Σε διαπραγματευτικό «θρίλερ» για γερά νεύρα εξελίσσεται η σημερινή Σύνοδος Κορυφής ΕΕ - Τουρκίας, κυριολεκτικά στο σημείο «μηδέν» όσον αφορά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες διαχείρισης του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος. Στην κομβική, αυτή, σύσκεψη, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ προσήλθαν με «κοινή, αρνητική γραμμή» απέναντι στο ενδεχόμενο οριστικού σφραγίσματος των συνόρων, σενάριο που «έπαιξε» έντονα νωρίτερα στην ημέρα, όταν και διέρρευσε το αρχικό προσχέδιο ανακοίνωσης του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που θα ακολουθήσει τη συνάντηση των «28» με τον Αχμέτ Νταβούτογλου.

Προσερχόμενη στη Σύνοδο, η κα. Μέρκελ χαρακτήρισε «δύσκολες» τις διαπραγματεύσεις, ενώ επέμεινε πως το κλειδί βιώσιμης λύσης είναι η συνεργασία με την Τουρκία και όχι οι μονομερείς ενέργειες. Από την πλευρά του, ο κ. Τσίπρας επισήμανε πως «μία από τις θεμελιώδεις μας αρχές ήταν ο επιμερισμός της ευθύνης, ο επιμερισμός των βαρών και η αλληλεγγύη και περιμένω ότι αυτές οι αρχές είναι για όλους, οι κανόνες είναι για όλους και όλοι πρέπει να εφαρμόζουμε τις κοινές μας αποφάσεις».

Οι Τούρκοι απαιτούν «ακόμη περισσότερα»

Την ίδια στιγμή, το γεύμα των «28» με τον Αχμέτ Νταβούτογλου ξεκίνησε με καθυστέρηση μετά τις 14:30 (ώρα Ελλάδας) και η διαπραγμάτευση, όπως συμφώνησαν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, παρατάθηκε, μετά την κατάθεση «νέων προτάσεων» της Άγκυρας για τη μείωση των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη, αλλά και τη διατύπωση νέων απαιτήσεων από τον Τούρκο πρωθυπουργό για τα ανταλλάγματα τα οποία θα λάβει η χώρα του.

«Προσφέρουν περισσότερα, αλλά ζητούν και περισσότερα», δήλωσε στο πρακτορείο Reuters Ευρωπαίος αξιωματούχος. Η Τουρκία φέρεται να ζητεί περισσότερα από 3 δισ. ευρώ ως βοήθεια για τη συντήρηση των Σύρων προσφύγων που φιλοξενούνται στο έδαφός της, επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και άμεση εφαρμογή της κατάργησης της βίζας για τους Τούρκους που επιθυμούν να ταξιδέψουν στην Ευρώπη από την άνοιξη του 2016.

Η Άγκυρα προσφέρει σε αντιστάθμισμα την υποδοχή μη Σύρων μεταναστών στους οποίους η Ευρώπη θα αρνηθεί το άσυλο, καθώς και επιστροφή στο έδαφός της όσων συλλαμβάνονται σε τουρκικά χωρικά ύδατα.

Η Σύνοδος θα συνεχιστεί το βράδυ, ώστε να γίνει προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας ΕΕ - Τουρκίας, με βάση τα νέα δεδομένα.

Ήδη έχει ακυρωθεί η προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου, μετά το γεύμα, μεταξύ του πρόεδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και του Τούρκου πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου. Μετά το γεύμα θα ακολουθήσει, η Σύνοδος των 28 ηγετών και μετά το τέλος της θα επιστρέψει ο κ. Νταβούτογλου για το δείπνο.

Σε προσχέδιο ανακοίνωσης αναφέρεται ότι η ΕΕ θα διασφαλίσει μεγάλης κλίμακας και με διαδικασία fast-track επιστροφές παράτυπων μεταναστών που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας στην Τουρκία. Ωστόσο, η όλη διαπραγμάτευση φαίνεται ότι εξελίσσεται σε «ανατολίτικο παζάρι», κατά δήλωση διπλωμάτη στους Financial Times.

Βαλκανικός διάδρομος: Γερμανικό «ναι», γαλλικό «όχι»

 «Δεν μπορεί να κλείσει οτιδήποτε», τόνισε σχετικά με το ζήτημα των συνόρων η Γερμανίδα καγκελάριος προσερχόμενη στη Σύνοδο ΕΕ-Τουρκίας, σημειώνοντας ότι οι προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές «πρέπει να μειωθούν όχι μόνο για μερικές χώρες, αλλά για όλες, που σημαίνει και για την Ελλάδα».

Υπογράμμισε ότι απαιτείται «βιώσιμη λύση» που αφορά στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ «και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με τη συνεργασία της Τουρκίας», προκρίνοντας σταθερά την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης ΕΕ-Τουρκίας έναντι μονομερών λύσεων για το προσφυγικό.

«Ελπίζω ότι θα κάνουμε ένα παραπάνω βήμα σήμερα για την επίτευξη αυτών των στόχων, αλλά αυτό προϋποθέτει δύσκολες διαπραγματεύσεις, γι' αυτό νομίζω ότι θα χρειαστούν μερικές ώρες μέχρι να έχουμε αποτέλεσμα» σημείωσε.

Στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η Άνγκελα Μέρκελ αναμένεται να σταθεί ενάντια στη διατήρηση στα τελικά συμπεράσματα της φράσης που αναφέρεται στο «κλείσιμο του διαδρόμου των Δυτικών Βαλκανίων», εξέλιξη που δικαίωνε τις μέχρι τώρα ενέργειες της Αυστρίας.

Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι ενώ μέχρι χθες, Κυριακή, είχε επικρατήσει η αυστριακή θέση για σαφή σχετική αναφορά στα συμπεράσματα, όπως φαίνεται και από το προσχέδιο των συμπερασμάτων που έχει διαρρεύσει, συντονισμένες αντιδράσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Γερμανίδα Καγκελάριο και την ελληνική κυβέρνηση είχαν ως αποτέλεσμα να αλλάξει η βάση διαπραγμάτευσης.

Ως εκ τούτου, λίγη ώρα πριν την έναρξη της Συνόδου, οι βασικές προτεραιότητες σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι να συνεχίσει η Ελλάδα τις εργασίες ολοκλήρωσης των hotspots, να φέρει αποτελέσματα η επιχείρηση του ΝΑΤΟ και της Frontex στο Αιγαίο, να δεχθεί η Τουρκία την επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών πριν από την 1η Ιουνίου και να ξεκινήσει διαδικασία μετεγκατάστασης προσφύγων απευθείας από την Τουρκία.

Ενισχύοντας την ίδια εικόνα, η εκπρόσωπος της Άνγκελα Μέρκελ χαρακτήρισε από το Βερολίνο «εικασίες» την αναφορά σε κλείσιμο του βαλκανικού διαδρόμου στο τελικό ανακοινωθέν, σημειώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Έλαβα γνώση των πληροφοριών αυτών, ότι διατυπώνονται εικασίες για κλείσιμο του διαδρόμου των Βαλκανίων. Όμως θέλω να πω ότι πρόκειται για εικασίες, οι διαπραγματεύσεις, οι συζητήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη και πρέπει να περιμένουμε» δήλωσε η Κριστιάνε Βιρτς στους δημοσιογράφους.

«Δεν νομίζω ότι αυτή η Σύνοδος είναι μία Σύνοδος στην οποία θα κλείσουν πόρτες, αλλά το αντίθετο: ελπίζω ότι θα βρούμε λογικές και ανθρωπιστικές λύσεις να βοηθήσουμε τους πρόσφυγες, οι οποίοι χρειάζονται επειγόντως την προστασία μας» δήλωσε από πλευράς του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ για το προσφυγικό.

«Εδώ πρέπει να γίνει και η διαπίστωση ότι και άλλοι οι οποίοι ψάχνουν μια καλύτερη ζωή, χρειάζονται την προστασία μας» επισήμανε επίσης ο Σουλτς. «Έχω κατανόηση γι' αυτό, αλλά σε αυτήν την προσφυγική κρίση πρέπει, επιφυλασσόμενοι να εξετάσουμε ειδικές περιπτώσεις, να απορρίψουμε το αίτημά τους και να τους αποστείλουμε πίσω, ώστε να καταστεί δυνατή η βοήθεια γι' αυτούς που πράγματι την χρειάζονται, ιδίως για οικογένειες από τη Συρία και το Ιράκ. Σε αυτό χρειαζόμαστε και τη συνεργασία της Τουρκίας και ελπίζω ότι σήμερα θα κάνουμε μερικά βήματα» επισήμανε.

«H Γαλλία υποστηρίζει ένα σχέδιο που βασίζεται στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, στη συνεργασία ΕΕ-Τουρκίας και στην αλληλεγγύη προς την Ελλάδα», δήλωσε την ίδια στιγμή προσερχόμενος στις εργασίες της συνόδου ΕΕ-Τουρκίας ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ.

Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία της Τουρκίας με την ΕΕ, ο Ολάντ τόνισε ότι πρέπει να είναι «ειλικρινής και αποτελεσματική». Όπως είπε, θα ζητηθεί η δέσμευση της Τουρκίας να καταπολεμήσει τους διακινητές, να δεχτεί την επανεισδοχή των οικονομικών μεταναστών που ήρθαν στην Ευρώπη από το έδαφός της, ενώ παράλληλα η Ευρώπη εξετάζει ένα πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφύγων απευθείας από την Τουρκία.

Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων στο Αιγαίο, ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι αναμένονται αποτελέσματα από τη ναυτική δύναμη του ΝΑΤΟ στην περιοχή.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο Φρανσουά Ολάντ είπε ότι θα της παρασχεθεί βοήθεια, καθώς βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης και είναι η πρώτη χώρα εισόδου για τους πρόσφυγες. Παραδέχτηκε ότι σήμερα ο δρόμος των Δυτικών Βαλκανίων είναι κλειστός και, όπως είπε, η Ελλάδα θα δεχτεί σημαντικό αριθμό προσφύγων που συνεχίζουν να έρχονται -και γι' αυτό πρέπει να βοηθηθεί. Όπως είπε ο Γάλλος πρόεδρος, η λύση είναι να μειωθούν οι ροές των προσφύγων και γι' αυτό χρειάζεται η συνεργασία με την Τουρκία.

Το δημοσίευμα που έβαλε τη φωτιά

«Οι 28 χώρες της ΕΕ συμφώνησαν την Κυριακή να κλείσουν τον Δρόμο των Βαλκανίων. Το κύμα των παράνομων μεταναστών που μεταφέρονται στα δυτικά Βαλκάνια φτάνει στο τέλος του: αυτός ο δρόμος θα είναι στο εξής κλειστός», ανέφερε το προσχέδιο συμπερασμάτων, το οποίο δόθηκε αρχικά στη Σύνοδο Κορυφής της Δευτέρας.

«Η ΕΕ θα στηρίξει την Ελλάδα σε αυτή τη δύσκολη στιγμή και θα κάνει το μάξιμουμ για να τη βοηθήσει να διαχειριστεί την κατάσταση», συνεχίζει το κείμενο, στο οποίο είχαν ήδη συμφωνήσει οι 28 πρέσβεις των χωρών-μελών, και η Ελλάδα.

Τουσκ: Θα κλείσουμε τη διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων

Στην επιστολή του προς τους Ευρωπαίους ηγέτες ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, είναι ξεκάθαρος. «Το οριστικό τέλος της πολιτικής "προώθησης των μεταναστευτικών ροών" και των ανοιχτών συνόρων πρέπει να επαναβεβαιωθεί απ' όλους», σημειώνει.

«Με αυτόν τον τρόπο θα κλείσουμε τη διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων, η οποία αποτελούσε είσοδο για 880.000 μετανάστες το 2015 και 128.000 το 2016», σημειώνει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την «ευρωπαϊκή συναίνεση».

Σε ό,τι αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια για τους πρόσφυγες στις χώρες της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη έτοιμο μηχανισμό έκτακτης ανάγκης, συνολικού ποσού 700 εκατ. ευρώ, την τριετία 2016 -2018. Ένα μεγάλο τμήμα των κονδυλίων αυτών προορίζεται για την Ελλάδα, όπου έχει δημιουργηθεί σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, με δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες εγκλωβισμένους στο έδαφός της.

«Όπως είπε ο πρωθυπουργός Τσίπρας, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να γίνει η Ελλάδα αποθήκη ψυχών» επισημαίνει στην επιστολή του ο Ντ. Τουσκ. Ο ίδιος καλεί τους 28 ηγέτες να συμφωνήσουν ότι όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ταχείας μετεγκατάστασης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών συνεπειών για τους πρόσφυγες, κυρίως στην Ελλάδα, με ταχύ και αποτελεσματικό τρόπο.