Τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά τα σκληρά lockdown του κορωνοϊού, στην Αμερική επικράτησε σταδιακά και προοδευτικά μια νέα διατροφική εμμονή, από αυτές που στην άλλοι πλευρά του Ατλαντικού αρέσκονται να προσθέτουν το συνθετικό -mania, θέλοντας να αποτυπώσουν τη στροφή του κοινού σε κάτι, στα όρια της φρενίτιδας.
Ο λόγος αυτή τη φορά για την πρωτεΐνη, ένα από τα μακρομόρια της τροφής, που απέκτησε τρομερή δημοφιλία στο διαιτολόγιο των Αμερικανών. Η protein mania από ό,τι φαίνεται ήρθε για να μείνει και όπως ήταν λογικό εξαπλώθηκε σε όλες τις χώρες του δυτικού κόσμου.
Στη Μέκκα του μάρκετινγκ, η ζήτηση πρωτεϊνούχων τροφών δεν έμεινε βέβαια στις φυσικές πηγές της, όπως για παράδειγμα το κοτόπουλο, τα αβγά ή τα γαλακτοκομικά.
Στα ράφια των σούπερ μάρκετ εμφανίστηκαν τα λεγόμενα extra protein products που ξεκίνησαν από ενισχυμένα πρωτεϊνικά γαλακτοκομικά, για να φτάσουν με έξτρα πρωτεϊνούχα... παγωτά, chips, μπισκότα, ακόμα και ζυμαρικά
Στις ΗΠΑ, οι άνδρες υπερβαίνουν τη σύσταση του ορίου κατανάλωσης πρωτεΐνης κατά 31%, σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας του Αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, ενώ οι γυναίκες το ξεπερνούν κατά περίπου 12%.
Ήδη οι γιατροί χτυπούν το καμπανάκι, καθώς η υπερβολική κατανάλωση πρωτεϊνούχων τροφών, ειδικά από ζωικές τροφές, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η πρωτεΐνη των Ελλήνων
Στη χώρα μας, η κατανάλωση πρωτεΐνης εισήχθη σταδιακά και είναι πια ένα από τα διατροφικά trend.
Προ ολίγων μηνών, η εμφάνιση στα ράφια της διάσημης πουτίγκας πρωτεΐνης, είχε φέρει μια πραγματική φρενίτιδα. Από τα μεσημέρια το σημείο στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ όπου βρισκόταν τα «θαυματουργά» επιδόρπια ήταν κενό, αφού η μόδα που διαδόθηκε είτε μέσω social media είτε από στόμα σε στόμα οδηγούσε στην αγορά του συγκεκριμένου προϊόντος.
«Το ενδιαφέρον για τις πρωτεϊνούχες τροφές είναι πολύ μεγάλο σε χώρους άθλησης από ανθρώπους που ασκούνται», αναφέρει στη Voria.gr ο πρόεδρος του Συλλόγου Ιδιοκτητών Γυμναστηρίων Θεσσαλονίκης, Αλέξανδρος Αλεξιάδης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρακτική που πρέπει να ακολουθείται σε αυτή την περίπτωση είναι «να λέμε σε όσους ρωτούν να αποφεύγουν τις επεξεργασμένες τροφές, αλλά εφόσον θέλουν να μάθουν περισσότερα να συμβουλευτούν κάποιον ειδικό και να μην ακολουθούν διατροφικές συμβουλές που είδαν στα social media ή στο διαδίκτυο γενικότερα».
Σε κάθε περίπτωση, το μάρκετινγκ έπιασε δουλειά και στη χώρα μας, που αναζητούσε λίγο περισσότερο υγιεινό τρόπο ζωής, μετά την πανδημία. Ζυμαρικά, τορτίγιες, μπάρες, μπισκότα, γλυκά και ό,τι άλλο μπορούσε να φανταστείς κανείς έκαναν την εμφάνισή τους στα σούπερ μάρκετ.
«Είναι άλλο να μιλάμε για ισορροπημένη διατροφή και άλλο για μαρκετίστικες παγίδες», εξηγεί στη Voria.gr ο πρόεδρος της Ένωσης Διαιτολόγων Διατροφολόγων Ελλάδος, Βασίλης Τσιρώνης.
Όπως λέει μάλιστα για το φαινόμενο της φρενίτιδας της πουτίγκας πρωτεΐνης, αποδείχθηκε τελικά ότι ένα γιαούρτι μπορούσε να προσφέρει την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης που χρειάζεται ένας ενήλικας, προσφέροντας παράλληλα τα οφέλη μιας ανεπεξέργαστης τροφής.
Από τον κορεσμό στην... υπερβολή
Η πρωτεΐνη σύμφωνα με τη διατροφολογική κοινότητα ήρθε στη μόδα καθώς οι τροφές που την εμπεριέχουν προσφέρουν μεγαλύτερο κορεσμό με λιγότερες θερμίδες, γεγονός που έχει οδηγήσει αρκετούς στο να ακολουθούν δίαιτες με υψηλό πρωτεϊνικό δείκτη.
«Εκτός του κορεσμού η πρωτεΐνη παράλληλα ενεργοποιεί συγκεκριμένα πεπτίδια και συγκεκριμένους μηχανισμούς στον ανθρώπινο οργανισμό, σημειώνει ο κ. Τσιρώνης και προσθέτει: «ωστόσο και βάσει στατιστικών στοιχείων δεν φαίνεται μια μεγαλύτερη απώλεια βάρους σε σχέση με άλλου τύπου διατροφή όπως είναι η μεσογειακή».
Ιδιαίτερα δε στην παχυσαρκία ο παράγοντας που εξετάζεται δεν είναι μόνο η απώλεια κιλών αλλά και άλλοι δείκτες.
«Χρειάζεται να πέσουν λιπίδια και γλυκόζη για παράδειγμα, ή να πέσει η αρτηριακή πίεση.Τα δεδομένα αυτά καλύπτονται με τη μεσογειακή, τη σκανδιναβική ή τη σωστή χορτοφαγική δίαιτα. Μιλάμε ουσιαστικά για διατροφές που στηρίζονται στα καλά λιπίδια, τις πλούσιες φυτικές ίνες και τις ανεπεξέργαστες τροφές», αναφέρει ο πρόεδρος της ΕΔΔΕ.
Την ίδια ώρα μια μελέτη του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ που δημοσιεύθηκε το 2024 έδειξε ότι τα επεξεργασμένα τρόφιμα έχουν υψηλή επικινδυνότητα, αφού μπορεί να γίνουν αίτια για εμφάνιση διαβήτη, καρκίνου και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Σύμφωνα με μελέτες, η βέλτιστη ποσότητα πρόσληψης πρωτεΐνης ποικίλλει ανάλογα με παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το σωματικό βάρος και το επίπεδο δραστηριότητας. Στους ενήλικες συνίσταται να καταναλώνουν 0,8 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα (RDA). Ωστόσο, οι αθλητές και τα άτομα που ασχολούνται με έντονη σωματική δραστηριότητα μπορεί να χρειάζονται περισσότερη πρωτεΐνη για να υποστηρίξουν την ανάπτυξη και την αποκατάσταση των μυών τους.