Επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη νέου μνημονίου ύψους 82-86 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης, μόλις νομοθετήσει η ελληνική Βουλή και γίνουν όλα τα απαραίτητα βήματα και αναλύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προαναγγέλλει επί της ουσίας η συμφωνία της Ελλάδας με τους δανειστές στην ολονύκτια Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της Ευρωζώνης, το κείμενο της οποίας δόθηκε πριν από λίγο στη δημοσιότητα.
Θα πρέπει να σημειωθεί πως η Αθήνα δεν έχει ακόμη «κλειδώσει» το τρίτο μνημόνιο. Αυτό που συμφωνήθηκε μεταξύ των ηγετών είναι να γίνουν άμεσα κινήσεις από την ελληνική Βουλή, να περάσουν τα απαιτούμενα μέτρα έως τις 22 Ιουλίου, ούτως ώστε να αρχίσει η συζήτηση για το τρίτο πρόγραμμα.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο ανακοινωθέν του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωζώνης «χαιρετίζει τις δεσμεύσεις των ελληνικών αρχών να νομοθετήσουν χωρίς καθυστέρηση μια πρώτη δέσμη μέτρων» τα οποία έχουν συμφωνηθεί με τους θεσμούς.
Η σημερινή συμφωνία προδιαγράφει, μεταξύ άλλων, ένα τριετές δάνειο ύψους 82 - 86 δισ. ευρώ, την ψήφιση βασικών μέτρων έως την Τετάρτη 15 Ιουλίου, την έγκριση της τελικής συμφωνίας από τα ξένα κοινοβούλια, βραχυπρόθεσμο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για Ιούλιο-Αύγουστο και τη χρηματοδότηση των τραπεζών.
Σημαντικό μέρος στο κείμενο καταλαμβάνει η πρόβλεψη για κρατικοποιήσεις 50 δισ. ευρώ μεταφορά κρατικής περιουσίας ύψους 50 δισ. σε ειδικό ταμείο στην Ελλάδα, χρήματα που θα κατευθυνθούν σε ένα νέο ανεξάρτητο Ταμείο που θα εδρεύει στην Αθήνα. Μέσω του Ταμείου αυτού, θα διατεθούν χρήματα για την αποπληρωμή του χρέους, για την επιστροφή των χρημάτων που θα χρειαστούν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, αλλά και για την χρηματοδότηση της ανάπτυξης.
Παράλληλα, υπάρχει αναφορά σε αναπτυξιακό πακέτο 35 δισ. ευρώ (πακέτο Γιούνκερ) και ρητή δέσμευση για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.
Αναλυτικά το επτασέλιδο κείμενο της συμφωνίας:
«Η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωζώνης τονίζει την επιτακτική ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη προς τις ελληνικές αρχές ως προϋπόθεση για μια πιθανή συμφωνία στο μέλλον για ένα νέο πρόγραμμα ESM. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυριότητα από τις ελληνικές αρχές είναι το κλειδί, και την επιτυχή εφαρμογή και θα πρέπει να ακολουθήσουν πολιτικές δεσμεύσεις.
Ενα κράτος μέλος της ευρωζώνης ζητεί χρηματοδοτική συνδρομή από τον ESM αναμένεται να απευθύνει, όταν είναι δυνατό, ένα παρόμοιο αίτημα στο ΔΝΤ. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση ώστε Eurogroup να συμφωνήσει για ένα νέο πρόγραμμα ESM. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα θα ζητήσει τη συνέχιση της στήριξης του ΔΝΤ (παρακολούθηση και
χρηματοδότηση) από τον Μάρτιο του 2016.
Λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη με την Ελλάδα, η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωζώνης χαιρετίζει τις δεσμεύσεις της των Ελληνικών αρχών να νομοθετήσουν χωρίς καθυστέρηση μια πρώτη δέσμη μέτρων. Αυτά τα μέτρα, που λαμβάνονται σε πλήρη προηγούμενη συμφωνία με τους Θεσμούς θα περιλαμβάνουν:
Έως τις 15 Ιουλίου:
• Εξορθολογισμός του συστήματος ΦΠΑ και διεύρυνση της φορολογικής βάσης με αύξηση των εσόδων
• Αμεσα μέτρα για τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου προγράμματος μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος
• Διασφάλιση της πλήρους νομικής ανεξαρτησία της ΕΛΣΤΑΤ
• Πλήρη εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της Συνθήκης για τη Σταθερότητα, τον Συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση, ιδίως μέσω του Δημοσιονομικού Συμβουλίου που θα τεθεί σε λειτουργία πριν από την οριστικοποίηση του Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) και την εισαγωγή οιονεί αυτόματης περικοπής δαπανών σε περίπτωση απόκλισης από τους φιλόδοξους στόχους του πρωτογενούς πλεονάσματος μετά από έγκριση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου και υπό την προηγούμενη έγκριση των Θεσμών.
Μέχρι τις 22 Ιουλίου
- Υιοθέτηση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η οποία είναι μια πολύ σημαντική αναθεώρηση των διαδικασιών και ρυθμίσεων για το σύστημα αστικής δικαιοσύνης και μπορεί να επιταχύνει σημαντικά τη δικαστική διαδικασία και τη μείωση του κόστους.
- Η μεταφορά του BRRD (σ.σ. η κοινοτική οδηγία για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών) με την βοήθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αμέσως, και μόνο μετά τη νομική υλοποίηση των πρώτων τεσσάρων προαναφερθέντων μέτρων και την έγκριση όλων των δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται σε αυτό το έγγραφο από την ελληνική Βουλή, και μετά την επαλήθευση από τους Θεσμούς και το Eurogroup, θα μπορέσει να ληφθεί μια απόφαση που θα αναθέτει στους Θεσμούς να διαπραγματευτούν ένα Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU). Η απόφαση θα ληφθεί με την προϋπόθεση ότι οι εθνικές διαδικασίες θα έχουν ολοκληρωθεί και εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 13 της Συνθήκης για τον ESM και οι προϋποθέσεις, βάσει της αξιολόγησης που αναφέρεται στο άρθρο 13.1.
Για να σχηματοποιηθεί η βάση μιας επιτυχημένης ολοκλήρωσης του Μνημονίου Κατανόησης, οι ελληνικές μεταρρυθμιστικές προτάσεις πρέπει να ενισχυθούν σημαντικά ώστε να λαμβάνουν υπόψη την έντονη επιδείνωση της οικονομικής και δημοσιονομικής θέσης της χώρας τον τελευταίο χρόνο. Η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να δεσμευτεί επίσημα ότι θα ενισχύσει τις προτάσεις σε μια σειρά τομέων που έχουν σημειώσει οι θεσμοί, με ένα ικανοποιητικό και ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα για νομοθέτηση και υλοποίηση, όσον αφορά σε δομικές μεταρρυθμίσεις, ορόσημα και ποσοτικούς στόχους, για να υπάρξει σαφήνεια για την κατεύθυνση των πολιτικών μεσοπρόθεσμα.
Η Ελλάδα θα πρέπει, σε συνεργασία με τους θεσμούς:
- Να προχωρήσει σε φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό και να εξειδικεύσει πολιτικές που θα καλύπτουν πλήρως τη δημοσιονομική επίπτωση από την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου (σ.σ. ΣτΕ) για τη μεταρρύθμιση του 2012. Να εφαρμόσει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος ή κοινά συμφωνημένα εναλλακτικά μέτρα έως τον Οκτώβριο του 2015.
- Να υιοθετήσει πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων με ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης όλων των συστάσεων στην εργαλειοθήκη (Toolkit I) του ΟΟΣΑ, μεταξύ των οποίων τα ανοιχτά καταστήματα τις Κυριακές, τις περιόδους εκπτώσεων, την ιδιοκτησία των φαρμακείων, το γάλα και το ψωμί, την πώληση των μη υποχρεωτικώς συνταγογραφούμενων φαρμάκων, καθώς και το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων που είναι κρίσιμα από μακροοικονομικής άποψης, όπως οι ακτοπλοϊκές μεταφορές. Σε ότι αφορά το Toolkit II του ΟΟΣΑ, η μεταποίηση θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα προαπαιτούμενα.
- Στις αγορές ενέργειας, θα πρέπει να προχωρήσει με την ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ, εκτός εάν μπορέσουν να βρεθούν ισοδύναμα μέτρα με αντίστοιχη επίπτωση στον ανταγωνισμό, όπως συμφωνήθηκε από τους θεσμούς.
- Στις αγορές εργασίας, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια τολμηρή αναθεώρηση και εκσυγχρονισμός του πλαισίου συλλογικών διαπραγματεύσεων και –λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες και τις καλύτερες τακτικές- των ομαδικών απολύσεων, σε ευθυγράμμιση με το χρονοδιάγραμμα και την προσέγγιση που συμφωνήθηκε με τους θεσμούς. Στο πλαίσιο αυτής της αναθεώρησης, οι πολιτικές στην αγορά εργασίας θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές καλύτερες πρακτικές και δεν θα πρέπει να υπάρξει επιστροφή σε παλαιότερες πολιτικές που δεν είναι συμβατές με το στόχο της προώθησης διατηρήσιμης ανάπτυξης.
- Να υιοθετήσει τα απαραίτητα βήματα για την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού κλάδου, συμπεριλαμβανομένων αποφασιστικών ενεργειών για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και μέτρων για την ενίσχυση της διακυβέρνησης του ΤΧΣ και των τραπεζών, ιδιαίτερα εξαλείφοντας την όποια πιθανότητα πολιτικής παρέμβασης ιδιαίτερα στις διαδικασίες διορισμού.
Επιπλέον, οι Ελληνικές αρχές θα αναλάβουν τις ακόλουθες ενέργειες:
- Να αναπτύξουν ένα σημαντικά ενισχυμένο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων με βελτιωμένη διακυβέρνηση. Πολύτιμα ελληνικά περιουσιακά στοιχεία (valuable Greek assets) θα μεταφερθούν σε ένα ανεξάρτητο Ταμείο που θα μετατρέψει σε χρήμα (monetize) τα περιουσιακά στοιχεία μέσω ιδιωτικοποιήσεων και άλλων μέσων. Η νομισματοποίηση των περιουσιακών στοιχείων θα είναι μια πηγή ώστε να καταβληθούν οι προγραμματισμένες αποπληρωμές του νέου δανείου του ESM και για να δημιουργηθούν κατά τη διάρκεια ισχύος του νέου δανείου συνολικά 50 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 25 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και άλλων περιουσιακών στοιχείων και το 50% από κάθε ευρώ που απομένει (δηλαδή 50% από τα 25 δισ. ευρώ) θα χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ και το υπόλοιπο 50% θα χρησιμοποιηθεί για επενδύσεις. Το Ταμείο αυτό θα ιδρυθεί στην Ελλάδα και θα το διαχειρίζονται Ελληνικές Αρχές υπό την εποπτεία των αρμόδιων Ευρωπαϊκών Θεσμών. Σε συμφωνία με τους Θεσμούς και με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, θα πρέπει να υιοθετηθεί νομικό πλαίσιο για να διασφαλιστούν οι διαφανείς διαδικασίες και η επαρκής τιμολόγηση της πώλησης των περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τις αρχές και τα πρότυπα του ΟΟΣΑ για τη διαχείριση των Κρατικών Επιχειρήσεων.
- Σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της ελληνικής κυβέρνησης, να εκσυγχρονίσει και να ενισχύσει σημαντικά την ελληνική διοίκηση, και να θέσει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την αύξηση των δυνατοτήτων και την από-πολιτικοποίηση της ελληνικής διοίκησης. Μια πρώτη πρόταση θα πρέπει να παρασχεθεί μέχρι τις 20 Ιουλίου κατόπιν συζήτησης με τους Θεσμούς. Η Ελληνική κυβέρνηση δεσμεύεται να μειώσει περαιτέρω τα κόστη της ελληνικής διοίκησης, εναρμονιζόμενη με το πρόγραμμα που έχει συμφωνηθεί με τους Θεσμούς.
- Να ομαλοποιήσει πλήρως τις μεθόδους εργασίας (working methods) με τους Θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων εργασιών επί τόπου στην Αθήνα, για να βελτιωθεί η εφαρμογή και η παρακολούθηση του προγράμματος. Η κυβέρνηση πρέπει να συσκέπτεται και να συμφωνεί με τους Θεσμούς για όλα τα νομοσχέδια σε σχετικούς τομείς, με επαρκή χρονικό περιθώριο πριν την υποβολή τους για δημόσια διαβούλευση ή στη Βουλή. Η Σύνοδος Κορυφής τονίζει και πάλι πως η εφαρμογή είναι το κλειδί και σε αυτό το πλαίσιο χαιρετίζει την πρόθεση των Ελληνικών αρχών να ζητήσουν μέχρι τις 20 Ιουλίου στήριξη από τους Θεσμούς και τα Κράτη Μέλη για τεχνική βοήθεια, και ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντονίσει αυτή τη στήριξη από την Ευρώπη.
- Εξαιρουμένου του νομοσχεδίου για την ανθρωπιστική κρίση, η ελληνική κυβέρνηση θα επανεξετάσει, με σκοπό την τροποποίηση, τις νομοθεσίες που εισήχθησαν σε αντίθεση με την συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου, αντιστρέφοντας προηγούμενες δεσμεύσεις ή αναγνωρίζοντας ξεκάθαρα ισοδύναμα για τα κεκτημένα δικαιώματα που δημιουργήθηκαν μετέπειτα.
Οι δεσμεύσεις που αναφέρονται παραπάνω είναι ελάχιστες απαιτήσεις για την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τις Ελληνικές αρχές. Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής ξεκαθαρίζει πως η έναρξη των διαπραγματεύσεων δεν αποκλείει την όποια τελική πιθανή συμφωνία για ένα νέο πρόγραμμα ESM, που θα πρέπει να βασίζεται σε απόφαση επί ολόκληρου του πακέτου (συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών αναγκών, της βιωσιμότητας του χρέους και της πιθανής χρηματοδοτικής γέφυρας).
Η Σύνοδος Κορυφής σημειώνει τις πιθανές χρηματοδοτικές ανάγκες του προγράμματος, ύψους μεταξύ 82 και 86 δισ. ευρώ, όπως έχουν υπολογιστεί από τους Θεσμούς. Καλεί τους Θεσμούς να διερευνήσουν τις πιθανότητες για μείωση της χρηματοδοτικής κάλυψης, μέσω ενός εναλλακτικού δημοσιονομικού δρόμου ή υψηλότερων εσόδων από αποκρατικοποιήσεις. Η αποκατάσταση της πρόσβασης στην αγορά, που είναι στόχος οποιουδήποτε προγράμματος χρηματοοοικονομικής βοήθειας, μειώνει την ανάγκη χρήσης του συνόλου της χρηματοδοτικής κάλυψης. Η Σύνοδος Κορυφής σημειώνει τις επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας που τονίζουν την ανάγκη για πολύ γρήγορη πρόοδο στην επίτευξη απόφασης για το νέο Μνημόνιο Κατανόησης: αυτές εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 7 δισ. ευρώ μέχρι τις 20 Ιουλίου και επιπλέον 5 δισ. ευρώ μέχρι τα μέσα Αυγούστου.
Η Σύνοδος Κορυφής αναγνωρίζει τη σημασία του να διασφαλιστεί ότι το ελληνικό κράτος μπορεί να αποπληρώσει τις καθυστερούμενες οφειλές προς το ΔΝΤ και την Τράπεζα της Ελλάδας και να τηρήσει τις δανειακές υποχρεώσεις τις επόμενες εβδομάδες για να δημιουργήσει συνθήκες που επιτρέπουν μια ομαλή κατάληξη των διαπραγματεύσεων. Τα ρίσκα της μη γρήγορης ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων ανήκουν πλήρως στην Ελλάδα. Η Σύνοδος Κορυφής καλεί το Eurogroup να συζητήσει τα θέματα αυτά επειγόντως.
Δεδομένων των άμεσων προκλήσεων του ελληνικού χρηματοπιστωτικού τομέα, η συνολική καμπύλη χρηματοδότησης του προγράμματος του ESM θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει ένα απόθεμα ύψους από 10 δισ. ευρώ έως 25 δισ. ευρώ για τον τραπεζικό τομέα, ώστε να αντιμετωπιστούν πιθανές ανάγκες κεφαλαιοποίησης και κόστη εκκαθάρισης, από τα οποία τα 10 δισ. ευρώ θα διατεθούν άμεσα σε έναν χωριστό λογαριασμό του ESM.
Είναι σε γνώση της Συνόδου Κορυφής ότι μια γρήγορη απόφαση για ένα νέο πρόγραμμα είναι προϋπόθεση ώστε να ανοίξουν και πάλι οι ελληνικές τράπεζες, ώστε έτσι να αποφευχθεί μια αύξηση ποσών στο συνολικό σχεδιασμό χρηματοδότησης. Η ΕΚΤ και ο SSM θα κάνουν αναλυτική αξιολόγηση μετά το καλοκαίρι. Το συνολικό αποθεματικό ασφαλείας θα εξυπηρετήσει πιθανές ελλείψεις κεφαλαίων μετά την πλήρη αξιολόγηση και αφού εφαρμοσθεί το νομικό καθεστώς (σ.σ. BRRD).
Δεδομένης της προαναφερθείσας κατάστασης, στο πλαίσιο ενός πιθανού μελλοντικού προγράμματος του ESM και σε ευθυγράμμιση με το πνεύμα της δήλωσης του Eurogroup το Νοέμβριο του 2012, το Eurogroup δηλώνει έτοιμο να εξετάσει, εάν είναι απαραίτητο, πιθανά νέα μέτρα (ενδεχόμενη μεγαλύτερη περίοδο χάριτος και αποπληρωμής ) για να εξομαλύνει ακόμα περισσότερο την εξυπηρέτηση του χρέους, και να εξασφαλίσει ότι η μεικτές χρηματοδοτικές ανάγκες παραμένουν σε βιώσιμα επίπεδα. Αυτά τα μέτρα θα υπόκεινται στον όρο της πλήρους εφαρμογής των μέτρων που θα συμφωνηθούν σε ένα νέο πιθανό πρόγραμμα μεταξύ των ελληνικών αρχών και των θεσμών και θα εξεταστούν μετά την θετική ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης.
Η Σύνοδος Κορυφής τονίζει ότι ονομαστικό κούρεμα χρέους δεν μπορεί να γίνει.
Οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν την κατηγορηματική τους δέσμευση να εκπληρώσουν τις οικονομικές υποχρεώσεις τους σε όλους τους πιστωτές πλήρως και έγκαιρα.
Αν όλοι οι απαραίτητοι όροι που περιλαμβάνονται στο παρόν έγγραφο εκπληρωθούν, το Eurogroup και το συμβούλιο του ESM μπορεί, σύμφωνα με το Άρθρο 13.2 της συνθήκης του ESM να ζητήσει από τους θεσμούς να διαπραγματευτούν ένα νέο πρόγραμμα του ESM, εφόσον τα προαπαιτούμενα του Άρθρου 13 της συνθήκης του ESM καλυφθούν στη βάση της αξιολόγησης που αναφέρεται στο άρθρο 13.1.
Για να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ελλάδα (τα επόμενα 3-5 χρόνια) η Κομισιόν θα συνεργαστεί στενά με τις ελληνικές αρχές για να κινητοποιήσει μέχρι και 35 δισ. ευρώ μέσα από διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα, για να χρηματοδοτήσει την οικονομική δραστηριότητα και επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων και ποσών που θα δοθούν σε SMEs. Ως ένα έκτακτο μέτρο και δεδομένης της ιδιάζουσας κατάστασης στην Ελλάδα, η Κομισιόν θα προτείνει την αύξηση της προ-χρηματοδότησης κατά 1 δισ. ευρώ, προκειμένου να δώσει μία ώθηση στις επενδύσεις, κάτι για το οποίο θα συνεργαστούν τα νομοθετικά όργανα της Ε.Ε. Το επενδυτικό πλάνο για την Ε.Ε. θα παράσχει επίσης χρηματοδοτικές ευκαιρίες στην Ελλάδα».
Αναλυτικά το πλήρες κείμενο της συμφωνίας στα ελληνικά, ΕΔΩ.
Αναλυτικά το πλήρες κείμενο της συμφωνίας στα αγγλικά, ΕΔΩ.