Δέσμη διατάξεων για την ενίσχυση της πρόληψης των εργατικών ατυχημάτων και τη θωράκιση της ασφάλειας στους χώρους εργασίας προωθεί το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Πρόληψη, μέσω του νομοσχεδίου με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας-Στήριξη στον Εργαζόμενο-Προστασία στην Πράξη».
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει ρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν το υφιστάμενο πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία.
Εργασιακές συνθήκες, επαγγελματικοί κίνδυνοι
Σε μία περίοδο ραγδαίων μεταβολών στις εργασιακές συνθήκες και εμφάνισης νέων επαγγελματικών κινδύνων, το Υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας εποχής με στοχευμένες παρεμβάσεις για την ουσιαστική προστασία των εργαζομένων.
Όπως αναφέρουν πηγές του Υπουργείου, οι εν λόγω διατάξεις εντάσσονται στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής για μια σύγχρονη και ασφαλή αγορά εργασίας, με επίκεντρο τον εργαζόμενο.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κώστας Καραγκούνης, δηλώνει ότι, για δεκαετίες, η νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία είχε υποστεί μόνο παραμετρικές αλλαγές. «Με το νομοσχέδιο, επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε τις νέες προκλήσεις, να εξορθολογίσουμε το ισχύον πλαίσιο, να ενισχύσουμε τον έλεγχο τήρησης των μέτρων υγείας και ασφάλειας και να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες που παρέχει η τεχνολογία. Σκοπός της κυβέρνησης και του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η εμπέδωση της κουλτούρας πρόληψης και προστασίας σε κάθε εργασιακό χώρο», επισημαίνει ο κ. Καραγκούνης.
Σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του νέου νομοσχεδίου, οι τεχνικοί ασφαλείας και οι ιατροί εργασίας θα έχουν υποχρέωση να παρέχουν αποκλειστικά εγγράφως τις υποδείξεις και τις συμβουλές τους προς τον εργοδότη.
Επίσης, το βιβλίο υποδείξεων ψηφιοποιείται στο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και τη διευκόλυνση του ελεγκτικού έργου.
Ο ιατρός εργασίας οφείλει να ενημερώνει άμεσα και εγγράφως τον εργοδότη για τις ασθένειες που οφείλονται στην εργασία. Αντίγραφο της ενημέρωσης θα τηρείται στον ιατρικό φάκελο του εργαζομένου.
Μετά τη διαβούλευση, προστέθηκε στο νομοσχέδιο διάταξη που προβλέπει απλοποίηση των προϋποθέσεων για την επέκταση των ειδικοτήτων που μπορούν να ασκούν καθήκοντα ιατρού εργασίας, με σκοπό την αντιμετώπιση της έλλειψης ιατρών εργασίας.
Με άλλη διάταξη, το όριο κάτω από το οποίο ο εργοδότης μπορεί να ασκεί καθήκοντα τεχνικού ασφαλείας ο ίδιος μειώνεται από 50 σε 20 εργαζόμενους.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για την ασφάλεια στα τεχνικά και οικοδομικά έργα, όπου παρατηρούνται συχνότερα σοβαροί τραυματισμοί και θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Σε αυτά τα έργα, καθίσταται υποχρεωτική η παρουσία συντονιστών υγείας και ασφάλειας, ιδίως όταν περισσότερα συνεργεία αναλαμβάνουν να εκτελέσουν τμήματα του έργου.
H ενίσχυση του θεσμού των συντονιστών ασφαλείας αναμένεται να συντελέσει στον καλύτερο συντονισμό των συνεργείων και στην πρόληψη των ατυχημάτων.
Ο ελάχιστος χρόνος απασχόλησης του συντονιστή καθορίζεται ρητά στη σύμβαση ανάθεσης των καθηκόντων του, ανάλογα με το είδος, τον όγκο, τις ιδιαιτερότητες και τους ειδικούς κινδύνους του έργου.
Ταυτόχρονα, ενισχύεται η ετοιμότητα των εργαζομένων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Συγκεκριμένα, θεσμοθετείται η παροχή μαθημάτων πρώτων βοηθειών, όπως καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) και λαβής Χάιμλιχ, από τις επιχειρήσεις προς τους εργαζόμενους. Η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες έχει αποδειχθεί καθοριστική στη διάσωση ζωών, καθώς επιτρέπει την άμεση παρέμβαση σε κρίσιμες καταστάσεις.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και την επικαιροποίηση του εθνικού καταλόγου επαγγελματικών ασθενειών, με βάση τις ευρωπαϊκές συστάσεις και τη θέσπιση κριτηρίων αναγνώρισης. Ορίζεται επίσης χρονική προθεσμία για την υποχρεωτική αναγγελία επαγγελματικών ασθενειών από τον εργοδότη στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον ασφαλιστικό φορέα.
Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «Ηριδανός», το οποίο θα διαλειτουργεί με Πληροφοριακά Συστήματα του δημοσίου τομέα και αποσκοπεί στην αποτελεσματική παρακολούθηση, στην ανάλυση και στην πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, στην κεντρική καταγραφή και στη διαχείριση δεδομένων, καθώς και στη διαφάνεια και στην πρόσβαση στην πληροφορία. Παράλληλα, στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διάχυση γνώσεων και ορθών πρακτικών υγείας και ασφάλειας προς εργοδότες και εργαζόμενους.
Με το νομοσχέδιο, ενισχύεται ο ρόλος των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας Εργαζομένων (ΕΥΑΕ) και των Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ), ενώ επικαιροποιείται η κατάταξη επιχειρήσεων σε κατηγορίες επικινδυνότητας, όπως και οι ειδικότητες των τεχνικών ασφαλείας. Ακόμα, παρέχεται η δυνατότητα οι αναγκαίες μετρήσεις να ανατίθενται απευθείας στο ΕΛΙΝΥΑΕ, σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα.
Οι βασικές αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο είναι οι εξής:
1. Ευέλικτο ωράριο - Τι ισχύει σήμερα και τι αλλάζει: Έως σήμερα, πέραν του 8αώρου, είναι θεσμοθετημένη η 9η ώρα εργασίας, που θεωρείται υπερεργασία, συν τρεις επιπλέον ώρες, μέχρι τη 12η, που θεωρούνται υπερωρίες. Επίσης σήμερα, ένας εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να εργάζεται κατ’ εξαίρεση έως 13 ώρες ημερησίως σε δύο ή περισσότερους εργοδότες. Με το νομοσχέδιο, η δυνατότητα 13ωρης απασχόλησης επεκτείνεται και σε εργαζόμενους που απασχολούνται σε έναν εργοδότη, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται πιστά τα όρια ανάπαυσης και μέγιστου ορίου εβδομαδιαίων ωρών εργασίας. Σημειώνεται ότι οι 13 ώρες εργασίας, δεν μπορούν να εφαρμόζονται σε καθημερινή βάση, αλλά μεμονωμένα, αν οι ανάγκες της επιχείρησης δημιουργούν την προϋπόθεση για μια τέτοια αύξηση στο ωράριο. Σε κάθε περίπτωση, στο σχέδιο νόμου θα ορίζεται πως διατηρούνται οι 48 ώρες υπερωρίας στο τετράμηνο και οι 150 ώρες υπερωρίας σε ετήσια βάση, ως ανώτατο επιτρεπτό όριο. Συνεπώς, ένας εργαζόμενος μπορεί να εργαστεί 13 ώρες ημερησίως έως συνολικά 37,5 ημέρες τον χρόνο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, από τα 27 κράτη - μέλη της ΕΕ, πάνω από 10 χώρες αναγνωρίζουν με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη δυνατότητα 13ωρης ημερήσιας υπερωριακής εργασίας.
Η υπερωριακή απασχόληση (δηλ. την 10η έως την 13η ώρα σε μία ημέρα) απαιτεί την συναίνεσή του εργαζόμενου ο οποίος προστατεύεται ρητά από την απόλυση σε περίπτωση που αρνηθεί να εργαστεί υπερωριακά.
Το υπουργείο εργασίας δηλώνει κατηγορηματικά ότι το οκτάωρο ημερήσιας απασχόλησης είναι κεκτημένο και παραμένει σε απόλυτη ισχύ.
2. Μισθολογική προσαύξηση λόγω υπερωριών. Στο νομοσχέδιο επισημαίνεται ότι οι υπερωρίες συνοδεύονται από τις νόμιμες προσαυξήσεις (συν 40%). Αυτό διασφαλίζεται και από την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καθώς αν δεν δηλωθεί η υπερωρία, η επιπλέον ώρα απασχόλησης θεωρείται παράνομη και οφείλεται προσαύξηση 120%.Μάλιστα, με τη νέα ρύθμιση ο εργαζόμενος ευνοείται μισθολογικά. Παράδειγμα: εργαζόμενος ο οποίος απασχολείται σε δύο εργοδότες και αμείβεται με 8 ευρώ την ώρα εφόσον απασχοληθεί 13 ώρες σε δύο εργοδότες, θα αμειφθεί με ημερομίσθιο ύψους 104 ευρώ. Εάν απασχοληθεί τις αντίστοιχες ώρες σε έναν και μόνο εργοδότη, θα λάβει 119 ευρώ. Έτσι, Θα πρέπει να υπάρχει η συναίνεση του εργαζόμενου για μια τέτοια προσθήκη, κάτι που αν δεν συμβεί, δεν θα μπορεί να απολυθεί για την άρνησή του.
3. Διευθέτηση του χρόνου εργασίας - τετραήμερη απασχόληση: Εισάγεται η δυνατότητα τετραήμερης εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους (και όχι μόνο για ένα εξάμηνο), δίνοντας ανάσα κυρίως σε εργαζόμενους γονείς και άτομα με αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις ενώ την ίδια ώρα θα εξυπηρετούνται καλύτερα και οι ανάγκες της επιχείρησης τις περιόδους αιχμής. Η διευθέτηση μπορεί να γίνει σε εβδομαδιαία, μηνιαία έως και σε ετήσια βάση παρέχοντας ευελιξία σε κάθε εργαζόμενο να προγραμματίσει τον ελεύθερο χρόνο του. Προσοχή, για την όποια μετατροπή στο ωράριο απασχόλησης απαιτείται υποχρεωτικά η συναίνεση των εργαζομένων. Με τα νέα δεδομένα και κατόπιν συνεννόησης με τον εργοδότη θα μπορούν να αυξάνουν ή να μειώνουν το ημερήσιο ωράριο εργασίας διατηρώντας τον μέσο όρο των 40 ωρών εβδομαδιαίως. Οι επιπλέον ώρες εργασίας θα μπορούν να αντισταθμίζονται με μειωμένο ωράριο, ρεπό ή άδεια σε επόμενες ημέρες. Για παράδειγμα, θα μπορεί να εφαρμόζεται 10ωρη εργασία ημερησίως για δυο μέρες, και σε αντάλλαγμα οι εργαζόμενοι θα έχουν για δυο συνεχόμενες εντός της ίδιας εβδομάδας μειωμένο ημερήσιο ωράριο εργασίας ενώ την πέμπτη μέρα να παίρνουν ρεπό στο πλαίσιο της 4ήμερης εργασίας.
4. Προσλήψεις εξπρές: Παράλληλα, στο ίδιο νομοσχέδιο, θα προωθoύνται οι προσλήψεις με fast track διαδικασίες μέσω εφαρμογής στο κινητό ώστε να μπορεί να προσλαμβάνεται προσωπικό ειδικά σε έκτακτες περιπτώσεις όπως είναι οι αργίες και τα Σαββατοκύριακα όταν παρουσιαστούν αυξημένες ανάγκες εξυπηρέτησης πελατών στην εστίαση, τα καταλύματα και τις ξενοδοχειακές μονάδες. Ειδικότερα κάθε εργοδότης δύναται να προσλαμβάνει εργαζόμενους για την κάλυψη επειγουσών αναγκών με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου, διάρκειας έως δύο (2) ημερών την εβδομάδα, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής «Ταχείας Πρόσληψης».
Πριν από την έναρξη της απασχόλησης, ο εργοδότης δηλώνει μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, τους ουσιώδεις όρους εργασίας που προβλέπονται. Εφόσον πρόκειται για εργαζόμενο αλλοδαπό ή ανήλικο, μέσω της ίδιας εφαρμογής υποβάλλονται και τα αναγκαία έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας.
Ο εργαζόμενος λαμβάνει ειδοποίηση για την πρόταση προς σύναψη της σύμβασης μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «MyErgani», και πρέπει να την αποδεχθεί, μέσω της ίδιας ηλεκτρονικής εφαρμογής, πριν από την έναρξη της απασχόλησης. Σε περίπτωση τροποποιήσεων των δηλωθέντων στοιχείων ο εργοδότης αποστέλλει εκ νέου ηλεκτρονική ειδοποίηση, ως προς τα μεταβληθέντα στοιχεία, και ο εργαζόμενος πρέπει να αποδεχθεί την τροποποίηση, το αργότερο έως την έναρξη του αρχικά δηλωμένου ωραρίου ή έως την έναρξη τυχόν μεταβληθέντος ωραρίου, όποιο από τα δύο είναι νωρίτερα.
Σήμερα, για την έναρξη της απασχόλησης του εργαζομένου απαιτείται η αναγγελία της πρόσληψής του στις αρμόδιες υπηρεσίες της ΔΥΠΑ, της επιθεώρησης Εργασίας και του ΕΦΚΑ. Παράλληλα είναι υποχρεωτική η ηλεκτρονική υποβολή των εν λόγω εντύπων στο πληροφοριακό σύστημα «Εργάνη» καθώς και η αποδοχή της πρόσληψης από τον εργαζόμενο.
Οι εργοδοτικοί φορείς της εστίασης είχαν πολλές φορές στο παρελθόν υποβάλλει αίτημα στο υπουργείο για απλοποίηση των διαδικασιών καθώς το σαββατοκύριακο είναι δύσκολο να βρουν το λογιστή να προωθήσει τη διαδικασία πρόσληψης και να ανταποκριθούν στην γραφειοκρατία – έγχαρτη και ψηφιακή- την ώρα που «καίγονται» για επιπλέον προσωπικό προκειμένου να ανταπεξέλθουν σε έκτακτες ανάγκες.
Η fast track διαδικασία που έρχεται ως απάντηση στο αίτημα των εργοδοτικών φορέων θα έχει ως αποτέλεσμα τη σύντμηση του χρόνου, την ελάφρυνση των λογιστηρίων και των επιχειρήσεων από επιπλέον γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις. Μάλιστα η δυνατότητα πραγματοποίησης άμεσων προσλήψεων καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου θα ωφελήσει ιδιαίτερα επιχειρήσεις που λειτουργούν εκτός των τυπικών εργάσιμων ημερών και ωρών, όπως αυτές στους κλάδους της εστίασης, της φιλοξενίας και του τουρισμού, όπου η ανάγκη για προσωπικό μπορεί να προκύψει απρόβλεπτα.
Προϋπόθεση, είναι σαφώς η δήλωση της πρόσληψης στο « ΕΡΓΑΝΗ» γιατί σε πολλές περιπτώσεις οι εργοδότες ομολογούν ότι αναγκάζονται να παρανομήσουν, προτιμώντας τη μαύρη εργασία από την «οδύσσεια» της γραφειοκρατίας.
Όπως τόνισε η υπουργός εργασίας Νίκη Κεραμέως, με το νέο σύστημα θα απαιτείται μόνο ένα έγγραφο αντί για τέσσερα σήμερα.
Προσοχή: Στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για απολύσεις εξπρές. Δεν αλλάζει απολύτως τίποτα στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο ως προς τις απολύσεις.
5. Οικειοθελής αποχώρηση με ένα κλικ. Στο ίδιο πλαίσιο μείωσης της γραφειοκρατίας εντάσσεται και η οικειοθελής δήλωση αποχώρησης με ένα κλικ. Με το ισχύον καθεστώς όταν μια σύμβαση λήγει οικειοθελώς από τον εργαζόμενο, ο εργοδότης δεν μπορεί να προσλάβει άμεσα άλλον εργαζόμενο αλλά θα πρέπει να παρέλθει ένα 10ήμερο διαφορετικά ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση για απόλυση. Με τις προσλήψεις και αποχωρήσεις fast track η πρόσληψη εργαζομένων σε αντικατάσταση των οικειοθελώς αποχωρούντων θα γίνεται άμεσα χωρίς να απαιτείται να παρέλθει ένα 10ήμερο για να μη χαρακτηριστεί η οικειοθελής αποχώρηση, ως απόλυση.
6. Δικαίωμα για υπερωρίες στην εκ περιτροπής εργασία.
Με τη νέα ρύθμιση οι εκ περιτροπής απασχολούμενοι θα έχουν δικαίωμα να εργαστούν επιπλέον του οκταώρου τους, λαμβάνοντας την αντίστοιχη προσαύξηση 40% για κάθε ώρα υπερωριακής απασχόλησης, εφόσον το επιθυμούν. Για παράδειγμα, κάποιος που δουλεύει σε εστιατόριο το οποίο λειτουργεί Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, θα μπορεί να συμπληρώνει το εισόδημά του και με υπερωριακή απασχόληση εφόσον το επιθυμεί.
7. «Σπαστή» άδεια κατ΄ ελάχιστον 5 ημέρες – Τι αλλάζει στη χορήγηση της θερινής άδειας
Περισσότερη αυτονομία στην κατανομή της ετήσιας καλοκαιρινής άδειας προβλέπει η διάταξη που εντάσσεται στο εργασιακό νομοσχέδιο, παρέχοντας την ελευθερία στον εργαζόμενο να κατανείμει την ετήσια άδεια αναψυχής του όπως ο ίδιος επιθυμεί, ύστερα από συνεννόηση με τον εργοδότη.
Σήμερα, η κατάτμηση του χρόνου αδείας (σπαστή άδεια) επιτρέπεται μόνο κατ΄εξαίρεση σε δύο περιόδους από τις οποίες η μία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 εργάσιμες ημέρες επί εξαήμερου εβδομαδιαίας εργασίας και 10 εργάσιμες ημέρες επί πενθημέρου μετά από έγγραφη αίτηση του εργαζομένου προς τον εργοδότη. Ωστόσο πρακτικά στις περισσότερες επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα η άδεια δίνεται για τρεις εβδομάδες τον Αύγουστο όταν κλείνουν η υπολειτουργούν οι επιχειρήσεις . Αντίθετα, μια σειρά επιχειρήσεων ( πχ εμφιαλωμένα νερά, αναψυκτικά) προτιμούν να δίνουν τη μεγάλη άδεια στους εργαζόμενους το χειμώνα αντί για την περίοδο αιχμής.
Με τη νέα διάταξη, καταργούνται τα «στεγανά» καθώς ο εργαζόμενος μπορεί να «σπάσει» την άδειά του όπως τον βολεύει , σε συνεννόηση όμως με τον εργοδότη. Π.χ. θα μπορεί να λάβει την ετήσια άδειά του τμηματικά σε 4 διαφορετικές περιόδους εντός του ίδιου έτους αν επιθυμεί ανάλογα με τις προσωπικές και οικογενειακές του ανάγκες.
8. Τέλος στις αυθαιρεσίες με τη χρήση της ψηφιακής κάρτας Θεσπίζω.