Καταδικασμένες σε μια επενδυτική δυσκινησία μοιάζουν οι μικρές μεταποιητικές επιχειρήσεις της χώρας, για τις οποίες φαίνεται ότι οι όποιες επενδύσεις υλοποιούν λειτουργούν ως ανάγκη επιβίωσης και όχι για να εξυπηρετήσουν μια αναπτυξιακή και καινοτόμα προοπτική, ενώ είναι πιο μονοδιάστατες. Το εύρημα αυτό ήταν ένα από τα πλέον ανησυχητικά της μεγάλης πανελλαδικής έρευνας του ΣΒΕ σε συνεργασία με την Palmos Analysis, όπου διαφάνηκε ότι το μέγεθος των επιχειρήσεων (κύκλος εργασιών και αριθμός εργαζομένων) είναι ευθέως ανάλογο με την επενδυτική τους κινητικότητα.
Έτσι, μόλις το 52% των επιχειρήσεων με έναν έως 10 εργαζομένους υλοποίησαν επενδύσεις την τελευταία διετία, έναντι του 85% αυτών που είχαν από 11 έως 50 εργαζομένους και του 98% των επιχειρήσεων που απασχολούσαν άνω των 51 εργαζομένων. Την ίδια στιγμή 51% των επιχειρήσεων με τζίρο κάτω από 1 εκατ. ευρώ το 2024 ήταν επενδυτικά ενεργές την τελευταία διετία, τη στιγμή που αυτό ίσχυε για το 76% των επιχειρήσεων με τζίρο από 1 έως 3 εκατ. ευρώ, για το 89% αυτών που είχαν τζίρο από 3 έως 10 εκατ. ευρώ και για το συντριπτικό 98% αυτών με τζίρο άνω των 10 εκατ. ευρώ.
Όσο για την επενδυτική πρόθεση για το επόμενο 12μηνο οι εταιρείες με 1-10 εργαζομένους σκοπεύουν να επενδύσουν σε ποσοστό 53%, όταν για όσες έχουν από 11-50 εργαζομένους το ποσοστό ανεβαίνει στο 72% και για όσες απασχολούν άνω των 51 ατόμων εκτινάσσεται στο 90%. Το ίδιο ισχύει και στην κατανομή ανάλογα με τον κύκλο εργασιών. Οι επιχειρήσεις με τζίρο κάτω του 1 εκατ. ευρώ εμφανίζονται διατεθειμένες να επενδύσουν στο επόμενο 12μηνο σε ποσοστό 52%, με τα αντίστοιχα ποσοστά των τριών άλλων κατηγοριών (1-3 εκατ. ευρώ, 3-10 εκατ. ευρώ και 10 εκατ. ευρώ και άνω) να είναι 66%, 79% και 91%.
Πολυτελείας οι αναπτυξιακές επενδύσεις
Ακόμα και το είδος των επενδύσεων διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος, με κάποια πεδία να θεωρούνται μάλλον πολυτέλεια, τη στιγμή που η επιβίωση προέχει. Έτσι, οι επιχειρήσεις με τους λιγότερους εργαζομένους επένδυσαν -μάλλον μονοδιάστατα (78%)- στην αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού και σε πολύ μικρότερο ποσοστό στην εκπαίδευση και κατάρτιση του προσωπικού τους (16%), αλλά και στην έρευνα και ανάπτυξη με σκοπό τη δημιουργία νέων προϊόντων (15%) ή τη βελτίωση υπαρχόντων (14%). Την ίδια στιγμή για τις επιχειρήσεις με αριθμό εργαζομένων από 11-50 τα αντίστοιχα ποσοστά στα τρία τελευταία πεδία ήταν 27%, 18% και 28%, ενώ για αυτές με 51+ εργαζομένους τα ποσοστά εκτινάσσονταν σε 62%, 64% και 56%. Το ίδιο συμβαίνει σε αυτές τις κατηγορίες των επενδύσεων και για τις εταιρείες με τζίρο μικρότερο του 1 εκατ. ευρώ (14%, 16% και 15% αντίστοιχα), έναντι αυτών με τζίρο από 1 έως 10 εκατ. ευρώ (31%, 18%, 30%) και βέβαια αυτών με τζίρο άνω των 10 εκατ. ευρώ (62%, 64%, 51%).
Δεν είναι τυχαίο ότι το 71% των επιχειρήσεων με τζίρο κάτω του 1 εκατ. ευρώ ακολουθεί, σύμφωνα με την έρευνα, συντηρητική επενδυτική στρατηγική, υλοποιώντας επενδύσεις με έμφαση τη σταθερότητα, τη στιγμή που το ποσοστό αυτό πέφτει στο 47% για τις επιχειρήσεις με τζίρο άνω των 10 εκατ. ευρώ. Επίσης αποκαλυπτικό στοιχείο είναι πως το φορολογικό πλαίσιο επηρεάζει το 43% των εταιρειών με τον χαμηλότερο τζίρο στις επενδυτικές του αποφάσεις, έναντι του 13% των επιχειρήσεων με 1-10 εκατ. ευρώ τζίρο και του 10% των εταιρειών με 10 εκατ. ευρώ και πάνω. Η έρευνα δείχνει πως ο ανταγωνισμός στην αγορά είναι ο παράγοντας που επηρεάζει περισσότερο τις μεγαλύτερες εταιρείες και όσο το μέγεθος μεγαλώνει, το φορολογικό πλαίσιο σχεδόν εξαφανίζεται ως παράγοντας επιρροής.
Ακόμα και η αξιολόγηση για το περιβάλλον υλοποίησης επενδύσεων στην Ελλάδα σήμερα φαίνεται να συνδέεται με την οπτική που υπαγορεύεται από το μέγεθος των επιχειρήσεων. Έτσι το 61% των επιχειρήσεων με 1-10 άτομα το κρίνει από λίγο έως πολύ εχθρικό (0-4 στην κλίμακα του 10), έναντι του 35% για τις επιχειρήσεις των 11-50 εργαζομένων και του 23% των επιχειρήσεων με 51+ εργαζομένους. Ανάλογα είναι τα ποσοστά και με βάση τον τζίρο, με την κατηγορία των επιχειρήσεων με μικρότερο του 1 εκατ. ευρώ κύκλο εργασιών να αξιολογούν ως εχθρικό το περιβάλλον σε ποσοστό 63%, όταν τα αντίστοιχα ποσοστά στις επιχειρήσεις των 1-10 εκατ. ευρώ είναι 35% και των 10 εκατ. ευρώ και άνω μόλις 20%.
Το απόν τραπεζικό σύστημα και η κυριαρχία ιδίων κεφαλαίων
Την ίδια στιγμή η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος στη χώρα είναι για τις μικρές επιχειρήσεις ο βασικότερος λόγος που δυσχεραίνει την απόφαση τους για επενδύσεις την επόμενη τριετία (41%), τη στιγμή που τα αντίστοιχα ποσοστά στις μεσαίες και μεγάλες είναι μόλις 19% και 17%. Μάλιστα, η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, κατά την παρουσίαση της έρευνας σημείωσε πως τελικά οι τράπεζες χρηματοδοτούν αυτούς που δεν το έχουν ανάγκη.
Εντυπωσιακό, μεταξύ άλλων, είναι και το ότι οι εταιρείες με τον χαμηλότερο τζίρο υλοποίησαν τις επενδύσεις τους την τελευταία διετία με ίδια κεφάλαια σε ποσοστό 83% -όταν στις άλλες δύο κατηγορίες τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 64% και 64,9%- ενώ μόλις το 6,8% πήρε επιχορηγήσεις και μόλις το 8,5% τραπεζικό δανεισμό. Όσο για τον αναπτυξιακό νόμο μόνο το 5% των μικρών επιχειρήσεων συμμετείχαν τα προηγούμενα δύο χρόνια στα προγράμματά του για τη χρηματοδότηση των επενδύσεών τους, όταν στις άλλες δύο κατηγορίες επιχειρήσεων τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 35% και 52%.
Μάλιστα, οι επιχειρήσεις με μικρότερο αριθμό εργαζομένων (1-10) θεωρούν σε ποσοστό 56% από σχετικά έως πολύ δύσκολη την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση, τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό για τις επιχειρήσεις με 11-50 εργαζομένους είναι 28% και για τις άνω των 51 μόλις 17%. Τέλος, αυτό που θεωρούν οι μικρότερες μεταποιητικές επιχειρήσεις ως το καταλληλότερο κίνητρο για την υλοποίηση των επενδύσεων τους είναι οι φορολογικές απαλλαγές σε ποσοστό 42%, με τις μεσαίες και μεγαλύτερες να επιλέγουν το εν λόγω κίνητρο σε μικρότερα ποσοστά (32% και 34% αντίστοιχα).