ο σεβασμός κερδίζεται μέσα από τη διακριτικότητα και την εχεμύθεια». «Ο θυρωρός είναι το πρόσωπο που συνδέει τον ένοικο με την επιτροπή, γνωρίζει τα προβλήματα, βοηθάει και εξυπηρετεί», αναφέρει, τονίζοντας πως η απλότητα στη συμπεριφορά είναι αυτή που διαλύει τις όποιες επιφυλάξεις. Ο κ. Χολίδης προσθέτει πως η παρουσία ενός θυρωρού λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας στην εγκληματικότητα που υπάρχει στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το σημείο καμπής
Η οικονομική κρίση έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία του επαγγέλματος, διότι πολλοί θυρωροί λόγω της ρευστής κατάστασης είδαν τις αποδοχές τους να μειώνονται ή ακόμη και να χάνουν τη δουλειά τους. Ο κ. Χολίδης θυμάται τη δική του μετάβαση σε καθεστώς εξάωρης απασχόλησης για τρία χρόνια ως μια μέση λύση, ώστε να αντέξουν οι εργοδότες και ο ίδιος να μην μείνει άνεργος, πριν επιστρέψει τελικά στο πλήρες οκτάωρο. Σήμερα αν και οι συλλογικές συμβάσεις παραμένουν σε αναμονή, ο κλάδος αναζητά βηματισμό για να ανακάμψει. Όπως διευκρινίζει ο κ. Χολίδης το ωράριο πλέον ρυθμίζεται ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε κτηρίου, με τους θυρωρούς να διορίζονται από τη Διαχειριστική Επιτροπή και με τον μισθό τους να επιμερίζεται στους ενοίκους, γεγονός που καθιστά το κόστος πολύ μικρότερο από όσο φαντάζονται ορισμένοι.
Πού συναντάμε όμως ακόμα αυτόν τον θεσμό;
Στη Θεσσαλονίκη του σήμερα τα θυρωρεία επιβιώνουν κυρίως σε κτήρια με επαγγελματικά γραφεία και βιοτεχνίες, όπως στις αρχές της οδού Φράγκων, ή στις εμβληματικές αστικές πολυκατοικίες της Λεωφόρου Νίκης, της Τσιμισκή, της Μητροπόλεως, της Εγνατίας και της Νέας Παραλίας. Εκεί οι αρμοδιότητες έχουν μετεξελιχθεί. Η κ. Ευγενία εξηγεί πως και στη δική της περίπτωση ορισμένα καθήκοντα,όπως η έκδοση κοινοχρήστων έχουν μεταφερθεί σε εξωτερικά γραφεία, αφήνοντας στον θυρωρό τον ρόλο του συντονιστή και του θεματοφύλακα της ασφάλειας.
Η επιβίωση του επαγγέλματος δεν θα έρθει από την επιστροφή στο παρελθόν αλλά από την αναπροσαρμογή στις επιταγές του σήμερα. Η παρουσία ενός θυρωρού δεν αποτελεί βαρίδιο, αντιθέτως πρόκειται για μια επένδυση που προστατεύει την αξία του ακινήτου. Με το κόστος να μοιράζεται σε δεκάδες διαμερίσματα, η δαπάνη είναι μικρή μπροστά στα έξοδα συντήρησης που γλυτώνει ένας ζωντανός οργανισμός όπως μια πολυώροφη οικοδομή όταν επιβλέπεται καθημερινά. Στο τέλος της ημέρας, δεν πρόκειται για μια άψυχη συνεργασία ή έναν ψυχρό έλεγχο από μια κάμερα αλλά για μια ουσιαστική ανθρώπινη σχέση εμπιστοσύνης.
