Λίγο παραπάνω από 2 ώρες διήρκησε η παρουσία του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Οβάλ Γραφείο, όπου στη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ τέθηκαν τα προγράμματα για τα Patriot, τα F-16 και τα F-35, οι αμερικανικές κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία (CAATSA) και ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας.
Σε δηλώσεις των δύο ανδρών, πριν από την κατ’ ιδίαν συνάντηση, μονοπώλησε στις απαντήσεις ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος -ερωτηθείς σχετικά- τόνισε ότι θα τεθεί το θέμα των πυραυλικών συστημάτων Patriot και των δασμών, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων κατά της Τουρκίας «σχεδόν άμεσα, εφόσον η συνάντηση εξελιχθεί θετικά.
«Θα συζητήσουμε για τα μαχητικά F-35 και τους Patriot και πιστεύω ότι θα καταλήξουμε θετικά – ξέρω ότι θέλει να τα πάρει και θα το δούμε», είπε ο Τραμπ, για να συμπληρώσει: «Είναι σκληρός άνδρας, με ισχυρή άποψη – συνήθως δεν μου αρέσουν αυτού του είδους οι άνδρες, αλλά αυτός μου αρέσει».
«Πρόκειται να κάνουμε επιπλέον εμπόριο. Θέλουμε συγκεκριμένα πράγματα και εμείς και αυτοί», πρόσθεσε.
Ρόλο μεσολαβητή μπορεί να παίξει η Τουρκία
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Τραμπ δήλωσε ότι «ο Πούτιν πρέπει να σταματήσει» και κάλεσε να τερματιστούν οι αγορές ρωσικού πετρελαίου.
Ο ίδιος δήλωσε ότι ο Ερντογάν θα μπορούσε να συμβάλει στην προσπάθεια να βρεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ο Ζελένσκι και ο Πούτιν.
Οπως είπε, ο Τούρκος ηγέτης είναι «πολύ σεβαστός και από τους δύο» και θα μπορούσε να ασκήσει «μεγάλη επιρροή» αν το επιθυμούσε, αν και αυτή τη στιγμή κρατά «πολύ ουδέτερη στάση».
Πρόσθεσε ότι «το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει η Τουρκία είναι να μην αγοράζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία».
Υπογράμμισε ότι δεν θα αποκαλούσε τη Ρωσία «χάρτινη τίγρη», αλλά -όπως είπε- γνωρίζει τον Πούτιν «όπως τον γνωρίζει και ο Ερντογάν» και εκτίμησε πως η Μόσχα έχει ξοδέψει δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς να έχει αποκτήσει «ουσιαστικά καθόλου έδαφος».
«Νομίζω ότι είναι ώρα να σταματήσει, πραγματικά το πιστεύω», ανέφερε, επαναλαμβάνοντας ότι «αν ήμουν εγώ πρόεδρος, ο πόλεμος αυτός δεν θα ξεκινούσε ποτέ».
Επισήμανε παράλληλα ότι η σχέση του ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ είναι «η ισχυρότερη που υπήρξε ποτέ».
Κοντά σε συμφωνία για τη Γάζα
Αναφερόμενος στη Γάζα, ο Τραμπ δήλωσε ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκεται «κοντά».
«Πρέπει να συναντηθώ με το Ισραήλ», είπε. «Νομίζω ότι μπορούμε να το καταφέρουμε. Το ελπίζω. Πεθαίνει πολύς κόσμος, αλλά θέλουμε πίσω τους ομήρους».
Ερωτηθείς για πιθανές διαφωνίες με τον Ερντογάν σχετικά με τη Γάζα, απέφυγε να προβεί σε οποιαδήποτε δημόσια κριτική, λέγοντας ότι δεν γνωρίζει τη στάση του Τούρκου ηγέτη.
Ωστόσο, ο Ερντογάν, στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να «σταθεί όρθια στο πλευρό των καταπιεσμένων Παλαιστινίων στο όνομα της ανθρωπότητας». Σε συνέντευξή του στο Fox κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι προκαλεί «γενοκτονία».
Τα σχόλια αυτά δεν τέθηκαν -δημοσίως- στο Οβάλ Γραφείο, με τον Τραμπ να κυριαρχεί στη συνέντευξη Τύπου.
Οταν η συζήτηση επεκτάθηκε στο γενικότερο ζήτημα της Γάζας, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε την εκτίμησή του ότι μια συμφωνία είναι «κοντά».
Ο Ερντογάν ανέφερε ότι στην ατζέντα περιλαμβάνονται, εκτός από τα μαχητικά, και άλλα ζητήματα όπως η υπόθεση της τράπεζας Halkbank.
Ο Τραμπ τόνισε επίσης ότι με τον Ταγίπ Ερντογάν θα έχουν συζητήσεις και «θα κάνουμε σπουδαίες εμπορικές συμφωνίες και για τις δύο χώρες».
Eρντογάν: θα συζητήσουμε για τα F-35 και τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι μαζί με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ θα συζητήσουν τόσο την υπόθεση της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης όσο και τις πωλήσεις μαχητικών αεροσκαφών F-35 και F-16.
«Έχουμε σήμερα την ευκαιρία να συζητήσουμε ορισμένα ζητήματα που αφορούν τα F-35, τα F-16, αλλά και την υπόθεση της Χάλκης», είπε ο Ερντογάν, αναφερόμενος στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, που παραμένει κλειστή από το 1971, αποτελώντας διαχρονικά σημείο τριβής στις σχέσεις Τουρκίας–Ελλάδας.
Ο Ερντογάν πρόσθεσε ότι με την επιστροφή του στην Τουρκία θα έχει επικοινωνία με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο για το ζήτημα.
Αφού ο Ερντογάν αναφέρθηκε στη Χάλκη, ο Τραμπ σχολίασε ότι είχε πρόσφατα συνάντηση με στελέχη της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, υπογραμμίζοντας ότι «θα ήθελαν πραγματικά να έχουν κάποια βοήθεια». «Χρειάζονται βοήθεια. Και είπα ότι θα το αναφέρω», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η ατζέντα της συνάντησης
Η επίσκεψη, η πρώτη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο εδώ και περίπου έξι χρόνια, γίνεται σε μια περίοδο που η Αγκυρα προσβλέπει σε συμφωνίες υψηλού κόστους με μια αμερικανική διοίκηση που δείχνει πρόθυμη να συνάψει εμπορικές και εξοπλιστικές συμφωνίες.
Σε αντίθεση με την περίοδο Μπάιντεν, όπου η Τουρκία κρατήθηκε σε απόσταση λόγω των δεσμών της με τη Μόσχα, η διοίκηση Τραμπ καλλιεργεί στενότερη σχέση με την Αγκυρα.
Οι δύο πλευρές έχουν πλέον εναρμονιστεί στο ζήτημα της Συρίας, που στο παρελθόν αποτελούσε πηγή έντασης, ωστόσο παραμένουν σε πλήρη διάσταση απόψεων για το Ισραήλ και τις επιθέσεις στη Γάζα, τις οποίες ο Ερντογάν χαρακτηρίζει «γενοκτονία».
Το κύριο εμπόδιο για την προμήθεια F-35 παραμένουν οι αμερικανικές κυρώσεις που είχαν επιβληθεί το 2020 για την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400.
Παρά την αντίσταση που αναμένεται από το Κογκρέσο, διπλωμάτες εκτιμούν ότι με πολιτική βούληση μπορεί να βρεθεί φόρμουλα επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα, στο οποίο υπήρξε και κατασκευαστικός εταίρος. Ο Τραμπ, προ ημερών, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι διαπραγματεύσεις θα έχουν «θετική κατάληξη».
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης οι συνομιλίες για 40 νέα F-16, με αναβαθμισμένο εξοπλισμό που αυξάνει το κόστος τους σε σχέση με ένα τυπικό F-35, καθώς και η πιθανή αγορά 40 Eurofighter Typhoon, που προκαλεί αντιδράσεις σε Ελλάδα και Ισραήλ.
Παράλληλα, αναμένεται να ανακοινωθεί συμφωνία-μαμούθ της Turkish Airlines για περισσότερα από 200 αεροσκάφη Boeing, μεταξύ των οποίων 787 και 737, καθώς και κινητήρες της General Electric αξίας περίπου 10 δισ. δολαρίων.
Πρώτη ενημέρωση: 19:33