του Θανάση Παππά*
Ως γνωστόν υπάρχει η πραγματικότητα και οι ποικίλες συνθήκες που μεταβάλλονται.
Υπάρχουν προγραμματικές θέσεις- στόχοι, αλλά και υλοποιήσεις που κρίνονται εκ του αποτελέσματος. Όταν δεν κρίνονται στο πεδίο συνεχίζουν να αποτελούν προγραμματικές θέσεις…
Όταν με νηφαλιότητα και όχι με έπαρση για την κατοχή της απόλυτης αλήθειας, αναπτύσσονται θέσεις και αντιθέσεις μπορεί κάποιος να βγάλει άκρη.
Όμως όταν κάποιος αφοριστικά προβαίνει σε γνωματεύσεις του τύπου
- «Το μοντέλο ανακύκλωσης που ακολουθεί η Θεσσαλονίκη, διαχρονικά, έχει αποτύχει»,
- «ο μπλε κάδος είναι αποτυχημένος»,
- «αφού δεν μπορούν να κάνουν ανακύκλωση, κάνουν φεστιβάλ»,
- «αναπαράγουν τη λανθασμένη εντύπωση ότι η επιτυχία της ανακύκλωσης είναι θέμα «ευαισθητοποίησης» και «εκπαίδευσης» των πολιτών» υπάρχει θέμα.
Οι παραγωγοί τέτοιων τσιτάτων προφανώς γνωρίζουν την απόλυτη αλήθεια την οποία εκφράζουν με αυταρέσκεια.
Δεν κακίζω κανέναν αλλά η πόλη ανάποδα προβάλει είδωλα και αντικατοπτρισμούς που δυσχεραίνουν την ανάγνωση της πραγματικότητας και περιπλέκουν τις επιλύσεις.
Το βλέπω και σε άλλα σημαντικά θέματα όπου επικρατεί το άσπρο-μαύρο ερήμην της πραγματικής πραγματικότητας.
Έτσι πρέπει να ανακαλέσουμε εφαρμοσμένες πολιτικές και να αναδείξουμε απόψεις που κρίθηκαν και κρίνονται στο πεδίο.
«ο αποτυχημένος μπλε κάδος»
Σε αυτόν το δήμο το 2011 ΔΕΝ υπήρχε ανακύκλωση. Μπήκε στην ημερήσια διάταξη, σε δυσμενείς συνθήκες και ενεργοποιήθηκε προγραμματική σύμβαση με την ΕΕΑΑ. Ο μπλε κάδος ήταν μονόδρομος για τα υλικά συσκευασίας. Για τα άλλα ρεύματα (ανακύκλωση ΑΗΗΕ-ΑΕΕΚ-Λάδια κ.α.)υπήρξαν ξεχωριστές συμβάσεις με στόχο να γίνεται ανακύκλωση σε όλα τα ρεύματα.
Και σήμερα τα υπάρχοντα συστήματα π.χ. ΕΕΑΑ συνεχίζουν να συνεργάζονται με το Δήμο για τη συλλογή και με τα ΚΔΑΥ για την αξιοποίηση.
«αφού δεν μπορούν να κάνουν ανακύκλωση, κάνουν φεστιβάλ»
Το 2014 καθιερώθηκε το Φεστιβάλ ανακύκλωσης με στόχο την διάδοση της ανακύκλωσης, την ευαισθητοποίηση των δημοτών και ιδιαιτέρως την δημιουργία προγραμμάτων (με την ΕΕΑΑ) για τα σχολεία του Δήμου. Ο χλευασμός πως «κάνουν φεστιβάλ αφού δεν κάνουν ανακύκλωση» αμαυρώνει τους εμπνευστές της ρετσέτας.
Ας πάνε να τα πούνε στα εκατοντάδες σχολεία που κάνουν περιβαλλοντική εκπαίδευση και ξεναγούνται στα περίπτερα του Φεστιβάλ.
Ας προσθέσω πως τα ποσοστά 30%-40% στο υπόλειμμα είναι αποτέλεσμα κακής συμπεριφοράς των δημοτών, οι δεμένες σακούλες που πάνε απευθείας στο μπλε κάδο είναι αποτέλεσμα κακής συμπεριφοράς των δημοτών.
Η προβολή, η δημοσιότητα, οι δράσεις ευαισθητοποίησης κ.α. συμβάλουν η βλάπτουν την προσπάθεια για βελτίωση της ανακύκλωσης;
Υπάρχει κάποια συνταγή για βελτιώσεις πέραν των απεχθών πολιτικών της ευαισθητοποίησης/προβολής/ενημέρωσης/διοργάνωσης του φεστιβάλ ανακύκλωσης;
«Το μοντέλο ανακύκλωσης που ακολουθεί η Θεσσαλονίκη, διαχρονικά, έχει αποτύχει»
Διαχρονικά καθιερώθηκε ο μπλε κάδος και απέδωσε σημαντικά στην ανάκτηση υλικών. Μαζί με τα άλλα ρεύματα ανακύκλωσης συμβάλουν στην ανάκτηση και στην μείωση των απορριμμάτων που πάνε στο ΧΥΤΑ Μαυροράχης.
Άρα το «διαχρονικά έχει αποτύχει» εφαρμοζόμενο στην περίοδο 2011-2019 δεν έχει βάση. Αποτελεί ένα απλό σύνθημα.
Στις νέες συνθήκες του σήμερα δίδεται έμφαση στην δημιουργία «γωνιών ανακύκλωσης», πράσινων σημείων και ΚΔΕΥ, ώστε να δοθεί ώθηση στην δυναμική ανακύκλωση πολλών ειδών. Εξελίσσονται δράσεις για το φελιζόλ, την αξιοποίηση του υπολείμματος από τον μπλε κάδο, την συλλογή βιοαποβλήτων , ζωικών υποπροϊόντων (ΖΥΠ) κ.α.
Ο σχεδιασμός για την δημιουργία συστοιχίας κάδων, με συγκεκριμένα κριτήρια (πράσινος-μπλε-καμπάνα-ρούχα) είναι προτεραιότητα. Έχουν αριθμηθεί όλοι οι κάδοι και αποτυπώνονται σε ηλεκτρονική πλατφόρμα. Το ίδιο γίνεται και με τα δρομολόγια.
Η άνευ σκέψης προσθήκη χωριστών κάδων χύδην για χαρτί, για μέταλλα, για οργανικά, για ρούχα, για γυαλί θα δημιουργήσει ασφυξία στον αστικό χώρο και ιδίως στις πυκνοδομημένες περιοχές.
Αναφορικά με τα εργοστάσια (ΜΕΑ) θυμίζω πως το Δ.Σ. γνωμοδότησε για την ΣΜΠΕ με επισπεύδοντα τον ΦΟΔΣΑ. Η δαιμονοποίηση της καύσης καθώς θα κατασκευαστούν οι ΜΕΑ Μαυροράχης και Αγίου Αντωνίου, όπου ότι πάει εκεί θα υπόκειται σε περαιτέρω ανακύκλωση και θα εξάγεται κομπόστ, είναι πια ρετρό και πολυχρησιμοποιημένη. Θα πηγαίνει για καύση ότι απομένει και σε συγκεκριμένα ποσοστά, αφού η πρωτογενής ανακύκλωση θα πρέπει να αναπτυχθεί δραματικά και η δευτερογενής στα δυο εργοστάσια θα εισφέρει στο γενικό λογαριασμό.
Είναι άλλωστε γνωστό πως σε ευρωπαϊκές πόλεις και σε κεντρικές περιοχές λειτουργούν εργοστάσια πάρα πολλά χρόνια. Η διατύπωση σήμερα τέτοιων απόψεων θυμίζει τις δογματικές απόψεις για την κατασκευή του ΣΜΑ Ευκαρπίας, έργο που ολοκληρώθηκε με διαδηλώσεις και ΜΑΤ. Που είναι όλοι αυτοί που διαμαρτυρόταν για να προστατέψουν την περιοχή της Ευκαρπίας από την …καταστροφή.
Και το παράξενο ήταν πως ο ΣΜΑ του Δήμου Θεσσαλονίκης λειτουργεί δίπλα σε κατοικημένες περιοχές και στο Νοσοκομείο Άγιος Παύλος!
Αν οι μονάδες ανάκτησης ανακύκλωσης αποβλήτων-ΜΕΑ είχαν προχωρήσει, θα είχαμε περαιτέρω δευτερογενή ανακύκλωση , αν ο ΕΟΑΝ και το ΥΠΕΝ διέθεταν πόρους από το τέλος ταφής για προμήθεια εξοπλιστικών μέσων, κάδων, γωνιών ανακύκλωσης και πράσινων σημείων η ανακύκλωση θα ήταν σε καλύτερη κατάσταση.
Ας μην ανατρέξουμε στα ποσοστά σε εθνικό επίπεδο, γιατί η κατάσταση είναι απογοητευτική.
Σε κάθε περίπτωση αναφορικά με την ανακύκλωση μπλε κάδου, σταθερά ο Δήμος Θεσσαλονίκης είναι μπροστά. Έχει ξεπεράσει ετησίως τους 20.000 τόνους, πρώτη επίδοση στη χώρα, αν αυτό λέει κάτι.
Συμπερασματικά τόσο για την ανακύκλωση όσο και για άλλα κομβικά θέματα της πόλης αναρωτιέμαι αν διαθέτουμε μια νέα intelligèntsia που θέλει να κυριαρχήσει στο σώμα της πόλης η απλώς έναν (ακόμη) πρόσκαιρο ακτιβισμό.
Μέχρι να μεταβληθεί το status στο πεδίο εκτυλίσσονται δράσεις και προγράμματα που στοχεύουν στην βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος και στην καλύτερη διαχείριση των αστικών αποβλήτων. Εκτυλίσσονται με βάση την ανάγνωση των δεδομένων, με οραματικό αλλά υλοποιήσιμο σχεδιασμό που κρίνεται σε όλα τα στάδια υλοποίησης.
Ο Θανάσης Παππάς είναι πρώην αντιδήμαρχος στον δήμο Θεσσαλονίκης
