Για 30 χρόνια η Αμερικανίδα σκηνοθέτρια Κάρολαϊν Κέι συγκέντρωνε ιστορίες από την οικογένειά της που αποκαλύπτουν ένα τραυματικό παρελθόν, συνδεδεμένο με τους Σεφαραδίτες Εβραίους της Καβάλας, οι οποίοι σχεδόν αφανίστηκαν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το ντοκιμαντέρ της «Προχωρώντας μπροστά» επικεντρώνεται στην Καρολίνα Βαρόν, της οποίας η διαφυγή από την κατεχόμενη Ελλάδα κατά τη διάρκεια του πολέμου άλλαξε για πάντα τόσο τη δική της ζωή, όσο και της οικογένειάς της. Καθώς η αφήγηση μετακινείται από το θέμα της επιβίωσης σε εκείνο της μετανάστευσης, η ταινία εξετάζει πώς η ταυτότητα, η μνήμη και η ανθεκτικότητα γίνονται πεδία διαπραγμάτευσης μεταξύ των γενεών. Συνδυάζοντας προσωπικές μαρτυρίες με ιστορικό πλαίσιο, το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει το συναισθηματικό κόστος της επιβίωσης, ενώ φωτίζει ό,τι διατηρήθηκε, μεταμορφώθηκε και ξαναχτίστηκε μετά τον εκτοπισμό.
Το «Προχωρώντας μπροστά», κάνει παγκόσμια πρεμιέρα τη Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026, στις 20.00 στην αίθουσα «Φρίντα Λιάππα» στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και εντάσσεται στην ενότητα «Ανοιχτοί Ορίζοντες» του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ.
«Είμαι τόσο ενθουσιασμένη που η ταινία που θα κάνει πρεμιέρα εκεί, όπου ξεκίνησαν όλα, στη Βόρεια Ελλάδα. Και μου φαίνεται συγκλονιστικό που προβάλλεται μήνα Μάρτιο, τον μήνα που όλοι οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, της ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης απελάθηκαν από την Ελλάδα. Κατά μία έννοια είναι ένας φόρος τιμής σε εκείνους, κατά μία άλλη έννοια σκέφτομαι "είμαστε ακόμα εδώ"», λέει στη Voria η Καρολίν Κέι, ενθουσιασμένη που θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και με έκδηλη την αγωνία για την αποδοχή της ταινίας της.
Το διάρκειας 81 λεπτών ντοκιμαντέρ πηγαίνει πολύ πίσω στον χρόνο και ξεκινά από τις ρίζες της οικογένειας, στην Καβάλα και τη Δράμα της βουλγαρικής κατοχής, τη διαφυγής τους στον Βόλο της ιταλικής κατοχής και τις συνέπειες της επιστροφής τους.
Αυτό που κάνει την ταινία ασυνήθιστη είναι η μοναδική καλλιτεχνική της δεινότητα. Ακολουθώντας νήματα μνήμης, η σκηνοθέτης Καρολάιν Κέι κυριολεκτικά υφαίνει την κατακερματισμένη ιστορία της ελληνοεβραϊκής οικογένειάς της μέσα από συζητήσεις με ηλικιωμένους, ανακτημένα πλάνα και κεντήματα, αποκαλύπτοντας πώς μια διασπασμένη ταυτότητα μπορεί να ανακτηθεί παρά τη διαγραφή της κληρονομιάς τους. Χειροποίητοι χάρτες, κολάζ και φωτογραφίες απεικονίζουν τα κενά στη μνήμη και τα χαμένα ιστορικά αρχεία.
Σπάνιες προσωπικές μαρτυρίες -συμπεριλαμβανομένων της σφαγής της Δράμας το 1941 και τα τρένα του θανάτου προς το στρατόπεδο εξόντωσης της Τρεμπλίνκα στη βόρεια Πολωνίας- προβάλλονται μέσα από την οθόνη σε βαθιά ανθρώπινες αποκαλύψεις.
«Το 1943, λίγο πριν συγκεντρωθούν οι Εβραίοι από την Καβάλα και τη Δράμα, ο παππούς μου ζήτησε από τη γιαγιά μου να τον ακολουθήσει στον Βόλο, όπου κρυβόταν με την οικογένειά του. Όταν ξεκίνησα το έργο, είχα πιάσει αυτή την ιστορία αγάπης των παππούδων μου, ένα ειδύλλιο εν καιρώ πολέμου που, με πολλούς τρόπους, έσωσε τη γιαγιά μου από τη μοίρα σχεδόν όλων των Εβραίων στην Ελλάδα υπό βουλγαρική κατοχή, τον θάνατο. Αλλά καθώς έψαχνα και ερευνούσα την ιστορία, γοητεύτηκα από την ιδέα της ταυτότητας. Τι διακυβεύματα είχαν οι Βούλγαροι στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Πώς οι Χριστιανοί από τη Μικρά Ασία και οι Εβραίοι από την Καβάλα και τη Δράμα αντιλαμβάνονταν τι σήμαινε να είσαι "Έλληνας". Και αυτή η μετατόπιση ταυτότητας συνέβαινε ξανά και ξανά για την οικογένειά μου, αρχικά από την εξορία από την Ισπανία το 1492, αργότερα στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τη μετανάστευσή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Η ιδέα της εθνικής ταυτότητας και ο ορισμός του ποιος ανήκει ή ταιριάζει σε αυτήν, έγινε μια ιδέα στην οποία επέστρεφα ξανά και ξανά καθώς μάθαινα περισσότερα για την ιστορική συνέχεια της οικογένειάς μου. Και αυτές οι ιδέες δεν είναι τόσο ξένες στις συζητήσεις που κάνουμε σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή», μας λέει η Καρολάιν Κέι.
Στον ντοκιμαντέρ «Προχωρώντας μπροστά» ακούγονται αγγλικά, ελληνικά, αλλά και Λαντίνο, η Κέιν συνεργάστηκε με αρκετούς Έλληνες στην παραγωγή του και μεταξύ άλλων, ιστορικός σύμβουλος είναι ο Βασίλης Ριτζαλέος, από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
Όπως αναφέρει στη Voria η σκηνοθέτρια, μέσα από την ιστρία της οικογένειάς της εξερευνά «μια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε ακόμα και σήμερα: πώς δημιουργεί κανείς και ορίζει το "σπίτι" όταν ο έξω κόσμος δεν προσφέρει σταθερή βάση; Παρά την τραγωδία και την απώλεια, η ταινία αποκαλύπτει πως η ταυτότητα μπορεί να ανακτηθεί και να επαναπροσδιοριστεί». Καλύπτοντας πολλαπλές εξορίες και μεταναστεύσεις -από τη μεσαιωνική Ισπανία μέχρι τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1970- η οικογένεια Αλχανάτι επιχειρεί ξανά και ξανά να ορίσει τι σημαίνει να ανήκεις κάπου και πώς να βρεις το σπίτι σου.
Ανοίγει η αυλαία του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ξεκινά σήμερα και θα διαρκέσει έως την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 τόσο σε φυσικούς χώρους όσο και online. Σε αυτό θα προβληθούν 252 ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκους. Ανάμεσά τους και 80 παγκόσμιες πρεμιέρες, αριθμός-ρεκόρ για την ιστορία του Φεστιβάλ, αλλά και 32 διεθνείς και 11 ευρωπαϊκές πρεμιέρες. Η διοργάνωση θα διεξαχθεί στην ιστορική έδρα του, στις αίθουσες Ολύμπιον και Παύλος Ζάννας, στις αίθουσες του Λιμανιού, Φρίντα Λιάππα, Τώνια Μαρκετάκη, Τζον Κασσαβέτης, Σταύρος Τορνές, καθώς και στον κινηματογράφο Μακεδονικόν.
Η έναρξη απόψε το βράδυ γίνεται στο Ολύμπιον με το ντοκιμαντέρ της Άιβι Μίροπολ «Ρώτα την Ι Τζιν» για τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Τζιν Κάρολ, η οποία άσκησε μήνυση στον Ντόναλντ Τραμπ για σεξουαλική κακοποίηση και συκοφαντική δυσφήμιση και έγινε η μοναδική γυναίκα που τον κέρδισε δύο φορές σε δικαστική αίθουσα. Η ταινία πραγματοποιεί διεθνή πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη.
Η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026, με την προβολή του συγκλονιστικού, υποψήφιου για βραβείο Όσκαρ ντοκιμαντέρ «Ο κ. Κανένας εναντίον του Πούτιν» του Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν, σε συν-σκηνοθεσία Πάβελ «Πάσα» Ταλάνκιν. Το ίδιο βράδυ το Φεστιβάλ γιορτάζει το σινεμά με τη ζωντανή μετάδοση της τελετής απονομής των βραβείων Oscars και ένα ολονύχτιο πάρτι στο Ολύμπιον.
Η αγαπημένη ηθοποιός Ζιλιέτ Μπινός θα τιμήσει με την παρουσία της το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με την ιδιότητά της σκηνοθέτριας, καθώς θα παρουσιάσει το ντοκιμαντέρ «In-I In Motion», για τη συνεργασία της με τον διάσημο Βρετανό χορευτή και χορογράφο Άκραμ Καν. Η Μπινός θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη και ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου ενόψει της αντίστροφης μέτρησης για την τελετή απονομής των Βραβείων Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το 2027. Η μεγάλη σταρ θα μοιραστεί με το κοινό σκέψεις, εντυπώσεις και βιώματα για τη διττή πλέον ταυτότητά της ως ηθοποιού και σκηνοθέτη, σε ανοιχτή συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί στη διάρκεια του Φεστιβάλ.
