του Απόστολου Τζιτζικώστα, περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας και υποψήφιου προέδρου της Νέας Δημοκρατίας
Λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα οικονομική συγκυρία, ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος αποτελεί ευκαιρία για την ανατροπή του υφιστάμενου αρνητικού επενδυτικού κλίματος και την υλοποίηση επενδύσεων που θα συμβάλλουν στην ανάκαμψη της Ελληνικής Οικονομίας. Προς την κατεύθυνση αυτή, απαιτείται η διαμόρφωση καθεστώτων ενίσχυσης που θα αποτελούν πραγματικά κίνητρα για όλες τις επιχειρήσεις.
Η χώρα μας πορεύεται ουσιαστικά χωρίς Αναπτυξιακό Νόμο τα τελευταία δύο χρόνια, εν μέσω κρίσης, με αποτέλεσμα οι όποιες προσπάθειες για προσέλκυση επενδύσεων να πέφτουν στο κενό.
Στην κατεύθυνση της δημιουργίας ενός νέου Αναπτυξιακού Νόμου θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διαθέσιμοι πόροι για τα επόμενα χρόνια, διότι αυτό το κρίσιμο μέγεθος θα καθορίσει το είδος, το ύψος, την ένταση και την κατανομή των ενισχύσεων.
Με βάση την εμπειρία της εφαρμογής των προηγούμενων Αναπτυξιακών Νόμων και υπό τις δύσκολες συνθήκες που διέρχεται ο τομέας της επιχειρηματικότητας, ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος θα πρέπει να διέπεται από τις παρακάτω έξι αρχές:
Α) ΕΙΔΗ ΚΙΝΗΤΡΩΝ
Παρά την στενότητα διαθέσιμων πόρων από την πλευρά της Πολιτείας, το νέο πλαίσιο αναπτυξιακών κινήτρων θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των καιρών.
1. Το κίνητρο της άμεσης επιχορήγησης της επένδυσης δεν πρέπει να καταργηθεί, στις υπό σύσταση και στις νέες επιχειρήσεις (μέχρι πέντε έτη λειτουργίας). Η ενίσχυση υπό την μορφή της φορολογικής απαλλαγής, ευνοεί την πλειοψηφία των υφιστάμενων μικρομεσαίων και των νέων επιχειρήσεων, καθώς τα οφέλη της είναι μακροπρόθεσμα και συνδέονται με το ύψος των κερδών μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης.
2. Η φορολογική απαλλαγή αποτελεί κίνητρο για τις υγιείς, κερδοφόρες επιχειρήσεις και θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω ειδικά για τις επιχειρήσεις που επιλέγουν μόνο τη συγκεκριμένη μορφή ενίσχυσης, καθώς στην περίπτωση αυτή η χρηματοδότηση του επενδυτικού σχεδίου γίνεται αποκλειστικά με πόρους των επιχειρήσεων και δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
3. Η χρηματοδοτική μίσθωση (leasing) θα πρέπει να παραμείνει ως κίνητρο για όλες τις μορφές και τα είδη επενδύσεων, ιδίως στην κατηγορία δαπανών μηχανημάτων και λοιπού εξοπλισμού παραγωγής.
4. Η επιδότηση επιτοκίου ή και εγγύηση δανείου από το δημόσιο θα είναι επωφελής και υποστηρικτική ενίσχυση στις μικρές επιχειρήσεις θα πρέπει να επανεξεταστεί. Το ύψος των επιτοκίων έχει αυξηθεί σημαντικά, επιβαρύνοντας το λειτουργικό και επενδυτικό κόστος των επιχειρήσεων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη θέσπιση του κινήτρου.
Β) ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
1. Ο «Εγκεκριμένος Χάρτης Περιφερειακών Ενισχύσεων 2014-2020» καθορίζει τα δεσμευτικά όρια για το σύνολο των ενισχύσεων περιφερικού χαρακτήρα. Θεωρούμε την εξάντλησή τους επιβεβλημένη.
2. Επειδή όμως τα δεδομένα για τον καθορισμό των κινήτρων περιφερειακού χαρακτήρα για το σύνολο της χώρας στηρίχθηκαν στο ΑΕΠ της τριετίας 2008-2010, και με δεδομένο ότι το ΑΕΠ έχει μειωθεί πάνω από 25% από την αρχή της κρίσης, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα αναθεώρησης του χάρτη τον Ιούνιο του 2016, όπως εξάλλου προβλέπεται, ανά νομό και Περιφέρεια.
Γ) ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
1. Σύνδεση των ειδών ενίσχυσης με τη δημιουργία και διατήρηση νέων θέσεων εργασίας, προκειμένου ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος να συμβάλλει στη μείωση της ανεργίας και στην αξιοποίηση του διαθέσιμου και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, αποτελώντας παράλληλα και κίνητρο για την υλοποίηση επενδύσεων εντάσεως εργασίας.
2. Ενίσχυση τομέων που εξασφαλίζουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε επίπεδο Περιφέρειας, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των μελετών για την κατάρτιση του νέου ΕΣΠΑ 2014-2020 αλλά και αυτών για τη διαμόρφωση της Στρατηγικής Ευφυούς Εξειδίκευσης (RIS3), στην οποία καθορίζονται οι προτεραιότητες καινοτομίας και έρευνας για κάθε Περιφέρεια.
3. Η ενίσχυση του τουρισμού θα πρέπει να παραμείνει στις προτεραιότητες με έμφαση στον τουρισμό υψηλών εισοδηματικών κριτηρίων, το θεματικό τουρισμό και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
4. Κατάργηση του ανώτατου ορίου των επενδυτικών σχεδίων που εξετάζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών (στον προηγούμενο νόμο αυτό ήταν 3.000.000,00€) και διατήρησή του μόνο για τα μεγάλα επενδυτικά έργα.
Δ) ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
1. Αναθεώρηση του συστήματος βαθμολόγησης των επενδυτικών σχεδίων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις του προηγούμενου αναπτυξιακού νόμου. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται ότι η πλειοψηφία των επενδυτικών σχεδίων του ν.3908/2011 δεν συγκέντρωσε βαθμολογία μεγαλύτερη των 50 βαθμών και ενδεχομένως βιώσιμα επενδυτικά σχέδια δεν εγκρίθηκαν επειδή δεν συγκέντρωσαν το όριο των 40 βαθμών της 100βάθμιας κλίμακας. Παράλληλα, το σύστημα βαθμολογίας δεν ανταποκρίθηκε ικανοποιητικά στις ιδιαιτερότητες του πρωτογενούς τομέα, με αποτέλεσμα οι σχετικές επενδυτικές προτάσεις να συγκεντρώσουν, συγκριτικά με τα επενδυτικά σχέδια των υπόλοιπων παραγωγικών τομέων, τις χαμηλότερες βαθμολογίες.
2. Στοιχεία, όπως, η εξωστρέφεια και η δυνατότητα εξαγωγών, η υποκατάσταση των εισαγωγών, η προστασία του περιβάλλοντος (αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εξοικονόμηση φυσικών πόρων και ενέργειας) και η εφαρμογή τεχνολογικών καινοτομιών και σύγχρονων μεθόδων παραγωγής, πρέπει να περιληφθούν στα πρωτεύοντα κριτήρια αξιολόγησης των επενδυτικών σχεδίων.
3. Διαχείριση και παρακολούθηση των επενδυτικών σχεδίων από ένα ολοκληρωμένο Πληροφορικό Σύστημα, στο οποίο θα ενσωματωθούν όλα τα στάδια υλοποίησης των σχεδίων, από την υποβολή των προτάσεων, την καταβολή των ενισχύσεων μέχρι και την παρακολούθηση μετά την ολοκλήρωση και θα αποτελεί για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς το μοναδικό σύστημα προγραμματισμού και παρακολούθησης της προόδου. Παράλληλα, το εν λόγω σύστημα θα πρέπει να λειτουργεί και ως εργαλείο υποστήριξης και ενημέρωσης για παράδειγμα με την ανάρτηση απαντήσεων σε ερωτήματα που υποβάλλονται στα Γραφεία Εξυπηρέτησης Επενδυτών.
4. Πριμοδότηση μέρους της βαθμολογίας με περιφερειακά κριτήρια που θα αφορούν κλάδους παραγωγής και προτεραιότητες σε τομείς και είδη επενδύσεων που η κάθε Περιφέρεια θα καθορίσει σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.
5. Επανεξέταση του συστήματος αξιολόγησης με εξάλειψη των στρεβλώσεων του προηγούμενου επενδυτικού νόμου που οδηγούσαν σε μεγάλες καθυστερήσεις στην αξιολόγηση των επενδυτικών σχεδίων αλλά και σε σημαντικές αποκλίσεις στην βαθμολογία τους. Επικαιροποίηση του μητρώου αξιολογητών και ελεγκτών, συνεχή ενημέρωση με διοργάνωση εκπαιδευτικών συναντήσεων, οργανωμένη διαδικασία επαναπληροφόρησης, δημιουργία βάσης δεδομένων με τις τιμές κόστους των επενδυτικών αγαθών και επανακαθορισμός κριτηρίων ένταξης αλλά και απένταξης από το μητρώο.
6. Καθορισμός ελκυστικού και αξιόπιστου συστήματος αμοιβών των αξιολογητών και ελεγκτών με κριτήρια το ύψος της επένδυσης και τον απαραίτητο και αναγκαίο χρόνο αξιολόγησης και παραλαβής των επενδυτικών σχεδίων.
7. Κατάρτιση μητρώου πιστοποιημένων μελετητών που θα υπογράφουν τις οικονομοτεχνικές μελέτες και σε κάθε περίπτωση το επενδυτικό σχέδιο πρέπει να υπογράφεται από οικονομολόγο και μηχανικό.
Ε) ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
1. Εμπροσθοβαρής χρηματοδότηση και καταβολή των δόσεων χωρίς καθυστέρηση. Επιβάλλεται η διατήρηση της δυνατότητας προκαταβολής τουλάχιστον ποσοστού 50% του εγκεκριμένου ποσού επιχορήγησης με την έκδοση της απόφασης υπαγωγής.
2. Μέριμνα για την αποφυγή καθυστερήσεων στην εκταμίευση των προβλεπόμενων δόσεων, με διαδοχική ροή χρηματοδότησης σύμφωνα με το βαθμό υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων. Η καθυστέρηση στην καταβολή των κινήτρων, ειδικά της επιχορήγησης, δημιουργεί ανυπέρβλητα εμπόδια στην ομαλή ολοκλήρωση των επενδυτικών σχεδίων.
3. Δημοσιοποίηση αναλυτικών στοιχείων προόδου επενδύσεων ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια.
ΣΤ) ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
1. Σαφές, ευέλικτο και αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο, με την ενσωμάτωση στο νόμο όσο το δυνατόν περισσότερων ρυθμίσεων που απαιτούνται για την απρόσκοπτη υλοποίησή του και περιορισμό των Προεδρικών Διαταγμάτων και Υπουργικών Αποφάσεων που θα απαιτηθούν για την εξειδίκευση όρων και διαδικασιών του νόμου.
2. Απαιτείται η επεξεργασία αναλυτικής κατηγοριοποίησης των περιπτώσεων που θα οδηγούν σε μερική επιστροφή επιχορήγησης λόγω μη τήρησης των όρων της απόφασης υπαγωγής μέχρι την ολοκλήρωση της επένδυσης, προκειμένου η επιβολή κυρώσεων να είναι όσο το δυνατόν αντικειμενική και να μην εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε φορέα διαχείρισης.
3. Με ποινή αποκλεισμού θα πρέπει να ορισθεί ότι, επιχείρηση που έχει σε εξέλιξη άλλο επενδυτικό σχέδιο δεν θα μπορεί να υποβάλλει νέα αίτηση πριν την ολοκλήρωση του προηγούμενου.
4. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται αναγκαίο να διατηρηθούν διευκολύνσεις που ίσχυαν σε προηγούμενους αναπτυξιακούς νόμους (π.χ. του ν.3908/2011 για δυνατότητα υποβολής αίτησης υπαγωγής χωρίς την έγκριση δανείου) αλλά και παροχή πρόσθετων διευκολύνσεων, όπως η επίσπευση προαπαιτούμενων ή συνδεδεμένων με την υλοποίηση των επενδύσεων αδειοδοτήσεων (άδειες εγκατάστασης, άδειες λειτουργίας, εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων κλπ.).
Παράλληλα με την κατάρτιση του νέου Αναπτυξιακού Νόμου, προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί και η ρύθμιση για την άμεση ολοκλήρωση του μεγάλου αριθμού επενδυτικών σχεδίων του Ν.3299/2004, με ορισθείσα ημερομηνία ολοκλήρωσης την 31-12-2015, εκτιμώντας ότι μια ακόμη αυτοδίκαιη ετήσια παράταση δεν εξασφαλίζει την ολοκλήρωση όλων των επενδυτικών σχεδίων.