Ανοιχτό για τους μουσουλμάνους που θέλουν να προσευχηθούν για το Εΐντ αλ Φιτρ, τη μία από τις δύο μεγάλες θρησκευτικές γιορτές, η οποία σηματοδοτεί τη λήξη του Ραμαζανιού, θα είναι στο τέλος Μαρτίου το Γενί Τζαμί της Θεσσαλονίκης.
Με αίτημά της προς το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας, ζητά την προσωρινή παραχώρηση του τεμένους Γενί Τζαμί για το Εΐντ αλ Φιτρ, το οποίο αρχίζει όταν τελειώνει το Ραμαζάνι και διαρκεί τρεις μέρες. Φέτος το τριήμερο αυτό είναι 28-30 Μαρτίου.
Πληροφορίες της Voria αναφέρουν πως την Παρασκευή 28 Μαρτίου, το πρωί και το βράδυ, θα γίνει το Ταράουι (Taraweeh), ενώ η μεγάλη γιορτή που συμβολίζει το τέλος της νηστείας είναι προγραμματισμένη για τις 7.30 το πρωί της Κυριακής 30 Μαρτίου.
Το Ταράουι είναι μια νυχτερινή προσευχή -συνήθως διαρκεί όλο το βράδυ- που τελείται για να σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους του Ραμαζανιού. Περιλαμβάνει την ανάγνωση μεγάλων τμημάτων από το Κοράνι, ενώ σε κάποιες πόλεις και τζαμιά διαβάζεται ολόκληρο το Κοράνι. Στη Θεσσαλονίκη το Ταράουι θα γίνει σε δύο φάσεις, το πρωί και το βράδυ της Παρασκευής 28 Μαρτίου.
Την τελευταία μέρα της θρησκευτικής γιορτής, που φέτος είναι η Κυριακή 30 Μαρτίου, οι μουσουλμάνοι ξυπνούν πολύ πρωί, κάνουν την καθημερινή προσευχή, τρώνε ελαφρύ πρωινό και συμμετέχουν στις εκδηλώσεις της δημόσιας προσευχής σε τεμένη, ανοιχτούς χώρους και στάδια. Την προσευχή ακολουθεί το κήρυγμα του ιμάμη και οι προσκυνητές αγκαλιάζονται, ανταλλάσσοντας ευχές για ειρήνη και αγάπη, ενώ συνηθίζεται μετά να κάνουν επισκέψεις σε σπίτια συγγενών και φίλων για ευχές.
Με τον τρόπο αυτό γιορτάζουν τη λήξη του Ραμαζανιού, του μήνα που είναι αφιερωμένος στη νηστεία και την προσευχή. Κατά τη διάρκειά του, επιβάλλεται αποχή από κάθε είδους τροφή αλλά και νερό από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου. Με τη δύση του ήλιου λαμβάνει χώρα το Ιφτάρ, δηλαδή το δείπνο αγάπης, ενώ η νηστεία έχει σκοπό να βοηθήσει τους Μουσουλμάνους να μάθουν την αυτοπειθαρχία, την εγκράτεια, τη γενναιοδωρία αλλά και την υπομονή.
Το Ισλαμικό Τέμενος της Αθήνας και τα άλλα τζαμιά
Ανάλογες εκδηλώσεις για το Εΐντ αλ Φιτρ προγραμματίζονται στο Ισλαμικό Τέμενος Αθηνών, ενώ μικρότερος αριθμός Μουσουλμάνων αναμένεται να συγκεντρωθεί στα περίπου 15 αδειδοτημένα τζαμιά που λειτουργούν στην Αττική και στα 55-60 που είναι ανεπίσημα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων, στη Θράκη λειτουργούν περίπου 300 τζαμιά και από ένα στην Κω, τη Ρόδο και τη Θήβα, ενώ άτυπη είναι η λειτουργία του χώρου προσευχής στον τελευταίο όροφο της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και εκ περιτροπής μετά από ειδική άδεια του ΚΑΣ παραχωρείται το Γενί Τζαμί, το οποίο χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης.
Το κάλεσμα του ιμάμη επί Μπουτάρη
Το Γενί Τζαμί λειτούργησε ως χώρος λατρείας για τους Μουσουλμάνους της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής το 1922 για μικρό χρονικό διάστημα.
Σχεδόν 90 χρόνια μετά, το 2013, ακούστηκε ξανά το κάλεσμα του ιμάμη, όταν ο τότε δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης, παραχώρησε το ισόγειο του εκθεσιακού χώρου στους σπουδαστές της Ιερατικής Σχολής -Μεντρεσέ- της Κομοτηνής.
Έκτοτε το μνημείο χρησιμοποιείται περιστασιακά ως χώρος προσευχής των Μουσουλμάνων, με πιο πρόσφατη πέρσι τον Απρίλιο για το Μπαϊράμι. Περίπου 100 άτομα προσήλθαν στις 10 Απριλίου 2024 για την προσευχή, την οποία διάβασε στα αραβικά, ενώ το κήρυγμα έκανε στα αραβικά και στα ελληνικά, ο αιγυπτιακής καταγωγής ιμάμης, Τάχα Αμπντελγκαλίλ, που ήρθε από την Αθήνα-πιθανόν ο ίδιος θα τελέσει και φέτος την προσευχή στο τέλος του Μαρτίου.
Ο Ποζέλι και ο τόπος λατρείας για τους Ντονμέδες
Το Γενί Τζαμί αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της οθωμανικής περιόδου για τη Θεσσαλονίκη. Χτίστηκε το 1902 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι και χρησιμοποιούνταν ως τόπος λατρείας για τους εξισλαμισμένους Εβραίους, τους Ντονμέδες.
Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922 στέγασε για μικρό διάστημα πρόσφυγες, ενώ από το 1963 ήταν το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, γι΄αυτό και είναι περισσότερο γνωστό ως «το παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο».
Σήμερα χρησιμοποιείται ως εκθεσιακό χώρος της Δημοτικής Πινακοθήκης.
Ο Ποζέλι συνδύασε στα σχέδιά του και στην αρχιτεκτονική αποτύπωση, τη μουσουλμανική παράδοση με τον εκλεκτικισμό -το ρεύμα της εποχής, χαρακτηριστικό του αρχιτέκτονα και σε άλλα κτήρια της πόλης, όπως η παλιά Φιλοσοφική, το Γ΄ Σώμα Στρατού, η βίλα Αλλατίνη-, ενώ στον προαύλιο χώρο ο επισκέπτης βλέπει μια πλούσια συλλογή μαρμάρινων γλυπτών της Ρωμαϊκής Εποχής και των πρωτοχριστιανικών χρόνων (σαρκοφάγοι, επιτύμβια, ανάγλυφα, τιμητικές και ταφικές στήλες κ.λ.π.) από ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη.
Στην αριστερή πλευρά της κεντρικής εισόδου υπάρχει μαρμάρινη επιγραφή με το όνομα του αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι γραμμένο στην παλαιοτουρκική και ιταλική γλώσσα, ενώ στον νότιο εξωτερικό τοίχο υπάρχει μαρμάρινο ηλιακό ρολόι.