Ο πρόεδρος της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας ΑΕ Παναγιώτης Κετικίδης προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα της εκπαίδευσης και της οικονομίας. Αυτό για έναν πρόεδρο εταιρείας του Δημοσίου μπορεί να είναι δίκοπο μαχαίρι, αλλά ο ίδιος δεν δείχνει να το έχει μετανιώσει που… έμπλεξε. Αντίθετα, στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλάει με εφηβικό ενθουσιασμό για τη Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης, ένα εγχείρημα που 20 χρόνια τώρα αναζητά δικαίωση. Όσα λέει παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, κυρίως διότι όπως φαίνεται η Θεσσαλονίκη έχει μεγάλες δυνατότητες στο πεδίο της καινοτομίας, που σιγά σιγά δημιουργούνται οι προϋποθέσεις να αξιοποιήσει.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην έντυπη Voria για τη «Θεσσαλονίκη της Καινοτομίας» - Διαβάστε την εφημερίδα σε ψηφιακή μορφή εδώ
Κύριε Κετικίδη, 20 περίπου χρόνια μετά την εξαγγελία για τη Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης και την ίδρυση της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας ΑΕ, ποιο είναι σήμερα το αποτύπωμα αυτής της πρωτοβουλίας του κράτους;
Η Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης (Ζ.ΚΑΙ.Θ) αποτελεί κρατική πρωτοβουλία (ιδρυτικός Ν.3498/2006) με σκοπό την συγκέντρωση κρίσιμης μάζας εταιρειών που βασίζονται στις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία σε γεωγραφικά προσδιορισμένη περιοχή (θύλακες / πυρήνες), στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Άρα, η Ελληνική πολιτεία θέσπισε τη Ζ.ΚΑΙ.Θ, και για τον σκοπό αυτόν ιδρύθηκε η ΑΖΚ Α.Ε. με κύρια αποστολή τη διαχείριση και ανάπτυξη της Ζ.ΚΑΙ.Θ, μιας περιοχής συγκέντρωσης και συνεργασίας καινοτόμων επιχειρηματικών επενδύσεων υψηλής έντασης γνώσης, και αποτελεί μοναδικό αναπτυξιακό εγχείρημα σε εθνικό επίπεδο.
Ως ένας συνδετικός κρίκος του οικοσυστήματος καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, η ΑΖΚ συνέβαλε στην:
• Προώθηση και ενθάρρυνση κουλτούρας συνεργασίας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας.
• Ανάπτυξη κοιτίδας στήριξης της νεοφυούς επιχειρηματικότητας στο ιστορικό κέντρο της πόλης, όπου παρέχεται χώρος εργασίας και υλοποιούνται προγράμματα επιτάχυνσης των startup
• Δημιουργία και λειτουργία της προ-Θερμοκοιτίδας νεοφυών επιχειρήσεων ΟΚ!Thess σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης, και με τρία πανεπιστήμια και τρεις επιχειρηματικούς φορείς της πόλης.
• Ανάπτυξη και διαχείριση υποδομών για την υποστήριξη της ακαδημαϊκής / ερευνητικής και επιχειρηματικής κοινότητας.
• Υποστήριξη της δημιουργίας του Thess INTEC (Τεχνολογικό Πάρκο 4ης γενιάς) σε ακίνητο 760 στρ. στη Περαία Θεσσαλονίκης, το οποίο παραχωρήθηκε για τον σκοπό αυτόν στην ΑΖΚ από το Ελληνικό Δημόσιο.
• Ανάπτυξη μακροπρόθεσμων συνεργασιών με φορείς του οικοσυστήματος σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο με στόχο την αμοιβαία ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της περιοχής.
• Διοργάνωση μεγάλου αριθμού εξειδικευμένων ενημερωτικών δράσεων για την καινοτομία, την καινοτόμα επιχειρηματικότητα και προβολή της Θεσσαλονίκης ως έναν φιλικό προς την καινοτομία προορισμό (AZK as driver).
• Πρωτοβουλία της ΑΖΚ με ένα μεγάλο αριθμό δράσεων για τη γνωριμία των μαθητών με καινοτόμες επιχειρήσεις στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Παραγωγικό Σκασιαρχείο».
• Συμμετοχή και υποστήριξη εκδηλώσεων της πόλης σε θέματα καινοτομίας και επιχειρηματικότητας (AZK as partner).
Ποιες είναι οι δράσεις αιχμής της ΑΖΚ ΑΕ για το επόμενο διάστημα;
H Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ) έχει ως προτεραιότητά της την ενίσχυση της εξωστρέφειας (και μεγέθυνση των επιχειρήσεων), που να στηρίζεται στις συνέργειες με όλους τους φορείς για την οικοδόμηση ενός ισχυρού και βιώσιμου οικοσυστήματος καινοτομίας (ScaleUp Northern Greece) για το καλό της χώρας μας.
Το Όραμά της ΑΖΚ είναι η ανάπτυξη της Βόρειας Ελλάδας μέσω της Καινοτομίας: «Σκεφτόμαστε Παγκόσμια – Ενεργούμε Τοπικά» με κύρια αποστολή να προάγουμε τη Βόρεια Ελλάδα ως έναν κόμβο φιλικό προς την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα και ελκυστικό για να ζεις, να εργάζεσαι και να επενδύεις. Σημειώνεται ότι από τον Μάρτιο έως τον Δεκέμβριο του 2023 η ΑΖΚ διοργάνωσε ή συμμετείχε σε περισσότερες από 100 εκδηλώσεις, οι 45 εκ των οποίων ήταν εσωτερικές πρωτοβουλίες της ΑΖΚ (δείτε εδώ τον απολογισμό της: (https://www.thessinnozone.gr/apologismos-2023/).
Στόχος της ΑΖΚ είναι να ενισχύσει τις γέφυρες γνώσης και συνεργασίας μεταξύ των φορέων της Βορείου Ελλάδος για την προώθηση του οικοσυστήματος καινοτομίας στις διεθνείς αγορές. Η ΑΖΚ εντατικοποιεί την υλοποίηση σειράς δράσεων, με βάση τους έξι στρατηγικούς της στόχους/πυλώνες ανάπτυξης: Εξωστρέφεια, Επιχειρηματικότητα, Δικτύωση, Υποδομές, Επενδύσεις, Χρηματοδότηση.
Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το κλειδί για την ουσιαστική μετεξέλιξη της Θεσσαλονίκης σε πόλο καινοτομίας και νεοφυούς επιχειρηματικότητας;
Υπάρχει κάποιο διεθνές παράδειγμα για τη Θεσσαλονίκη σε αυτό το πεδίο; Σύμφωνα με τον δείκτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας WIPO (2023), η Ελλάδα καταλαμβάνει την 118η θέση από τις 123 χώρες, στη συνεργασία σε επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας, δηλαδή αποτελεί διεθνώς την 5η χώρα προ της τελευταίας! Συνεπώς, υπάρχει η ανάγκη από τη μια μεριά τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα να αφουγκράζονται τις ανάγκες της βιομηχανίας και από την άλλη η βιομηχανία να βρεθεί εγγύτερα στην επιστημονική/ερευνητική κοινότητα για εύρεση αποδοτικών καινοτόμων και λύσεων. Πρόβλημα αποτελεί επίσης η έλλειψη ενός συνδετικού κρίκου “ενορχηστρωτή”, μεταξύ έρευνας και παραγωγής (με όλους τους ενεργοποιητές του οικοσυστήματος). Η ενορχήστρωση δεν είναι το ίδιο με το μάνατζμεντ.
Σε ένα οικοσύστημα καινοτομίας δεν είναι δυνατή η διαχείριση πολλών πτυχών της διαδικασίας καινοτομίας.
Χρειάζεται ενορχήστρωση και αυτό αφορά στην:
- Ικανότητα δημιουργίας συνθηκών όπου τα διαφορετικά μέρη μπορούν να συνεργαστούν με τη σωστή ισορροπία εσωτερικής και εξωτερικής εστίασης, ενισχύοντας έτσι τόσο τη δική τους εργασία όσο και προς όφελος του οικοσυστήματος στο σύνολό του - Παροχή υποστηρικτικής υποδομής υπηρεσιών για τη διατήρηση της αποτελεσματικής λειτουργίας εντός του συστήματος
- Ανοιχτή καινοτομία, που είναι ο μόνος τρόπος για τους οργανισμούς να παραμείνουν σχετικοί και μπροστά από την καμπύλη.
Επίσης, πρέπει να αποφύγουμε τον κατακερματισμό που είναι το εθνικό μας σπορ. Για να πετύχουμε την περίφημη «αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου» χρειάζεται στοχευμένη παρέμβαση για μερικά χρόνια σε κλάδους της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. Άρα το κλειδί είναι να δούμε την καινοτομία ως καθοδηγούμενη από όλο το οικοσύστημα (ενεργοποιητές του οικοσυστήματος).
Η αλήθεια είναι ότι δεν καλούμαστε «να ανακαλύψουμε τον τροχό». Υπάρχουν σπουδαία παραδείγματα χωρών που μπορούν να δώσουν έμπνευση και να λειτουργήσουν καθοδηγητικά. Συγκεκριμένα για τον τομέα της αγροτεχνολογίας, χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ολλανδίας. Πρόκειται για μία χώρα μικρότερη από την Ελλάδα, που έχει καταφέρει, αξιοποιώντας δυναμικά τη συνεργασία ανάμεσα στα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα, το κράτος και τις επιχειρήσεις, να γίνει ο δεύτερος εξαγωγέας τροφίμων στον κόσμο. Η Ολλανδία διατηρεί τη θέση του δεύτερου μεγαλύτερου εξαγωγέα τροφίμων στον κόσμο, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερη από τη μισή γη της αφιερωμένη στη γεωργία.
Πού ακριβώς βρίσκεται το πλάνο και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για τη δημιουργία του πρώτου θύλακα Καινοτόμων Δραστηριοτήτων στον τομέα της Αγροδιατροφής (ΘΥ.Κ.Δ.) «Thess InnoFood Hub» της ΑΖΚ στη Θέρμη;
Η ΑΖΚ, αναγνωρίζοντας την ανάγκη αυτή, προχώρησε στη χωροθέτηση περιοχής (έκδοσης του Προεδρικού Διατάγματος, ΦΕΚ΄Δ/ 72013/9/2023), με τα χαρακτηριστικά ανάπτυξης θύλακα, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί μια περιοχή οργανωμένης δόμησης με στόχο να προαχθεί η συνεργασία, η καινοτομία και η επιχειρηματικότητα. Παράλληλα να συμβάλει στην προσέγγιση νέων επενδύσεων, νέων θέσεων απασχόλησης υψηλής κατάρτισης και τεχνογνωσίας, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και εργαζόμενων, την ενδυνάμωση κοινωνικής συνοχής, ενισχύοντας παράλληλα την ανάπτυξη της περιφερειακής αλλά και εθνικής οικονομίας.
Σημαντικότερο στόχο για την ΑΖΚ σήμερα αποτελεί η αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε παραγόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες μέσω συνεργείων (ακαδημαϊκής/ερευνητικής και επιχειρηματικής κοινότητας), από υφιστάμενες ή ιδρυόμενες καινοτόμες επιχειρήσεις. Διαφαίνεται ότι η καινοτομία στον κλάδο της αγροδιατροφής δεν λειτουργεί ως ένα συνεκτικό σύστημα.
Οι δρώντες λειτουργούν απομονωμένα και η κατεύθυνση τόσο της έρευνας όσο και του επιχειρείν καθορίζεται ανεξάρτητα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι συμμετέχοντες στην αλυσίδα αξίας να μη συνεργάζονται για την αντιμετώπιση των κοινών τους προκλήσεων αποδοτικά.
Η πρόταση αξίας για το ΘΥ.Κ.Δ. είναι: Η δημιουργία ενός βιώσιμου αγροδιατροφικού θύλακα, που θα αποτελεί γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα σε πανεπιστήμια/ ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και παραγωγούς, βασισμένος στο τρίπτυχο εκσυγχρονισμός, παραγωγή υπεραξίας και εξαγωγική προοπτική, μέσα από την έμπρακτη στήριξη δημιουργίας καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.
Όσο για τα επόμενα βήματα, η ΑΖΚ βρίσκεται στο στάδιο διαβούλευσης με ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και ερευνητικούς οργανισμούς του Αγροδιατροφικού τομέα προκειμένου να καθοριστούν οι προδιαγραφές των προς ανάπτυξη υποδομών εντός του Θύλακα Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων (Θ.Υ.Κ.Δ.) αλλά και οι όροι ανάπτυξης συνεργατικών δράσεων και αμφίδρομης σχέσης μεταξύ πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, εστιάζοντας περισσότερο στις ανάγκες των παραγωγών καινοτομίας. Η ΑΖΚ φιλοδοξεί να δημιουργήσει στην παραχωρούμενη έκταση Θ.Υ.Κ.Δ., ο οποίος θα περιλαμβάνει αρχικά μια θερμοκοιτίδα αγροδιατροφής που θα αποτελείται από χώρους συνεργασίας/ co-working space, γραφεία, αίθουσες συνεδριάσεων & συναντήσεων, εγκαταστάσεις τύπου θερμοκοιτίδας, εργαστήρια, χώρους πολλαπλών χρήσεων και χώρους αναψυχής, διοικητικές και υποστηρικτικές εγκαταστάσεις, όπως και τις απαραίτητες υποδομές.