Αλλαγές σε πρόσωπα αλλά και στις ισορροπίες στα συλλογικά όργανα της αυτοδιοίκησης φέρνουν τα αποτελέσματα των εκλογών του Οκτωβρίου.
Τη στιγμή που κάποια Πρωτοδικεία ακόμα δεν έχουν προχωρήσει καν στην επίσημη ανακήρυξη των επιτυχόντων συνδυασμών, ήδη έχουν αρχίσει οι ζυμώσεις σε επίπεδο κομμάτων και στελεχών της αυτοδιοίκησης για τις αρχαιρεσίες που θα πραγματοποιηθούν τους πρώτους μήνες του 2024 και από τις οποίες θα προκύψουν τα νέα διοικητικά συμβούλια στις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων και στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος.
Παρότι στον χάρτη των αυτοδιοικητικών εκλογών λίγοι είναι οι υποψήφιοι δήμαρχοι που χρωματίστηκαν κομματικά, μία πρώτη εκτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος δείχνει ότι η Νέα Δημοκρατία είχε απώλειες, κερδίζοντας περί τους 200 από τους συνολικά 332 δήμους της χώρας, έναντι 220 το 2019. Σημαντική είναι η αύξηση των δήμων που κέρδισαν υποψήφιοι που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, συνολικά περί τους 110 έναντι 95, αλλά και από το ΚΚΕ, το οποίο εξέλεξε έξι δημάρχους έναντι δύο. Περίπου στα ίδια βρίσκεται ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ο οποίος έβγαλε πέντε δημάρχους, ωστόσο έδωσε στήριξη σε τουλάχιστον πέντε ακόμα μαζί με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, τους οποίους προσμετρά στη δυναμική του.
Παρά τις ανακατατάξεις, πάντως, οι συσχετισμοί δεν φαίνεται να αλλάζουν και θεωρείται δεδομένο ότι η διοίκηση της ΚΕΔΕ θα παραμείνει σε γαλάζια χέρια. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να χάσει κάποιες έδρες στο διοικητικό συμβούλιο, όπου είχε την υπεροπλία το 2019, εκλέγοντας τα 19 (20 μαζί με τον Κώστα Μπακογιάννη, τον δήμαρχο Αθηναίων που συμμετέχει ex officio) από τα 31 μέλη. Αντίστοιχα, το ΠΑΣΟΚ έχει βάσιμες ελπίδες να ενισχύσει την παρουσία του ανεβάζοντας τον αριθμό των έξι -σήμερα- μελών του και το ΚΚΕ να πάρει έδρα, κάτι που δεν κατάφερε στις προηγούμενες εκλογές.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Κεντρική Μακεδονία, όπου η Νέα Δημοκρατία φέρεται να εκλέγει 25 από τους συνολικά 38 δήμους, έχει όμως επίσης απώλειες και μάλιστα σε μεγάλους δήμους, όπως αυτούς της Θεσσαλονίκης και της Καλαμαριάς, αλλά και σε άλλες μεγάλες πόλεις, όπως είναι οι Σέρρες. Οι υπόλοιποι δήμαρχοι ανήκουν είτε στο ΠΑΣΟΚ είτε στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς, οπότε και σε αυτή την περίπτωση το κόμμα της κυβέρνησης έχει το πάνω χέρι. Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ εκτιμάται ότι θα ανεβάσει τα ποσοστά του και εξαιτίας της αλλαγής του εκλογικού νόμου.
Έμπειρο στέλεχος της αυτοδιοίκησης ανέφερε στη Voria.gr ότι στο ζήτημα της εκλογής των εκπροσώπων των δήμων η νέα εγκύκλιος που θα εκδώσει το υπουργείο Εσωτερικών πιθανότατα θα έχει διαφοροποιήσεις, καθώς αυτή του 2019 ήταν δομημένη επάνω στο σύστημα της απλής αναλογικής. Ο ίδιος εξέφρασε την εκτίμηση ότι πιθανόν να επιστρέψουμε στα όσα ίσχυαν προ του 2019, δηλαδή τα 3/5 των εκπροσώπων να προέρχονται από την πλειοψηφούσα παράταξη, ποσοστό που ίσχυσε και στην κατανομή των εδρών στο δημοτικό συμβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι οι εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ θα είναι εν δυνάμει περισσότεροι, δεδομένου ότι το κόμμα έχει επιρροή στους δήμους που έχουν και τους περισσότερους εκλέκτορες. Αυτό, βέβαια, μπορεί να ισοφαριστεί από το γεγονός ότι το κόμμα δεν κατέβασε ψηφοδέλτια σε επίσης μεγάλους δήμους, όπως Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Κορδελιού – Ευόσμου και Παύλου Μελά.
Οι διεκδικητές και οι αλλαγές
Την ανανέωση της θητείας του στη προεδρία της ΚΕΔΕ φαίνεται πως θα διεκδικήσει ο δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, ο οποίος εξελέγη ομόφωνα μετά την παραίτηση του δημάρχου Τρικκαίων, Δημήτρη Παπαστεργίου, ο οποίος υπουργοποιήθηκε. «Είμαι πρόεδρος, το φυσικό είναι να κατεβώ», είπε χαρακτηριστικά στη Voria.gr, ωστόσο τηρεί στάση αναμονής, καθώς ακόμα η Νέα Δημοκρατία δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά της. Άλλωστε, παραμένει νωπή η μνήμη τής -τουλάχιστον- άκομψης ανακοίνωσης του κόμματος μετά την εκλογή του, με την οποία έχριζε υποψήφιο τον Κώστα Μπακογιάννη, ο οποίος τελικά δεν επανεξελέγη. Ενδιαφέρον φέρονται να έχουν ήδη εκδηλώσει ο δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος και ο δήμαρχος Αγρινίου, Γιώργος Παπαναστασίου.
Νέο επικεφαλής θα αναζητήσουν το επόμενο διάστημα η παράταξη «Αυτοδιοικητικό Κίνημα» που πρόσκειται στο ΠΑΣΟΚ, καθώς ο δήμαρχος, Ήλιδος Γιάννης Λυμπέρης, που ηγείτο του ψηφοδελτίου, δεν κατάφερε να εκλεγεί, αλλά και η «Προοδευτική Αυτοδιοικητική Συνεργασία» που υποστηρίχθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, που μένει επίσης ακέφαλη μετά την ήττα του δημάρχου Λαρισαίων, Απόστολου Καλογιάννη.
Αντιθέτως, στην ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας δεν αναμένονται αλλαγές, με τον δήμαρχο Πυλαίας – Χορτιάτη, Ιγνάτιο Καϊτεζίδη, να διεκδικεί -εκτός απροόπτου- την επανεκλογή του και τον δήμαρχο Νεάπολης – Συκέων, Σίμο Δανιηλίδη, να τίθεται πιθανότατα εκ νέου επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοικητικό Κίνημα Κεντρικής Μακεδονίας».
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της κάλπης, τα νέα διοικητικά συμβούλια της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας και της ΚΕΔΕ θα είναι σημαντικά διαφοροποιημένα, καθώς πολλοί εν ενεργεία δήμαρχοι δεν κατάφεραν να επανεκλεγούν. Στην ΠΕΔ-ΚΜ αυτό αφορά τέσσερις από τους δέκα δημάρχους που συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο και συγκεκριμένα τους Γιάννη Δαρδαμανέλη (Καλαμαριάς), Δημήτρη Δεμουρτζίδη (Παύλου Μελά), Κλεάνθη Μανδαλιανό (Κορδελιού – Ευόσμου) και Φώτη Δομουχτσίδη (Σιντικής).
Ακόμα μεγαλύτερη είναι η αλλαγή στη ΚΕΔΕ, όπου δεν εκλέχτηκαν οι 13 από τους 20 δημάρχους του δ.σ. Από αυτούς μάλιστα οι οχτώ προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία (Κώστας Μπακογιάννης – Αθήνας, Αλέξανδρος Χρυσάφης – Σερρών, Κώστας Κουκοδήμος – Κατερίνης, Κωσταντίνος Κουκάς – Μυκόνου, Μερόπη Υδραίου - Κεντρικής Κέρκυρας, Δημήτρης Κάρναβος – Καλλιθέας, Χρήστος Τσιρογιάννης - Άρτας και Νίκος Μελετίου Ασπροπύργου που δεν ήταν υποψήφιος), οι δύο από το ΠΑΣΟΚ (Γιάννης Λυμπέρης – Ήλιδας και Λάζαρος Μαλούτας - Κοζάνης), δύο από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ (Απόστολος Καλογιάννης - Λαρισαίων και Πολυξένη Κακαλή - Αγίου Ευστρατίου), καθώς και ο ανεξάρτητος δήμαρχος Νίκαιας-Ρέντη, Γιώργος Ιωακειμίδης, ο οποίος ήταν υποψήφιος περιφερειάρχης Αττικής.
Η διαδικασία μέχρι τις εκλογές
Μετά τις αποφάσεις των κατά τόπους Πρωτοδικείων θα βγει η εγκύκλιος από το υπουργείο Εσωτερικών με αναλυτικές οδηγίες σχετικά με τα όσα προβλέπονται για την έναρξη της θητείας των νέων δημάρχων, αλλά και για προβλεπόμενες αρχαιρεσίες για την ανάδειξη των εκπροσώπων των δήμων στη γενική συνέλευση των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων της χώρας. Από τα μέσα Δεκεμβρίου θα αρχίσουν οι ορκωμοσίες των νέων δημάρχων και δημοτικών συμβούλων που θα αναλάβουν από 1η Ιανουαρίου καθώς και οι δημαιρεσίες για την ανάδειξη των προεδρείων των δημοτικών συμβουλίων.
Είτε στην πρώτη συνεδρίαση του σώματος είτε σε επόμενη θα γίνει η εκλογών των εκπρόσωπων στην ΠΕΔ. Για την περίπτωση της Κεντρικής Μακεδονίας οι εκπρόσωποι είναι συνολικά 200 με βάση την εγκύκλιο του 2019, εκ των οποίων οι 38 είναι οι δήμαρχοι της περιφέρειας και οι 162 δημοτικοί σύμβουλοι. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας στους δήμους, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης θα συγκαλέσει τη γενική συνέλευση, η οποία θα αναδείξει το 25μελές διοικητικό συμβούλιο της ΠΕΔ και τους εκπροσώπους της Κεντρικής Μακεδονίας στη γενική συνέλευση της ΚΕΔΕ. Οι συνολικά 510 (με βάση τα όσα ίσχυαν) εκπρόσωποι της χώρας θα εκλέξουν και τα 31 μέλη του νέου διοικητικού συμβουλίου του κορυφαίου συλλογικού οργάνου της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης.