Άρθρο του Θανάση Παππά*
Προσχολική εκπαίδευση και σχολική στέγη. Αφορμή είναι η αναβολή τοποθέτησης των προκατασκευασμένων αιθουσών στους αύλειους χώρους για να λειτουργήσουν ως νηπιαγωγεία. Ίσως είναι ευκαιρία για επαναξιολόγηση του θέματος, από τη Διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Θα μπορούσε κανείς να αναζητήσει το Επιχειρησιακό Σχέδιο Σχολικής Στέγης και να διακριβώσει τα δεδομένα και τις προτεραιότητες. Να χαράξει στρατηγική και να υλοποιήσει δράσεις. Βασικά θα έπρεπε να είναι όλα μετρήσιμοι δείκτες και όχι κουτουρού ενέργειες και εξαγγελίες.
Αυτό ισχύει για όλα τα πράγματα και δεν αποτελεί δικαιολογία ότι…στην Ελλάδα ζούμε. Απαιτείται επομένως ο ελάχιστος ορθολογισμός και η συναίνεση, για την βελτίωση της κατάστασης. Με αυτή την έννοια θα μπορούσε κανείς να αναζητήσει τα δεδομένα και να ενημερωθεί, ώστε να συμβάλλει θετικά για την επίλυση του προβλήματος.
Ας το πράξουν όσοι ενδιαφέρονται και ας ζητήσουν ειδική συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Και αφού ήρθε η συζήτηση για τη σχολική στέγη ας θυμίσω τις βασικές ενέργειες και δράσεις που είχαν λάβει χώρα, από την προηγούμενη διοίκηση :
1=Διεκδίκηση επανενεργοποίησης των Προγραμματικών Συμβάσεων που είχαν καταγγελθεί μονομερώς από τον πρώην ΟΣΚ, προκειμένου να αποκτηθούν με χρηματοδότηση από τις «Κτιριακές Υποδομές Α.Ε.» τα υπόλοιπα 16 οικόπεδα, καθώς από το σύνολο των αρχικώς 21 προγραμματικών συμβάσεων, συνολικού προϋπολογισμού 40 εκ. Ευρώ, υλοποιήθηκαν μόνον οι πέντε.
Παράλληλα εφαρμογή των Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, προκειμένου να προχωρήσει η κατασκευή σχολείων, δεδομένης και της μονομερούς καταγγελίας εκ μέρους του ΟΣΚ των προγραμματικών συμβάσεων.
2=Ολοκλήρωση της κατασκευής δύο νέων Νηπιαγωγείων (οδοί Αετοράχης και Πεστών), της μελέτης ενός ακόμη Νηπιαγωγείου (οδός Κ. Άγρα), της προμελέτης δύο Νηπιαγωγείων (περιοχή Τροχιοδρομικών-Ο.Τ Γ 16 και οδός Λαχανά) και ανάθεση σε μελετητή για την ανέγερση Λυκείου (επίσης, περιοχή Τροχιοδρομικών-Ο.Τ Γ 14)
3= Ολοκλήρωση των διαδικασιών για τη δημοπράτηση της προσθήκης πτέρυγας στο 106ο Δημοτικό Σχολείο (οδό Αργ. Ζάχου) και ωρίμανσης ενός χώρου Νηπιαγωγείου στη Δημοτική Ενότητα Τριανδρίας(Ο.Τ 71) καθώς και δρομολόγηση της διαδικασίας ώστε ένα δημοτικό ακίνητο στη συμβολή των οδών Μητρ. Ευσταθίου-Βιζύης-Επιδαύρου να προωθηθεί για την ανέγερση Ειδικού Δημοτικού Σχολείου
4=Ανάθεση των αναγκαίων μελετών στατικής ενίσχυσης και ενεργειακής αναβάθμισης των ιστορικών διδακτηρίων της οδού Ικτίνου και της οδού Συγγρού και της μελέτης αποκατάστασης του διατηρητέου διδακτηρίου της οδού Κριεζώτου ( συν την κατασκευή της νέας πτέρυγας)
5=Υποβολή σειράς αιτημάτων προς δημόσιους φορείς για τη δωρεάν παραχώρηση των περισσοτέρων εκ των 23 θεσμοθετημένων σχολικών χώρων ιδιοκτησίας τους (Ελληνικό Δημόσιο, ΕΥΑΘ, πρώην Πρόνοια, κ.λπ.).
Όλα τα παραπάνω περιγράφονται αναλυτικά στο Τεχνικό Πρόγραμμα έτους 2019, πλην όμως μέρος αυτού του προγράμματος βρίσκεται τώρα σε πορεία υλοποίησης.
Ταυτόχρονα παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολλές σχολικές μονάδες το σύστημα κατανομής του μαθητικού πληθυσμού χρειάζεται μεταρρύθμιση.
Ο έλεγχος των διευθύνσεων κατοικίας και η ορθολογική κατανομή μαθητών ανά τάξη θα επιφέρει σοβαρές βελτιώσεις στην σημερινή κατάσταση της δήθεν απόλυτης συμφόρησης
Κλασικό παράδειγμα η στρεβλή λειτουργία του 12ου Δ.Σ στην οδό Μαρία Κάλλας, σχολείο που είχε έδρα σε άλλη γειτονιά και που τελικά ΔΕΝ εξυπηρετούσε πραγματικές ανάγκες, όπως προκύπτει μετα την κατεδάφιση του. Ουδείς θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη δημοτικού σχολείου στο συγκεκριμένο σημείο. Αφού βέβαια βγάλανε όλη τη μήνη τους ορισμένοι και εκτονώθηκαν ελπίζω.
Όμως πρέπει να γίνουν ενέργειες για την κατεδάφιση όλων των λυμένων που προέρχονται από το σεισμό του 1978!
Κλασικό δεύτερο παράδειγμα η ‘’κατάληψη’’ του σχολικού συγκροτήματος Κατσιμίδου-Μήλου από την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Η Κρατική αυτή Υπηρεσία μπορεί και πρέπει να βρει χώρο -να μισθώσει- και το συγκρότημα να μετασκευαστεί άμεσα για να υποδεχθεί τους μαθητές του ειδικού σχολείου, οδού Καραϊσκάκη 1.
Το λυόμενο αυτό είναι απαράδεκτο να φιλοξενεί μαθητές. Μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα και να ολοκληρωθεί κάτι που είχε ξεκινήσει και δεν τέλειωσε. Το παράπηγμα αυτό πρέπει να κατεδαφιστεί.
Η Πρωτοβάθμια μπορεί εναλλακτικά να φιλοξενηθεί στο συγκρότημα του 3ου ΓΕΛ, οδού Απ. Παύλου 28, το οποίο έχει διαθέσιμες αίθουσες.
Κλασικό τρίτο παράδειγμα το 44ο Δ.Σ οδού Αγίου Δημητρίου. Έχει ελάχιστους μαθητές που μπορεί να απορροφηθούν από όμορα σχολεία και εκεί να λειτουργήσει ένα ωραίο Νηπιαγωγείο, καθώς υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στην περιοχή.
ΔΙΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Το υφιστάμενο περιβάλλον
Το ότι παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα στην κάλυψη των αναγκών του σε σχολική στέγη, πέραν των παραπάνω αναφερομένων αποδεικνύεται από το γεγονός ότι σύμφωνα με τα δεδομένα των Τεχνικών Υπηρεσιών :
• Μισθώνονται δέκα (10) κτίρια / καταστήματα για τη στέγαση 17 σχολικών μονάδων, με συνέπεια την καταβολή χρηματικού ποσού της τάξης των 600.000 € ετησίως για μισθώματα, ενώ τα περισσότερα από τα παραπάνω ακίνητα δεν πληρούν τις προδιαγραφές άρτιας λειτουργίας τους ως χώροι εκπαίδευσης, καθώς δεν έχουν σχεδιαστεί για τη χρήση αυτή και στην πλειοψηφία τους δεν διαθέτουν αύλειο χώρο
• Οκτώ (8) σχολικά συγκροτήματα εξακολουθούν να στεγάζονται σε λυόμενες εγκαταστάσεις, που πέρα από τις «εκπτώσεις» σε προδιαγραφές λειτουργικότητας και ασφάλειας, παρουσιάζουν μια εικόνα αισθητικής απαξίωσης που οπωσδήποτε επηρεάζει πολυσύνθετα την εκπαιδευτική διαδικασία.
• Οι ελλείψεις στους αναγκαίους χώρους οδηγούν στην επιλογή συστέγασης διαφόρων εκπαιδευτικών βαθμίδων στο ίδιο κτιριακό συγκρότημα, με πολλούς συμβιβασμούς ως προς τις προδιαγραφές άρτιας και ασφαλούς λειτουργίας των διακεκριμένων βαθμίδων (πχ συστέγαση νηπιαγωγείου με β’βάθμια εκπαίδευση), καθώς και προβλήματα ανεπάρκειας χώρου, που αναγκαστικά καλύπτονται με κατάργηση των εξειδικευμένων αιθουσών για ειδικά μαθήματα ή ακόμη και των αιθουσών πολλαπλών χρήσεων.
• Αρκετά σχολικά συγκροτήματα στεγάζονται σε διατηρητέα κτίρια, η προστασία και αποκατάσταση των οποίων είναι απαραίτητη, τόσο για την ασφάλεια των μαθητών όσο και για τη διαφύλαξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του τόπου μας
• Διενεργείται πρωτοβάθμιος προσεισμικός έλεγχος στο σύνολο των σχολικών ακινήτων. Σε ορισμένα από τα σχολικά συγκροτήματα θα απαιτηθούν εργασίες αποκατάστασης και θα πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα προσωρινής μεταστέγασής τους έως την ολοκλήρωση των εργασιών.
Έχει υπολογιστεί ότι ο αριθμός των νηπίων ηλικίας 4 ετών (βαθμίδα προνηπίων) ταυτίζεται με τον αριθμό των νηπίων 5 ετών (βαθμίδα νηπιαγωγείου), για την προβλεπόμενη φοίτηση 2.778 προνηπίων θα απαιτηθούν τουλάχιστον 126 τμήματα, με μέγιστη δυναμικότητα 22 προνηπίων ανά τμήμα.
Στην ιδανική περίπτωση που οι κτιριακές υποδομές των υφισταμένων νηπιαγωγείων πληρούν τις προδιαγραφές για την φοίτηση 22 νηπίων ανά αίθουσα, ο απαιτούμενος αριθμός αιθουσών για την υποχρεωτική φοίτηση των προνηπίων στον δήμο Θεσσαλονίκης δύναται να μειωθεί σε τουλάχιστον 115 νέες αίθουσες διδασκαλίας (126-11) με δυναμικότητα 22 προνηπίων η κάθε μια, με επιφυλάξεις ωστόσο, ως προς την επάρκεια των διαθέσιμων χώρων αλλά και τις συνεπαγόμενες απαιτήσεις για πρόσθετο προσωπικό.
Τοποθέτηση προκατασκευασμένων αιθουσών
Η πλειοψηφία των σχολικών συγκροτημάτων λειτουργεί σε οικόπεδα κατά παρέκκλιση των προδιαγραφών ως προς το εμβαδό που απαιτείται με συνέπεια την σημαντική μείωση του απαιτούμενου αύλειου χώρου.
Αβίαστα προκύπτει πως η τοποθέτηση προκατασκεασμένων αιθουσών θα μειώσει κατά πολύ τον ήδη περιορισμένο αύλειο χώρο των σχολικών συγκροτημάτων.
Επόμενα για την αντιμετώπιση του προβλήματος προσωρινής στέγασης προνηπίων σε αίθουσες θα πρέπει να αξιοποιηθούν το συντομότερο δυνατόν όλοι οι θεσμοθετημένοι χώροι για χρήσεις εκπαίδευσης.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει
α) να παραχωρηθούν άνευ ανταλλάγματος στο Δήμο Θεσσαλονίκης όλα τα ακίνητα ιδιοκτησίας δημοσίων φορέων (Ελληνικό Δημόσιο, τέως Πρόνοια, ΕΥΑΘ Παγίων κλπ) που είναι θεσμοθετημένα για χρήση εκπαίδευσης
β) να προβλεφθούν στον κρατικό προϋπολογισμό οι απαιτούμενες δαπάνες για την απαλλοτρίωση των ιδιωτικών ακινήτων που έχουν θεσμοθετηθεί για χρήση εκπαίδευσης.
Το κακό είναι ότι όλα αυτά έχουν κοινοποιηθεί στη 1βάθμια και 2βάθμια Εκπαίδευση με Έγγραφο του τότε αρμόδιου Αντιδημάρχου(Α.Π 57589/21-05-2019) με την ρητή επισήμανση πως η τοποθέτηση προκατασκευασμένων αιθουσών για νηπιαγωγεία, είναι λάθος, δεν υπάρχει συμφωνία από το Δήμο Θεσσαλονίκης και πρέπει να αναζητηθούν λύσεις με βάση όλα τα εκτεθέντα.
Η τοποθέτηση a priori προκατ αιθουσών έτσι…χωρίς πρόγραμμα μπορεί να βολεύει ορισμένους (που εντρυφούν εσχάτως στο τεχνικό αντικείμενο)δεν αποτελεί όμως λύση για το Δήμο.
Εν τούτοις τα αδιέξοδα είναι για να υπερ πηδούνται. Ελπίζω για μια καλύτερη διαχείριση του θέματος.
*Ο Θανάσης Παππάς είναι πρώην αντιδήμαρχος του δήμου Θεσσαλονίκης