Το χθεσινό διάγγελμα του πρωθυπουργού μαζί και η εξειδίκευση του σχεδιασμού για τη σταδιακή επιστροφή στη μερική κανονικότητα από τα κυβερνητικά στελέχη, σηματοδοτούν το πέρασμα στη δεύτερη φάση της πανδημίας η οποία θα είναι δυσκολότερη από την πρώτη. Η καθολική απαγόρευση είναι πάντα απλούστερη από τη σταδιακή και υπό προϋποθέσεις, άρση της. Ωστόσο, η διαχείριση της πανδημίας τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη φάση της έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά.
Το πρώτο είναι ότι υπήρχε και υπάρχει ένα σχέδιο. Κατά την πρώτη φάση της πανδημίας, αυτήν του εγκλεισμού, ο σχεδιασμός απέδωσε καθώς περιόρισε στο ελάχιστο δυνατό τις ανθρώπινες απώλειες. Επίσης έδωσε χρόνο στην κυβέρνηση να ανατάξει κάπως το ταλαίπωρο Εθνικό Σύστημα Υγείας, αλλά και στην επιστήμη την ευκαιρία να πειραματιστεί αναζητώντας κάποιες αποτελεσματικές θεραπείες έως την ανακάλυψη του πολυπόθητου εμβολίου.
Το δεύτερο κοινό γνώρισμα είναι ότι οι σχεδιασμοί εκπονήθηκαν και στις δύο περιπτώσεις λαμβάνοντας υπόψη, σχεδόν ευλαβικά, τις εισηγήσεις της επιστημονικής κοινότητας. Παράλληλα και στις δύο φάσεις της πανδημίας, η επιτυχία ή όχι των σχεδιασμών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση των πολιτών. Κατά πόσο θα πεισθούν ότι τα μέτρα είναι αναγκαία ώστε να τα τηρήσουν. Κατά τη φάση του εγκλεισμού η πειθαρχία ήταν υποδειγματική, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο πως αυτό θα συμβεί και μετά τις 4 Μαΐου.
Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε αρκετές φορές χθες, την “ατομική υπευθυνότητα”, χάρη στην οποία ολοκληρώθηκε επιτυχώς η φάση του εγκλεισμού. Ωστόσο, ας μην γελιόμαστε, ο βασικός λόγος της υψηλής συμμόρφωσης προς τις απαγορεύσεις ήταν κυρίως ο φόβος. Φόβος για τη ζωή, αλλά και φόβος για τα τσουχτερά πρόστιμα. Κάτι τέτοιο όμως, δεν μπορεί να λειτουργήσει πλέον μετά τις 4 Μαΐου.
Με την υποχώρηση του αριθμού των κρουσμάτων και των θανάτων ο υγειονομικός φόβος υποχώρησε. Το βλέπουμε όλες τις τελευταίες μέρες στα πεζοδρόμια και τις πλατείες που άρχισαν να γεμίζουν ξανά από κόσμο. Επιπλέον, ελάχιστα από τα μέτρα τα οποία ανακοινώθηκαν χθες συνοδεύονται από ποινές σε περίπτωση που δεν τηρηθούν. Για τα περισσότερα, η υλοποίησή τους επαφίεται στην υπευθυνότητα του καθένα η οποία τώρα θα δοκιμαστεί πραγματικά.
Όπως θα δοκιμαστεί βεβαίως και η κυβέρνηση, τόσο ως προς την ορθότητα του σχεδίου το οποίο ανακοίνωσε χθες, όσο και ως προς την ικανότητα και την ετοιμότητά της να το υλοποιήσει. Το ότι περιλαμβάνει διάφορα στάδια, αυτό δίνει τη δυνατότητα να ζυγίζεται η αποτελεσματικότητα κάθε μέτρου, να διορθώνονται εγκαίρως λάθη και αστοχίες. Αρκεί η κυβέρνηση να παραμείνει προσηλωμένη στην αρχική της προσέγγιση: να λαμβάνει δηλαδή αποφάσεις με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και τις εισηγήσεις των ειδικών. Όσο η πολιτική υποτάσσεται στην επιστήμη το ρίσκο θα είναι ελεγχόμενο, εάν όμως, η επιστήμη περάσει στην υπηρεσία της πολιτικής τότε ό,τι καταφέραμε ως τώρα θα πάει περίπατο.