Ένα αυτοκίνητο και ένα όχημα της ΟΠΚΕ είναι σταματημένα στο φανάρι σε δρόμο της δυτικής Θεσσαλονίκης. Τη στιγμή εκείνοι οι αστυνομικοί βλέπουν από το διπλανό όχημα μια νεαρή γυναίκα που κάθεται στη θέση του συνοδηγού να τους κάνει τη χειρονομία – σύμβολο της κακοποίησης. Άμεσα οι αστυνομικοί της ΟΠΚΕ σταματούν μετά από λίγα μέτρα το αυτοκίνητο και το ζευγάρι οδηγείται στο αστυνομικό τμήμα με την υπόθεση να αναλαμβάνει το Γραφείο Ενδοοικογενειακής Βίας. Είναι η στιγμή που ουσιαστικά η «σιωπή σπάει» και ξεκινά η πορεία για την απελευθέρωση της νεαρής που όπως αποδείχθηκε ήταν θύμα ενδοοικογενειακής βίας. Για τον δράστη σχηματίστηκε δικογραφία και συνελήφθη.
Αυτή ήταν μια από τις πρόσφατες υποθέσεις που χειρίστηκε το ένα από τα τρία Γραφεία Ενδοοικογενειακής Βίας, τα οποία έχουν συσταθεί από το 2021 στη Θεσσαλονίκη. Μόνο τον Ιούνιο, έως τις 24 του μήνα, οι ειδικά εκπαιδευμένοι αστυνομικοί των συγκεκριμένων Γραφείων χειρίστηκαν 115 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Το φαινόμενο έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις, αν λάβει κανείς υπόψιν τα νούμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα Γραφεία Ενδοοικογενειακής Βίας στη Θεσσαλονίκη το πρώτο πεντάμηνο του 2023 (1η Ιανουαρίου – 31η Μαΐου) είχαν χειριστεί 174 περιστατικά, ενώ το ίδιο διάστημα τη φετινή χρονιά 338, καταγράφοντας αύξηση 95%, δηλαδή σχεδόν διπλασιάστηκαν.
«Σίγουρα υπάρχει αύξηση στον αριθμό των καταγγελιών, όπως αποδεικνύεται από τα στοιχεία. Δεν είμαστε όμως σίγουροι αν όντως μιλάμε για αύξηση καταγγελιών ή αύξηση περιστατικών, καθώς και στο παρελθόν τελούνταν τέτοιες συμπεριφορές αλλά δεν καταγγέλλονταν», επισημαίνει στη Voria.gr η Αστυνόμος Β΄του Επιτελικού Γραφείου Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας, Καλλιόπη Γκουρμή, σημειώνοντας πως πλέον οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο την Αστυνομία, η οποία έχει δώσει μεγάλη προτεραιότητα στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου φαινομένου. Πάντως, χαρακτηριστικό της τρομακτικής αύξησης είναι και το γεγονός ότι υπάρχουν εβδομάδες που καταγγέλλονται πάνω από 70 περιστατικά, για τα οποία γίνονται και μηνύσεις.
Τρία είναι τα Γραφεία Ενδοοικογενειακής Βίας που λειτουργούν επί 24ωρου βάσεως στη Θεσσαλονίκη -στο Α.Τ. Χαριλάου Ανάληψης, στο Α.Τ. Αμπελοκήπων Μενεμένης και στο Α.Τ. Λευκού Πύργου- και οι επικεφαλής τους είναι γυναίκες αστυνομικοί. Σε καθένα από αυτά υπηρετούν περίπου 15 ειδικά εκπαιδευμένοι αστυνομικοί (κάποιοι από αυτούς και με πτυχία Ψυχολογίας), ενώ διαθέτουν το δικό τους περιπολικό, το οποίο χρησιμοποιείται μόνο για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Στο τρίτο γραφείο που συστάθηκε στις αρχές Ιουνίου, στο Α.Τ. Χαριλάου Αναλήψεως, ήδη μέχρι στιγμής έχουν καταγγελθεί πάνω από 20 περιστατικά.
Διαβάστε - Οδηγίες από την ΕΛΑΣ για την καταγγελία περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας
Τα γραφεία έχουν διαμορφωθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μη θυμίζουν μία κλασική αστυνομική υπηρεσία. Η διαρρύθμισή τους είναι τέτοια ώστε το θύμα να νιώσει άνετα και να περιγράψει όσα έχει βιώσει. Υπάρχει ξεχωριστός χώρος για τα παιδιά του θύματος, τα οποία απασχολούνται εκεί. Παράλληλα, στις περιπτώσεις τέλεσης σωματικής ή σεξουαλικής φύσεως αδίκημα οδηγούνται στον ιατροδικαστή, με τους αστυνομικούς να κλείνουν το ραντεβού και να μεταφέρουν εκεί το θύμα. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει οικονομική δυνατότητα για νομική εκπροσώπηση, υπάρχουν προγράμματα που κατευθύνουν οι αστυνομικές αρχές, ώστε να βοηθηθεί το θύμα.
Η εφαρμογή Panic Button
Από την αρχή του έτους μέχρι το τέλος Μαΐου συνολικά 192 γυναίκες εγκατέστησαν την εφαρμογή Panic Button στο κινητό τους τηλέφωνο. Κάποιες από τις γυναίκες θύματα –μικρός αριθμός– μεταφέρθηκε σε safe house, δηλαδή σε καταφύγιο. Ακόμα όμως και για τα άτομα που έχουν επιλέξει να παραμείνουν στην οικία τους, λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας και υπάρχει συνεχής επικοινωνία. Παράλληλα, υπάρχει συνεργασία με τις εισαγγελικές αρχές ώστε να επιβληθούν άμεσα οι περιοριστικοί όροι.
Με το πάτημα μιας συγκεκριμένης ένδειξης στο κινητό τηλέφωνο του θύματος, στέλνεται άμεσα το σήμα στην Άμεση Δράση και σε λίγα λεπτά περιπολικό σπεύδει στο σημείο όπου βρίσκεται το θύμα, σε οποιοδήποτε μέρος στην Ελλάδα. «Έχουμε περιπτώσεις εδώ στη Θεσσαλονίκη που έσπευσε άμεσα το περιπολικό και μάλιστα συνέλαβε τον δράστη», τονίζει.
Δείτε ακόμη:
- Θεσσαλονίκη: Συνέλαβαν τον εν διαστάσει σύζυγό της όταν πάτησε το panic button
- 349 γυναίκες έκαναν χρήση του panic batton από την αρχή της εφαρμογής της (video)
Το Panic Button χορηγείτο σε όσες απευθύνονταν στα αστυνομικά τμήματα ή εξυπηρετούνταν στα συμβουλευτικά κέντρα του δικτύου της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων. Όσα όμως θύματα ενδοοικογενειακής βίας δεν έχουν αυτήν την εφαρμογή και βρίσκονται σε δύσκολη θέση μπορούν είτε να καλέσουν στην Άμεση Δράση είτε ακόμα και να στείλουν μήνυμα στο «100», με τα εξής στοιχεία: Ακριβή διεύθυνση – Ονοματεπώνυμο – Είδος επείγουσας ανάγκης (π.χ. «κινδυνεύει η ζωή μου», «δέχομαι βία από τον/τη σύζυγό μου»).
Ο ρόλος των πολιτών και το παράδειγμα από τη Θεσσαλονίκη
Εκτός όμως από τα ίδια τα θύματα που έχουν πλέον το θάρρος και ζητούν βοήθεια από τα Γραφεία Ενδοοικογενειακής Βίας και οι πολίτες καταγγέλλουν συμβάντα που πέφτουν στην αντίληψή τους. «Ακόμα και γείτονες ή περαστικοί μάς αναφέρουν περιστατικά και άμεσα πηγαίνουμε στο σημείο και κάνουμε την έρευνά μας», αναφέρει η κ. Γκουρμή. Αν και σε τέτοιες περιπτώσεις πολλές φορές οι αστυνομικοί έρχονται αντιμέτωποι με την αρνητική στάση του θύματος, στη συνέχεια, μετά από κατάλληλους χειρισμούς, το πρόσωπο που υφίσταται τη βία τούς ανοίγεται, μιλάει και λαμβάνει τη στήριξη που πρέπει. «Συνήθως στην αρχή μάς αναφέρουν ότι ήταν ένας απλός καβγάς, αλλά εμείς μπορούμε να καταλάβουμε από τη «γλώσσα του σώματος» του θύματος και συνεχίζουμε την επικοινωνία μαζί του και την έρευνα», αναφέρει η Αστυνόμος Β΄του Επιτελικού Γραφείου Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας. Καθοριστικός ήταν ο ρόλος ενός πολίτη πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη: είδε έναν άντρα να βγάζει τη σύντροφό του από το αυτοκίνητο και να τη σέρνει από τα μαλλιά. Πήρε τηλέφωνο την Άμεση Δράση και αστυνομικοί επιλήφθηκαν του περιστατικού. Και σε αυτήν την περίπτωση ο δράστης συνελήφθη. «Ο κόσμος, συγγενείς, φίλοι, γείτονες έχουν αφυπνιστεί και καταγγέλλουν συμβάντα, ακόμα και για φωνές ή καβγάδες που ακούνε», τονίζει η κ. Γκουρμή.
Δείτε επίσης:
- Θεσσαλονίκη: 42χρονος συνελήφθη για τον ξυλοδαρμό του πατέρα του μετά από κατάθεση του γιατρού
- Θεσσαλονίκη: Την απείλησε ο σύζυγός της με κατσαβίδι μέσα στο σπίτι τους
Ο ρόλος των αστυνομικών των Γραφείων Ενδοοικογενειακής Βίας δεν σταματά μέσα στα κτήριά τους. Εδώ και χρόνια πραγματοποιούν επισκέψεις σε σχολεία εβδομαδιαίως, ενημερώνοντας μαθητές, κυρίως Γυμνασίων και Λυκείων. Ακόμα και από αυτές τις ενημερωτικές εκδηλώσεις υπήρχαν περιπτώσεις που μαθητές κατήγγειλαν στους αστυνομικούς περιστατικά βίας που βίωναν μέσα στα σπίτια τους.