Κακές επιδόσεις καταγράφει στον τομέα της ανακύκλωσης η Ελλάδα, που απέχει πολύ από τον εθνικό στόχο να φτάσει στο 50% μέχρι το 2030.
Η πορεία της ανακύκλωσης στη χώρα είναι μεν ανοδική τα τελευταία χρόνια, όμως με πολύ χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και μόλις μια πενταετία χρόνια πριν από το προκαθορισμένο ορόσημο το ποσοστό μετά βίας αγγίζει το 19%.
Τα στοιχεία παρέθεσε ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μανώλης Γραφάκος, στη συνεδρίαση του δ.σ. της ΚΕΔΕ παρουσιάζοντας τον εθνικό σχεδιασμό για τη διαχείριση των απορριμμάτων.
«Στο ερώτημα πού είμαστε στην ανακύκλωση, λέμε ότι είμαστε πολύ χαμηλά και είμαστε πολύ μακριά από τον στόχο. Και στόχος μας είναι η χώρα να φτάσει στις πρώτες θέσεις στη διαχείριση των αποβλήτων το 2030. Ανακύκλωση άνω του 50% και ταφή κάτω του 10%. Απέχουμε πολύ, αλλά πρέπει το 2030 να φτάσουμε στο 50%. Και αυτό πρέπει να το κάνουμε όλοι μαζί, η πολιτεία, η αυτοδιοίκηση και οι πολίτες», τόνισε.
Η πραγματικότητα σε αριθμούς
Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ ανέφερε πως το 2019 το ποσοστό της ανακύκλωσης ήταν 16,9%, το 2023 ανέβηκε στο 18,1%, ενώ η εκτίμηση για το 2024 είναι ότι θα φτάσει το 19%. Πρόσθεσε, πάντως, πως ότι το 2020 άλλαξε ο τρόπος υπολογισμού των ανακυκλώσιμων αστικών αποβλήτων, κάτι που επηρέασε τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Ο ίδιος επισήμανε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για την ανακύκλωση, η Ελλάδα από 24η μεταξύ 27 χωρών το 2018, κατέλαβε το 2022 στην 18η θέση.
Σχολιάζοντας τις αιτίες της στασιμότητας που παρατηρείται ο κ. Γραφάκος εξέφρασε την εκτίμηση ότι βασικός λόγος είναι η διαμάχη της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) με τους δήμους, συν το γεγονός ότι οι ΟΤΑ δυσκολεύονται πολύ στη συλλογή βιοαποβλήτων.
Οι προτάσεις
Ο κ. Γραφάκος αναφέρθηκε και στις πρωτοβουλίες που πρέπει να αναλάβουν τόσοι οι δήμοι, όσο και οι πολίτες. «Ο ρυπαίνων πληρώνει. Αυτό πρέπει να κρατήσουμε. Είναι θεωρητικό μέχρι σήμερα, αλλά πρέπει να το κάνουμε δυνατό στην πράξη», είπε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε, όμως, πως δυστυχώς, οι δήμοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στη συλλογή πολλαπλών ρευμάτων, ειδικά των βιοαποβλήτων, κάτι που, όπως είπε, δεν αποτελεί αποτυχία της αυτοδιοίκησης, αλλά οφείλεται στο ότι οι νέες απαιτήσεις απαιτούν σοβαρούς οικονομικούς πόρους, πολύ σοβαρές επενδύσεις, αλλά και ανθρώπινο δυναμικό.
«Εκτιμώ όμως ότι αυτή η εξίσωση για τους περισσότερους δήμους δεν βγαίνει και αυτό το δείχνει η πορεία. Γιατί από τη στιγμή που ο ρυπαίνων δεν βάζει λεφτά, όλο αυτό καλούνται να το πληρώσουν η αυτοδιοίκηση και η πολιτεία. Άλλο να έχεις ένα κάδο πράσινο ή έναν μπλε και άλλο να έχεις καφέ που είναι πολύ δύσκολος κάδος, καθώς τα βιοαπόβλητα είναι το 40% των αστικών αποβλήτων. Άρα γίνεται σαφές ότι δεν βγαίνει η ανακύκλωση» υπογράμμισε.
Ο κ. Γραφάκος επισήμανε πως πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ενίσχυση των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ), σημειώνοντας ότι οι 12 από τους 14, μεταξύ αυτών και της Κεντρικής Μακεδονίας, έχουν πλέον πιστοποιηθεί από την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Υδάτων και Ενέργειας (ΡΑΑΕΥ), κάτι απαραίτητο για να μπορούν να υποβάλουν πρόταση για χρηματοδότηση έργων.
Ουσιαστική στήριξη ζητούν οι δήμαρχοι
Θετικό βήμα χαρακτήρισε το εθνικό σχέδιο ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, τονίζοντας ότι πρόκειται για την πρώτη ολιστική προσέγγιση στο κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Ο κ. Κυρίζογλου εξέφρασε την ικανοποίησή του σχετικά με την πρόβλεψη για τη διάθεση 100 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως από τους υπόχρεους παραγωγούς για την επόμενη πενταετία, πόροι που, όπως σημείωσε, μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην ενίσχυση της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ επανέλαβε, πάντως, την πάγια θέση της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης υπέρ της κατάργησης του τέλους ταφής, κάνοντας λόγο για ένα άδικο μέτρο, για το οποίο η ΚΕΔΕ έχει ήδη προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας από κοινού με εκατοντάδες δήμους της χώρας. «Από αυτή τη θέση, δεν μπορούμε να κάνουμε βήμα πίσω, για λόγους που έχουμε τεκμηριώσει αναλυτικά», είπε χαρακτηριστικά. Ειδική αναφορά έκανε και στη διάθεση των κονδυλίων που έχουν συγκεντρωθεί στον ΕΟΑΝ από το εν λόγω τέλος, τα οποία, όπως είπε, σύμφωνα με τον νόμο, πρέπει να επιστρέψουν στους δήμους με τη μορφή παροχών και εργαλείων που θα συντείνουν στην αύξηση της ανακύκλωσης μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των τοπικών κοινωνιών.