Από καταβολής κρίσης, η κτηνοτροφία στη χώρα μας είναι σε πτώση. Οι αριθμοί άλλωστε είναι αδιάψευστοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, οι 61.000 τόνοι βοείου κρέατος στην Ελλάδα το 2010, έπεσαν στους 34.730 τόνους το 2020.
Τα στοιχεία δείχνουν πως το ίδιο ισχύει και με τη γαλακτοπαραγωγή. Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, ο πληθυσμός των αγελάδων για την παραγωγή γάλακτος στην Ελλάδα μειώνεται την τελευταία 10ετία, και αναμεσά στο 2013 και 2022 μειώθηκε κατά 49.000 κεφάλια, ενώ το 2022 παρατηρείται μείωση της παραδοθείσας ποσότητας κατά 3,6%.
Την ίδια ώρα, παράγοντες που παρουσιάζουν ανοδική τάση σε τζίρο όπως ο τουρισμός και η εστίαση, ειδικά μετά την περίοδο της πανδημίας, έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη ζήτηση τόσο σε κρέας, όσο και σε γάλα.
Με τα νέα δεδομένα, η κτηνοτροφία στην Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα πρόκληση και οι κτηνοτρόφοι καλούνται μετά από μια μακρά περίοδο ύφεσης να εξελίξουν τις μονάδες τους. Οι υψηλές και ποιοτικές αποδόσεις σε κρέας αλλά και σε γάλα θεωρούνται μονόδρομος, κάτι το οποίο έχει επισημανθεί πολλάκις από τις διοικήσεις του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
Την ώρα που τα νέα δεδομένα στην κτηνοτροφία, υπόσχονται σημαντικές αλλαγές στον κλάδο, αφού ο καταναλωτής επιζητά το ελληνικό γάλα και κρέας, ένα... μικρό γαλατικό χωριό στη Θεσσαλονίκη συνεχίζει να αγωνίζεται και να παρέχει μεγάλη στήριξη στον Έλληνα κτηνοτρόφο εδώ και περίπου 80 χρόνια.
Ο λόγος για το Τμήμα Αναπαραγωγής και Τεχνητής Σπερματέγχυσης της Διεύθυνσης Κτηνιατρικού Κέντρου Θεσσαλονίκης, υπηρεσία του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που ιδρύθηκε το 1946, σε μια προσπάθεια του τότε υπουργείου Γεωργίας να δώσει ώθηση στην ελληνική κτηνοτροφία βοειδών της μεταπολεμικής Ελλάδας. Τότε, ο στόχος επετεύχθη, με το ελληνικό μοσχαρίσιο κρέας και γάλα να φτάνει στα νοικοκυριά από άκρη σε άκρη της χώρας.
Σήμερα, οκτώ δεκαετίες μετά, οι υπάλληλοι του τμήματος, με υψηλό αίσθημα ευθύνης απέναντι στον Έλληνα κτηνοτρόφο συνεχίζουν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους ώστε ο κλάδος να αποκτήσει τη δυναμική που του αρμόζει.
Αναπαραγωγή με υπεραποδόσεις
Το Τμήμα Παραγωγής και Τεχνητής Σπερματέγχυσης στη Θεσσαλονίκη μπορεί να παρέχει, υπό προϋποθέσεις, εντελώς δωρεάν σπέρμα ταύρων ή αιγοπροβάτων σε κτηνοτρόφους όποτε αυτοί το αιτηθούν.
Όπως εξηγεί στη Voria.gr ο επικεφαλής του τμήματος Δρ Γιώργος Κουρουσέκος, «η υπηρεσία μας εξυπηρετεί τις ανάγκες ολόκληρης της Ελλάδας, με έμφαση στο βόρειο τμήμα της χώρας όπου η αγελαδοτροφία είναι πιο διαδεδομένη».
Η λήψη του σπέρματος από τους ταύρους γίνεται κάθε εβδομάδα και ανέρχεται στις 2.000 δόσεις. Στη συνέχεια καταψύχεται σε υγρό άζωτο στους -196 βαθμούς Κελσίου και ακολουθεί η αποθήκευσή του στις τράπεζες σπέρματος και προωθείται για τις ανάγκες τεχνητής σπερματέγχυσης στις αγελάδες.
Το ίδιο συμβαίνει και με το σπέρμα των αιγοπροβάτων, του οποίου η λήψη δεν γίνεται σε εβδομαδιαία βάση, αλλά όποτε υπάρχει ζήτηση. Όλες οι διαδικασίες και οι εργασίες για την εύρυθμη λειτουργία του τμήματος από την περιποίηση των ζώων, τη σπερματοληψία μέχρι και την κατάψυξη του σπέρματος πραγματοποιούνται από εξειδικευμένο και άριστα εκπαιδευμένο προσωπικό.
Όπως εξηγεί ο κ. Κουρουσέκος, «οι σύγχρονες μονάδες και οι νεότεροι κτηνοτρόφοι προτιμούν την τεχνητή σπερματέγχυση διότι επιτυγχάνεται η βελτίωση των αποδόσεων των απογόνων».
Είναι αποδεδειγμένο άλλωστε πως μια αγελάδα η οποία θα υποβληθεί στη συγκεκριμένη διαδικασία θα αποκτήσει απογόνους που παραγωγικά θα έχουν υψηλότερες αποδόσεις, είτε σε κρεατοπαραγωγή, είτε σε γαλακτοπαραγωγή.
Ο κτηνοτρόφος, ανάλογα με τις απαιτήσεις της μονάδας του μπορεί να προβεί στην αναζήτηση σπέρματος που θα ενισχύσει μελλοντικά την παραγωγή κρέατος ή γάλακτος.
Υπάρχουν διάφορες φυλές ταύρων, αφού ορισμένοι έχουν κατεύθυνση κρεοπαραγωγική και άλλοι έχουν κατεύθυνση γαλακτοπαραγωγική. Υφίστανται ωστόσο φυλές με μεικτή παραγωγική κατεύθυνση και για κρέας και για γάλα.
Για τις ανάγκες γαλακτοπαραγωγής ενδείκνυται η φυλή Holstein, για κρεοπαραγωγή η φυλή Limousin και για μεικτή παραγωγή οι φυλές Schwyz και Simmental.
Το τμήμα διαθέτει ταύρους οι οποίοι επελέγησαν με τα λεγόμενα πιστοποιητικά αποδόσεων pedigree, με καλές αποδόσεις σε όλο το γενεαλογικό τους δέντρο.
Όσον αφορά το πρόβειο σπέρμα, είναι φυλής Χίου και η λήψη του γίνεται την ίδια ημέρα που θα το αιτηθεί ο κτηνοτρόφος, ενώ στο αίγιο σπέρμα, φυλής Σκοπέλου, μπορεί να γίνει κατάψυξη και υπάρχει ένα μικρό απόθεμα.
Η έλλειψη σε σπερματεγχύτες και... η επανέναρξη των σχολείων
Παλαιότερα, από το 1946 όταν και είχε δημιουργηθεί το τμήμα, διέθετε 100 ταύρους με το ελληνικό δημόσιο να προσλαμβάνει δημόσιους σπερματεγχύτες, που πραγματοποιούσαν τη διαδικασία στις αγελάδες των κτηνοτρόφων
Σήμερα ωστόσο παρατηρείται μεγάλη έλλειψη σε δημόσιους σπερματεγχύτες καθώς οι περισσότεροι έχουν συνταξιοδοτηθεί και οι ανάγκες εξυπηρετούνται από ιδιώτες, οι οποίοι και αυτοί μπορούν να προμηθεύονται υλικό δωρεάν από το τμήμα στα Διαβατά.
Από το τμήμα Αναπαραγωγής μπορούν να λάβουν σπέρμα οι πιστοποιημένοι σπερματεγχύτες (απόφοιτοι Γεωπόνοι κατεύθυνσης ζωικής παραγωγής και απόφοιτοι τμημάτων πρώην ΤΕΙ Ζωϊκής Παραγωγής) που έχουν περάσει από το σχολείο σπερματεγχύτη, το οποίο διοργανώνει το ινστιτούτο κτηνιατρικών ερευνών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.
Αφού λάβουν την πιστοποίηση μπορούν να πραγματοποιήσουν σπερματεγχύσεις στην περιοχή ευθύνης τους, που είναι ένας νομός (Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Σερρών κτλ).
Τη διαδικασία βέβαια μπορούν να πραγματοποιήσουν και κτηνοτρόφοι που έχουν παρακολουθήσει το συγκεκριμένο σχολείο, οι οποίοι μπορούν να κάνουν τη διαδικασία μόνο στις αγελάδες της μονάδας τους.
Είναι αξιοσημείωτο πως μετά από δέκα και πλέον χρόνια ξεκινούν και πάλι τα σχολεία κτηνοτρόφων σπερματεγχυτών, καθώς αναμένεται τους πρώτους μήνες του 2025 να γίνουν οι πρώτες εκπαιδεύσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώνουν το ενδιαφέρον τους στα κατά τόπους τμήματα κτηνιατρικής των περιφερειακών ενοτήτων.