Για ζοφερό κινηματογραφικό τοπίο στην Ελλάδα, που όχι απλώς δεν ενθαρρύνει, αλλά βάζει κάθε είδους εμπόδιο στους νέους παραγωγούς, κάνει λόγο ο Βασίλης Κιλτίδης, δημιουργός, παραγωγός και σεναριογράφος, της «Κακής Αρχής», της πρώτης σοβαρής ελληνικής προσπάθειας στον χώρο των action movies.
Ο κ. Κιλτίδης περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τις δυσκολίες που αντιμετώπισε για την υλοποίηση του τολμηρού εγχειρήματός του, εν μέσω μάλιστα της χειρότερης δυνατής οικονομικά συγκυρίας, εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η χώρα μας «διώχνει» μεγάλες ξένες παραγωγές, ενώ μιλάει «έξω από τα δόντια» για το ισχύον καθεστώς των επιδοτήσεων των κινηματογραφικών παραγωγών καταγγέλλοντας «καρτέλ τέχνης».
Μπορεί ένας άνθρωπος της τέχνης να είναι ταυτόχρονα και καλός επιχειρηματίας;
Λένε πως στον καλλιτεχνικό χώρο δουλεύουμε περισσότερο με το συναίσθημα και περισσότερο με την λογική. Αυτό σημαίνει πως έτσι κι αλλιώς η επιχειρηματική διαχείριση της τέχνης είναι εκ φύσεως προβληματική. Λένε πως δουλεύουμε χωρίς business plan. Ας μας δώσουν τις ημερομηνίες κλεισίματος των τραπεζών και και επιβολής capital control και τότε θα έχουν το τέλειο business plan, διότι οι επιχειρηματίες της τέχνης είναι οι πιο τελειομανείς άνθρωποι της αγοράς, λόγω ακριβώς του ότι ασχολούνται με την τέχνη. Να μας ενημερώνουν επίσης για το κάθε ποτέ αλλάζει κυβέρνηση και κάθε πότε γίνονται εκλογές. Ας μας δώσουν ένα σταθερό οικονομικό περιβάλλον, ένα σαφές νομικό πλαίσιο και ένα ξεκάθαρο λογιστικό καθεστώς και τότε μεταξύ λογικής και συναισθήματος θα ανακαλύψουν τους τελειότερους επιχειρηματίες.
Γιατί αποφασίσατε να ξεκινήσετε ένα νέο, και μάλιστα ιδιαίτερα τολμηρό θεματικά, κινηματογραφικό εγχείρημα, σε μία τόσο δύσκολη οικονομική συγκυρία; Δεν φοβάστε μήπως τόσος χρόνος, κόπος και χρήμα θα πάνε τελικά χαμένα;
Εκτέλεσα το όλο εγχείρημα με κανόνες επιχειρηματικής διαχείρισης βασισμένους στην Ελλάδα του σήμερα. Η χρηματοδότηση υπό την κλασσική έννοια της χορηγίας δεν υπήρξε ποτέ. Όλα έγιναν με το σταγονόμετρο από το ταμείο της εταιρείας, το οποίο σέρνεται εδώ και πέντε χρόνια πίσω από το μεγάλο αυτό σχέδιο. Η αλήθεια είναι απτή και σκληρή: μια ταινία μόνο σε οικονομικές περιπέτειες μπορεί να σε βάλει και ειδικά όταν το μεγαλύτερό σου εγχείρημα πέφτει μέσα στο κλείσιμο των τραπεζών και της επιβολής capital control. Η πραγματικότητα είναι ότι αυτό το τόσο... ελληνικό εγχείρημα, προσωπικά με βούλιαξε. Το κράτος είναι αμείλικτο και δεν κάνει καμία απολύτως διευκόλυνση σε τίποτα. Η ιστορία με τις ρυθμίσεις είναι σκέτο παραμύθι. Το έκανα στην Ελλάδα από έναν υγιή πατριωτισμό και μόνο. Θα μπορούσα κάλλιστα να το κάνω στο Μini Hollywood των Αμερικανών της Βουλγαρίας με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους και ίσως με πολύ λιγότερο κόπο, σε πολύ λιγότερο χρόνο και με πολύ καλύτερη τεχνική κατάρτιση του εργαζόμενου προσωπικού. Το έκανα όμως στην Ελλάδα διότι δεν θα κάνω τόσο εύκολα το χατήρι ενός αντιεπιχειρηματικού και παρεμβατικού κράτους. Πιστεύω και στην Ελλάδα και στους νέους Έλληνες και τελικά δικαιώνομαι διότι η Κακή Αρχή είναι μια καλή ταινία και και μια...καλή αρχή για τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο.
Μιας και κάνατε τη σχετικά αναφορά, πού αποδίδετε την αδυναμία της Ελλάδας να προσελκύσει μεγάλες ξένες παραγωγές, παρότι, όπως μαθαίνουμε το τελευταίο διάστημα, πρώτη η χώρα μας δέχεται τις σχετικές κρούσεις λόγω του εξαιρετικού φυσικού της τοπίου;
Για το θέμα της απώθησης ξένων μεγάλων παραγωγών το θέμα είναι ξεκάθαρο. Το Καρτέλ της Τέχνης που βολεύεται εδώ και 30 χρόνια αφότου σκοπίμως σκότωσαν τον ελληνικό κινηματογράφο, δεν έχει κανένα συμφέρον από την είσοδο μεγάλων παραγωγών στην χώρα. Διώχνουν τους μεγάλους επενδυτές από την Ελλάδα για να μην χάσουν το "Στέμμα του Χωριού". Τους αρέσει η Ελλαδίτσα που δεν αναπτύσσεται πουθενά αλλά μέσα σε αυτό το χωριουδάκι μπορούν ορισμένοι να βολεύονται και να βγάζουν το χαρτζιλίκι τους. Γιατί για χαρτζιλίκι πρόκειται. Όταν κρατάς την αγορά στο επίπεδο της συνοικιακής βιοτεχνίας κανείς δεν θα γίνει πλούσιος και κανείς δεν θα επενδύσει προκειμένου να περάσουμε στο στάδιο της βιομηχανίας.
Πώς κρίνετε, γενικότερα, το κινηματογραφικό τοπίο στην Ελλάδα;
Καταρχάς, γύρω από τον ελληνικό κινηματογράφο υπάρχει ένα αρρωστημένο νομικό και λογιστικό καθεστώς. Μιλάμε για τριπλές ασφαλίσεις, για εργασιακό μεσαίωνα, για επιδοτήσεις με καθυστέρηση πέντε ετών, για αδυναμία έκδοσης εργοσήμου και για ανυπαρξία ιδιωτικών χορηγιών λόγω έλλειψης καλλιτεχνικής παιδείας της προϋπάρχουσας επιχειρηματικής γενιάς. Ο αυτοχρηματοδοτούμενος πολιτισμός πονάει παντού.
Επιπλέον, υπάρχει χειρίστου είδους κρατικός παρεμβατισμός, με διαδικασίες έγκρισης σεναρίων που γίνονται κατά παράβαση ανθρωπίνου και πολιτικού δικαίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Νομοσχέδιο Γκερέκου, το οποίο μπορεί να έγινε με κάθε καλή πρόθεση αλλά τυγχάνει λανθασμένης εφαρμογής. Ποιος είπε ότι πρέπει να παίρνει τα λεφτά η ΕΡΤ και να τα μοιράζει μέσω του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου σε όποιον εγκρίνει; Ρωτάω, λοιπόν, τι έγινε με τα εν λόγω κονδύλια την περίοδο που η ΕΡΤ ήταν κλειστή;
Για να πάρει κανείς έγκριση και χρηματοδότηση από το ΕΚΚ πρέπει να καλύπτει τρομερά φωτογραφικά κριτήρια, που αφορούν τα μέχρι πρότινος κλειστά επαγγέλματα στον κινηματογράφο ,με την σύμφωνη γνώμη όλων των υποτιθέμενων συνδικάτων που με αυτό τον τρόπο εξασφάλιζαν το ότι κανένας νέος δεν θα τους φάει τη δουλειά. Αυτά δε, με την σφραγίδα του κράτους.
Το ΕΚΚ και η ΕΡΤ δεν είναι κανονικά εγκριτικοί φορείς ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επιδοτούνται άμεσα από τα προγράμματα της ΕΕ, με βάση όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες που ισχύουν για όλους τους επιχειρηματικούς κλάδους. Υπάρχει Καρτέλ της Τέχνης και το θέμα έχει ήδη πάρει τον δρόμο προς το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, όπου διαπιστωμένα υπάρχει πλήρης άγνοια για το πώς και πού διανέμονται τα ευρωπαϊκά κονδύλια για τον κινηματογράφο στην Ελλάδα.
Στο επίπεδο, δε, της γραφειοκρατίας η κατάσταση είναι τραγική. Αίσθηση ιδιοκτησιακής λογικής από αρχαιολογικές υπηρεσίες και δασαρχεία. Τα αρχαία και τα δάση ανήκουν στους Έλληνες και όχι στον κάθε υπάλληλο που τα βλέπει σαν τσιφλίκι του.
Όλα τα παραπάνω, που μόλις μας αναφέρατε, είναι πολύ σοβαρά και αφορούν κυρίως το σκέλος της παραγωγής. Παρότι, βέβαια, στην έβδομη τέχνη όλα είναι αλληλένδετα, θα ήθελα και το σχόλιό σας για τις δυνατότητες των Ελλήνων ηθοποιών.
Δεν υπάρχει κανένας κινηματογραφικός προσανατολισμός στην παιδεία των ηθοποιών. Η θεατρικότητα των ηθοποιών σκοτώνει τις περισσότερες κινηματογραφικές προσπάθειες. Δεν υπάρχει ούτε μία σοβαρή σχολή για κατάρτιση των ηθοποιών σε on camera ερμηνεία. Είναι δυνατόν η σχολή καλών τεχνών να μη διδάσκει υποκριτική επί της μεγάλης οθόνης; Ή ας το κάνει η σχολή κινηματογράφου τέλος πάντων. Δηλαδή οι ηθοποιοί μια ζωή στο σανίδι θα την βγάζουν;
Και τελικά επειδή πράγματι στον κινηματογράφο όλα είναι αλληλένδετα, σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού, υπάρχει παντελής έλλειψη επαγγελματισμού. Αντίθετα, νομιμοποιείται η λιποψυχία και η μιζέρια εν μέσω εκτέλεσης εργασιών. Αυτό οφείλεται ξεκάθαρα στα προηγούμενα, που έχουν οδηγήσει σε πλήρη έλλειψη κινηματογραφικών παραγωγών. Κατά συνέπεια, και το ανθρώπινο δυναμικό, δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να είναι πεπειραμένο και συνειδητοποιημένο.
Στον αντίποδα, βέβαια, βλέπω αρκετούς νέους παραγωγούς να κάνουν πολύ καλές προσπάθειες και να ονειρεύονται να κάνουν ακόμα πιο μεγάλα πράγματα. Αν όμως το κράτος δεν σταματήσει να φέρεται αντιπολιτισμικά και αντιεπιχειρηματικά ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος δεν πρόκειται να λάβει σάρκα και οστά. Οι εργαζόμενοι στον χώρο θα παραμένουν έρμαια του εργασιακού μεσαίωνα και οι επιχειρηματίες απλώς θα χάνουν τα λεφτά τους.