Σε σημαντικό επιχειρηματικό πυλώνα εξελίσσεται η Βόρεια Ελλάδα τα τελευταία χρόνια παρουσιάζοντας σημαντική επιχειρηματική κινητικότητα, με υψηλή συγκέντρωση νέων επιχειρήσεων. Είναι χαρακτηριστικό πως την περίοδο 2021-24, το 25% των νέων επιχειρήσεων που ιδρύθηκαν στη χώρα εδρεύει στη Βόρεια Ελλάδα, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μετά την Αττική (39%). Στον τομέα της μεταποίησης, η περιοχή συγκεντρώνει το 26% των νέων επιχειρήσεων (έναντι 40% στην Αττική), στοιχείο που αναδεικνύει την παραγωγική δυναμική της.
Τα στοιχεία αυτά επισήμανε μεταξύ άλλων κατά την ομιλία του στο ανοιχτό μέρος της τακτικής γενικής συνέλευσης του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας πως η Θεσσαλονίκη έχει εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα και πιο δυναμικά οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων στη χώρα, καταγράφοντας άνοδο 31 θέσεων στις πιο πρόσφατες κατατάξεις του παγκόσμιου Δείκτη Οικοσυστήματος StartupBlink, και είναι η δεύτερη πόλη μετά την Αθήνα ως προς τη συγκέντρωση νεοφυών επιχειρήσεων σε σχέση με τον πληθυσμό της.
«Η συγκυρία για την Ελλάδα ενέχει σημαντικές προκλήσεις, αλλά και σημαντικές ευκαιρίες και απαιτεί σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις και στο νέο παραγωγικό πρότυπο. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και η έμπρακτη στήριξη της καινοτόμου επιχειρηματικότητας μπορούν να μετατρέψουν τη δυναμική ανάκαμψη σε μακροχρόνια πρόοδο με ουσιαστικά οφέλη για τις επόμενες γενιές» σημείωσε ο κ. Στουρνάρας.
«Το μη χείρον βέλτιστον»
Αναφερόμενος στους δασμούς Τραμπ ο κ. Στουρνάρας είπε χαρακτηριστικά πως «η διεθνής οικονομία διανύει μια μεταβατική περίοδο, όπου αμφισβητούνται θεμελιώδεις αρχές που χαρακτήριζαν τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης. Η υιοθέτηση πολιτικών οικονομικού εθνικισμού και προστατευτισμού από τις ΗΠΑ –όπως η επιβολή ιστορικά υψηλών δασμών σε στρατηγικούς εμπορικούς εταίρους, μεταξύ αυτών η Κίνα, το Μεξικό, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση– ανατρέπει το πρότυπο των ελεύθερων αγορών, εισάγει στρεβλώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο, περιορίζει τη ζήτηση και αποσταθεροποιεί τις χρηματοπιστωτικές αγορές».
«Η εμπορική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ τον Ιούλιο και αφορά την επιβολή ανώτατου δασμολογικού συντελεστή 15% σε εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ αποτελεί έναν δύσκολο αλλά αναγκαίο συμβιβασμό –μια περίπτωση «το μη χείρον βέλτιστον». Από τη μία πλευρά, είναι μια δυσμενής εξέλιξη, διότι "φορολογεί" ευρωπαϊκά προϊόντα με σχετικά υψηλό συντελεστή, μειώνοντας έτσι τη διεθνή ζήτησή τους, ενώ δεσμεύει την ΕΕ να αγοράζει ενεργειακά προϊόντα από τις ΗΠΑ σε τιμές που δεν είναι γνωστές και να πραγματοποιεί μεγάλες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς της αμερικανικής οικονομίας. Από την άλλη πλευρά, αναμένεται να περιορίσει την αβεβαιότητα των τελευταίων μηνών, διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων τη συνέχεια των διατλαντικών οικονομικών συνεργασιών», σημείωσε ο κ. Στουρνάρας.
Διαρθρωτικές αδυναμίες
Για τις διαρθρωτικές αδυναμίες που επιβαρύνουν τη λειτουργία της αγοράς εργασίας ο κ. Στουρνάρας είπε πως είναι το υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Όπως ανάφερε ο κ. Στουρνάρας, αυτό είναι σταθερά υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο (28% το 2023), με τη Δυτική Μακεδονία να καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στη χώρα (38%). «Η υπερβολική συγκέντρωση σε ατομικές ή πολύ μικρές επιχειρηματικές μονάδες περιορίζει τη δυνατότητα δημιουργίας σταθερών θέσεων εργασίας, αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και επιτείνει τις δυσκολίες προσέλκυσης και συγκράτησης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Αυτό με τη σειρά του δυσχεραίνει τη βιώσιμη αξιοποίηση της τοπικής παραγωγικής βάσης και την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας», σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, υπογραμμίζοντας ότι η έλλειψη τεχνικών δεξιοτήτων και η περιορισμένη ενσωμάτωση των επιχειρήσεων σε διεθνείς αλυσίδες αξίας εξακολουθούν να συνιστούν κρίσιμους περιορισμούς για την ανάπτυξη της Βόρειας Ελλάδας.
Η μετάβαση προς ένα υπόδειγμα υψηλής έντασης γνώσης και τεχνολογίας παραμένει ατελής, ιδιαίτερα σε περιφέρειες όπως η Δυτική Μακεδονία, όπου καταγράφονται χαμηλές επιδόσεις στους δείκτες τεχνολογικής απασχόλησης. Αντιθέτως, στην Κεντρική Μακεδονία η απασχόληση σε τομείς υψηλής τεχνολογίας ανήλθε σε 2,6% το 2024 –το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στη χώρα μετά την Αττική (5,8%). Αξιοσημείωτη είναι και η σχετική πρόοδος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, όπου το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε σε 1,6% από 0,9% το 2023.
Η ένταξη της Βουλγαρίας δημιουργεί αναπτυξιακές δυνατότητες για τη Βόρεια Ελλάδα
«Η επικείμενη ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη του ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 δημιουργεί νέες αναπτυξιακές δυνατότητες για τη Βόρεια Ελλάδα», ανέφερε ο κ. Στουρνάρας, επισημαίνοντας πως «αναμένεται να ενισχύσει τη σταθερότητα, να περιορίσει τον συναλλαγματικό κίνδυνο, να διευκολύνει τις διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών και να καταστήσει πιο προβλέψιμο και ευνοϊκό το επενδυτικό περιβάλλον για τις ελληνικές επιχειρήσεις, διανοίγοντας ευκαιρίες σε τομείς όπως η βιομηχανία, οι υπηρεσίες και η αγροδιατροφή. Οι ελληνικές μεταποιητικές επιχειρήσεις μπορούν να οργανώνουν πιο αποτελεσματικά τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες και να αξιοποιούν συνεργασίες χωρίς νομισματικά εμπόδια».
Παράλληλα, όπως είπε, η αυξημένη κινητικότητα εργατικού δυναμικού, φοιτητών και τουριστών θα ενισχύσει τη δυναμική των τοπικών αγορών. Συνολικά, συνέχισε, η ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ ενδυναμώνει την περιφερειακή ενοποίηση και δίνει στη Βόρεια Ελλάδα τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε ισχυρό κόμβο βιομηχανίας, εμπορίου και τουρισμού στα Βαλκάνια. Ωστόσο, έσπευσε να συμπληρώσει, «πέρα από αυτές τις θετικές εξελίξεις, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις διαρθρωτικές αδυναμίες και τα εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική των επενδύσεων στην περιοχή».
Οι προκλήσεις
Η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζει η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών περιφερειών σχετίζεται με τη χαμηλή ανταγωνιστικότητά τους, η οποία περιορίζει τη δυναμική των επενδύσεων και εμποδίζει την περιφερειακή σύγκλιση, ανέφερε ακόμη ο διοικητής της ΤτΕ.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας (2022), ανέφερε, μόνον η Αττική κατατάσσεται σε σχετικά υψηλές θέσεις, ενώ οι υπόλοιπες περιφέρειες εμφανίζουν χαμηλές επιδόσεις. Ως αποτέλεσμα, εξήγησε, η Περιφέρεια Αττικής έχει και τα υψηλότερα μερίδια στο ΑΕΠ της χώρας (σχεδόν 50%), στις συνολικές εγχώριες επενδύσεις (πάνω από το 1/3), στις συνολικές εξαγωγές (πάνω από το 50%) και στην απασχόληση (4 στους 10 απασχολούμενους).
Η ελληνική οικονομία καταγράφει θετικές επιδόσεις
Αναφερόμενος ο κ. Στουρνάρας στο ρευστό διεθνές περιβάλλον, τόνισε ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει θετικές επιδόσεις. «Ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2% το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της ζώνης του ευρώ. Στην εξέλιξη αυτήν συνέβαλαν κυρίως η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ την περίοδο 2025-27 αναμένεται να διαμορφωθεί γύρω στο 2%. Αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι υψηλότεροι από το μέσο όρο της ευρωζώνης, συμβάλλοντας στη σταδιακή σύγκλιση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδος προς το μέσο επίπεδο της ΕΕ», τόνισε ο κ. Στουρνάρας, υπογραμμίζοντας ότι το 2024 και στη διάρκεια του 2025 η τραπεζική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων ενισχύθηκε και το κόστος δανεισμού υποχώρησε.
Βελτιώνονται τα μεγέθη των τραπεζών
«Όσον αφορά τα τραπεζικά ιδρύματα, τα θεμελιώδη μεγέθη τους εξακολουθούν να βελτιώνονται. Το α΄ εξάμηνο του 2025 συνεχίστηκε η ενίσχυση της κερδοφορίας και της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, ενώ οι δείκτες ρευστότητας διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα. Τα αποτελέσματα του πανευρωπαϊκού stress test του 2025 επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες, ακόμη και σε δυσμενή σενάρια, διατηρούν επίπεδα ιδίων κεφαλαίων πάνω από τις κανονιστικές απαιτήσεις και υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι επιδόσεις αυτές δημιουργούν ένα σταθερό υπόβαθρο που επιτρέπει στις τράπεζες να χρηματοδοτούν επενδύσεις και να στηρίζουν πιο αποτελεσματικά την πραγματική οικονομία», σημείωσε ο κ. Στουρνάρας και συμπλήρωσε:
«Συνολικά, στο τρέχον περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η ελληνική οικονομία ξεχωρίζει θετικά και αποτελεί πόλο επενδυτικών ευκαιριών σε στρατηγικούς τομείς. Για παράδειγμα, ο κλάδος της τεχνολογίας και της καινοτομίας γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη, με ένα δυναμικό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων (startups) και επενδύσεις σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιακή οικονομία. Παράλληλα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ιδίως η ηλιακή και η αιολική, προσφέρουν μεγάλες επενδυτικές προοπτικές, καθώς η χώρα επιδιώκει τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία. Η στρατηγική γεωγραφική θέση της Ελλάδας ευνοεί επίσης τις επενδύσεις σε υποδομές και μεταφορές, καθιστώντας τη χώρα σημαντικό διαμετακομιστικό κόμβο. Τέλος, ο κλάδος του τουρισμού συνεχίζει να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης, με σημαντική επενδυτική δραστηριότητα και ουσιαστική συμβολή στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών».
Με αυτά τα δεδομένα, ανέφερε, έχει ιδιαίτερη σημασία να εξετάσουμε τον ρόλο που διαδραματίζει η Βόρεια Ελλάδα στην εθνική αναπτυξιακή προσπάθεια.
Δυναμική η συμβολή της βιομηχανίας
Για τη στήριξη της βιομηχανίας στην ελληνική οικονομία μίλησε η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, τονίζοντας πως προσφέρει το 9% στο ΑΕΠ της χώρας στο 72% των εξαγωγών, ενώ αποτελεί σημαντικό εργοδότη, συμμετέχοντας με
25%. Σημείωσε πως οι βιομήχανοι επενδύουν κατά κύριο λόγο με ίδια κεφάλαια, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω στήριξης από την πολιτεία και το τραπεζικό σύστημα.
