Εν μέσω θερμών χειροκροτημάτων από την Ολομέλεια, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, απένειμε το μεσημέρι της Τρίτης το βραβείο Ζαχάρωφ 2025 στους δημοσιογράφους Andrzej Poczobut από τη Λευκορωσία και Mzia Amaglobeli από τη Γεωργία για την ελευθερία της έκφρασης.
Οι δύο δημοσιογράφοι, που έχουν φυλακιστεί με πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες και παραμένουν κρατούμενοι στις χώρες όπου εργάζονται, προτάθηκαν από κοινού από την ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, την ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, την Rasa Juknevičienė (ΕΛΚ, Λιθουανία) και 60 άλλους ευρωβουλευτές. Το βραβείο παρέλαβαν εκ μέρους του Andrzej Poczobut, η κόρη του Jana και εκ μέρους της Mzia Amaglobeli, η δημοσιογράφος Irma Dimitratze.
«Μας προκαλεί μεγάλη λύπη το γεγονός ότι η Mzia και ο Andrzej δεν μπορούν να είναι μαζί μας σήμερα για να αναγνωρίσουμε τα επιτεύγματα και το θάρρος τους. Αντίθετα, φυλακίζονται απλώς επειδή έκαναν τη δουλειά τους, μιλώντας ενάντια στην αδικία και τις διώξεις» ανέφερε η κ. Μέτσολα σε σχετική συνέντευξη Τύπου.
Η απονομή του βραβείου, συνέχισε, αποτελεί την αναγνώριση «του γενναίου και ακούραστου αγώνα τους για τη δημοκρατία για τους λαούς της Λευκορωσίας και της Γεωργίας. Η ευρωπαϊκή μας δημοκρατία βασίζεται στην ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης. Σε αυτούς τους αβέβαιους καιρούς, πρέπει να είμαστε περήφανοι και αμετανόητοι για αυτό το γεγονός. Έχουμε χύσει αίμα για αυτές τις ευρωπαϊκές αξίες. Γνωρίζουμε πόσο αξίζουν. Και δεν θα τις εγκαταλείψουμε ποτέ».
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεσμεύθηκε πως όσο θα είναι επικεφαλής του οργάνου «θα παλεύω για την ελευθερία της Λευκορωσίας» και «θα σταθούμε στο πλευρό των πολιτών της Γεωργίας που βλέπουν το μέλλον τους στην Ευρώπη». «Η δημοκρατία μας μπορεί να προστατευτεί μόνο αν έχουμε ελεύθερη δημοσιογραφία» πρόσθεσε, επισημαίνοντας τη θέση του ΕΚ για την άμεση απελευθέρωση των δύο δημοσιογράφων.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου για την απονομή του βραβείου στον Andrzej Poczobut, η πρόεδρος του παραρτήματος Podlaskie του Πολωνικού Κοινοτικού Συνδέσμου, Anna Kietlinska, έκανε λόγο για μία σημαντική αναγνώριση, που δείχνει την αλληλεγγύη όχι μόνο της Πολωνίας αλλά και όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πολωνική μειονότητα της Λευκορωσίας. «Ο Andrzej είναι το σύμβολο της ελευθερίας, της αλήθειας, της θυσίας. Πρέπει να μιλήσουμε με μία φωνή για την απελευθέρωσή τους. Κι είμαστε εδώ σήμερα για να εξαπλώσουμε αυτή τη φωνή, όχι μόνο για τον Andrzej αλλά και για όλους τους πολιτικά κρατούμενους στη Λευκορωσία».
«Όλα αυτά τα πέντε χρόνια δεν ξέρουμε πώς είναι ο πατέρας μου. Αν είναι ασφαλής. Αλλά κάθε μέρα ελπίζουμε, είναι το μόνο που μας έχει απομείνει. Κάθε οικογένεια έχει δικαίωμα να ξέρει την αλήθεια» δήλωσε από την πλευρά της η κόρη του Andrzej, Jana.
Την ευγνωμοσύνη της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε η δημοσιογράφος Irma Dimitratze, παραλαμβάνοντας το βραβείο εκ μέρους της Mzia Amaglobeli. «Παλεύουμε για την ελευθερία και μία ειρηνική ευρωπαϊκή πορεία γιατί πιστεύουμε ότι η δύναμη της Ευρώπης στηρίζεται στην ένωση» διαμήνυσε, τονίζοντας πως η Mzia αποτελεί το σύμβολο της αντίστασης για τη Γεωργία. Παράλληλα επέκρινε τα αυταρχικά καθεστώτα, υπογραμμίζοντας πως ο αγώνας για την ελευθερία της έκφρασης «δεν αφορά απλά για τη Γεωργία αλλά όλους όσοι πληρρονται διεθνώς από την παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων».
Ποιοι είναι οι δύο δημοσιογράφοι που βραβεύθηκαν
Ο Andrzej Poczobut είναι δημοσιογράφος, δοκιμιογράφος και blogger που καλύπτει θέματα της πολωνικής μειονότητας στη Λευκορωσία. Γνωστός για την κριτική του στο καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο, έχει αναχθεί ως σύμβολο στον αγώνα για την ελευθερία και τη δημοκρατία στη χώρα.
Έχοντας συλληφθεί επανειλημμένα από τις αρχές της Λευκορωσίας, ο Poczobut συνελήφθη το 2021 και καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκισης. Έκτοτε υπάρχουν καταγγελίες για άθλιες συνθήκες της κράτησής του, όπου αρκετές φορές υπόκειται σε καθεστώς απομόνωσης, χωρίς επαρκή ιατρική περίθαλψη και με απαγορευμένες τις επισκέψεις από την οικογένειά του. Η τρέχουσα κατάστασή του παραμένει άγνωστη.
Η Mzia Amaglobeli είναι Γεωργιανή δημοσιογράφος και διευθύντρια διαδικτυακών μέσων ενημέρωσης, η οποία συνελήφθη το 2025 για συμμετοχή σε αντικυβερνητική διαμαρτυρία και φυλακίστηκε για δύο χρόνια. Πρόκειται για την πρώτη γυναίκα δημοσιογράφο που έγινε πολιτική κρατούμενη στη Γεωργία, αγωνιζόμενη για την ελευθερία της έκφρασης. Έχει γίνει το σύμβολο του κινήματος διαμαρτυρίας υπέρ της δημοκρατίας στη χώρα, που αντιτίθεται στο καθεστώς Georgian Dream, μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 2024.
Το βραβείο Ζαχάρωφ αποτελεί την υπέρτατη αναγνώριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δράσεις στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Στους φιναλίστ των υποψηφίων συγκαταλέγονται Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, τους οποίους εκπροσωπεί ο Παλαιστινιακός Σύνδεσμος Τύπου, η Ερυθρά Ημισελήνος (PRCS) και η Υπηρεσία Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών (UNRWA). Η υποψηφιότητά τους τέθηκε με πρόταση των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.
Τέλος η ομάδα Renew Europe πρότεινε για το φετινό βραβείο τους Σέρβους φοιτητές, οι οποίοι ξεκίνησαν ογκώδεις και συνεχείς διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα καταγγέλοντας τη διαφθορά και απαιτώντας λογοδοσία μετά την κατάρρευση ενός στέγαστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ, την 1η Νοεμβρίου 2024, κατά την οποία σκοτώθηκαν 16 άτομα.