Στις 24 Ιουνίου 2025, η Νέα Υόρκη έγινε μάρτυρας μιας πολιτικής έκπληξης που συγκλόνισε το αμερικανικό πολιτικό σκηνικό. Ο 33χρονος Ζοχράν Μαμντάνι, ένας άγνωστος πολιτικός όχι μόνο στο ελληνικό κοινό αλλά και στο αμερικανικό, κέρδισε τις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για τη δημαρχία της μεγαλύτερης πόλης των ΗΠΑ, αφήνοντας πίσω του βαριά ονόματα όπως ο πρώην κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Άντριου Κουόμο, ενώ πλέον και ο Ντόναλντ Τραμπ τον βλέπει «ως απειλή της χώρας».
Ο Μαμντάνι, αυτοπροσδιοριζόμενος ως δημοκρατικός σοσιαλιστής, κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων με μια εκστρατεία που επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής, υποστηρίζοντας πως οι δισεκατομμυριούχοι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν, αλλά να γίνεται καλύτερη κατανομή των εισοδημάτων.
Ποιος είναι, όμως, αυτός ο νεαρός πολιτικός που από το 1% στις δημοσκοπήσεις του Φεβρουαρίου (που διεξήγαγε το Emerson College) έφτασε να θεωρείται φαβορί για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης στις εκλογές της 4ης Νοεμβρίου 2025;
Από την Καμπάλα στη Νέα Υόρκη
Γεννημένος το 1991 στην Καμπάλα της Ουγκάντας, ο Ζοχράν Κουάμε Μαμντάνι μετακόμισε στη Νέα Υόρκη σε ηλικία επτά ετών. Μεγάλωσε στο Κουίνς, μια από τις πιο πολυπολιτισμικές περιοχές της πόλης και έγινε τυπικά Αμερικανός πολίτης το 2018.
Είναι γιος της διάσημης Ινδής σκηνοθέτιδας Μίρα Νάιρ, γνωστή για ταινίες όπως το Monsoon Wedding (κέρδισε τον χρυσό Λέοντα το 2001), και του ακαδημαϊκού Μαχμούντ Μαμντάνι, καθηγητή στο πανεπιστήμιο Κολούμπια. Η οικογένειά του, με έντονο ακαδημαϊκό και καλλιτεχνικό υπόβαθρο, διαμόρφωσε την ευαισθησία του για κοινωνικά ζητήματα. Σπούδασε αφρικανικές σπουδές στο κολλέγιο Bowdoin και πριν εισέλθει στην πολιτική εργάστηκε ως σύμβουλος στέγασης, βοηθώντας οικογένειες χαμηλού εισοδήματος να αποφύγουν εξώσεις. Το 2020, ο Μαμντάνι εξελέγη στην Πολιτειακή Βουλή της Νέας Υόρκης, εκπροσωπώντας την Αστόρια του Κουίνς. Η πολιτική του ταυτότητα ως δημοκρατικός σοσιαλιστής, με την υποστήριξη προσωπικοτήτων όπως ο Μπέρνι Σάντερς και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, τον τοποθέτησε στην αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος. Η νίκη του στις προκριματικές του 2025 θεωρείται από πολλούς ως θρίαμβος της προοδευτικής βάσης έναντι του συντηρητικού κατεστημένου.
Ο Μαμντάνι είναι παντρεμένος με την 27χρονη Σύρια καλλιτέχνιδα Ράμα Ντουάτζι. Γνωρίστηκαν μάλιστα μέσω της εφαρμογής γνωριμιών που ονομάζεται Hinge, όπως έχει αποκαλύψει ο ίδιος.
Μια προεκλογική εκστρατεία που έγραψε ιστορία
Η εκστρατεία του Μαμντάνι χαρακτηρίστηκε από πρωτοτυπία, ενέργεια και έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς πολιτικούς, βασίστηκε σε μια ομάδα νεαρών εθελοντών που διέσχιζαν όλη τη Νέα Υόρκη, μεταφέροντας το μήνυμά του για οικονομική δικαιοσύνη. Χρησιμοποίησε δημιουργικές τακτικές για να προσελκύσει την προσοχή: βούτηξε σε κρύα θάλασσα για να συμβολίσει το «πάγωμα» των ενοικίων, έσπασε τη νηστεία του Ραμαζανιού σε συρμό του μετρό με ένα μπουρίτο για να αναδείξει την επισιτιστική ανασφάλεια και περπάτησε σε όλο το Μανχάταν, σταματώντας για selfies με ψηφοφόρους. Τα βίντεό του, συχνά στα ουρντού (η επίσημη γλώσσα του Πακιστάν, ενώ χρησιμοποιείται και σε περιοχές της Ινδίας) ή ισπανικά, ενίσχυσαν τη σύνδεσή του με τις πολυπολιτισμικές κοινότητες της πόλης.
Η καμπάνια του, με το σύνθημα «Roti and Roses» (ψωμί και τριαντάφυλλα), συνδύασε την κοινωνική ευαισθησία με έναν ποιητικό τόνο, εμπνέοντας ιδιαίτερα τη νεολαία. «Συγχαρητήρια στον Ζοχράν Μαμντάνι και τους χιλιάδες υποστηρικτές του για την εξαιρετική τους εκστρατεία. Αντιμετώπισαν το πολιτικό, οικονομικό και μιντιακό κατεστημένο και κέρδισαν», δήλωσε ο Σάντερς στο X, ενώ η Οκάσιο-Κορτέζ πρόσθεσε: «Οι δισεκατομμυριούχοι και οι λομπίστες ξόδεψαν εκατομμύρια εναντίον σας και κερδίσατε».
Congratulations to Zohran Mamdani and his thousands of grassroots supporters for their extraordinary campaign. You took on the political, economic and media Establishment- and you beat them. Now it’s on to victory in the general election.
— Bernie Sanders (@BernieSanders) June 25, 2025
Ένα φιλόδοξο πρόγραμμα παροχών - Υλοποιήσιμο ή ουτοπικό;
Το πρόγραμμα του Μαμντάνι επικεντρώνεται στη μείωση του κόστους ζωής, ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα τους Νεοϋορκέζους. Υποσχέθηκε πάγωμα ενοικίων για 1 εκατομμύριο διαμερίσματα, δωρεάν μετακινήσεις με αστικά λεωφορεία, δημόσια φροντίδα για παιδιά κάτω των έξι ετών, δημοτικά παντοπωλεία με τιμές χονδρικής και την κατασκευή 200.000 νέων κατοικιών την επόμενη δεκαετία. Επίσης στόχος του είναι ο κατώτατος μισθός την ώρα για τους Νεοϋορκέζους να αγγίξει τα 30 δολάρια το 2030.
Οι προτάσεις του, που θα χρηματοδοτηθούν μέσω φορολόγησης των υψηλών εισοδημάτων καθώς, όπως έχει τονίσει, «δεν πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε δισεκατομμυριούχους», έχουν χαρακτηριστεί από ορισμένους ως υπερφιλόδοξες και από άλλους ως μη ρεαλιστικές.
Αντίπαλός του και ο Τραμπ
Την περασμένη Κυριακή, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να διακόψει τη ροή ομοσπονδιακών κονδυλίων προς τη Νέα Υόρκη, αν ο προτιμώμενος υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος για τη δημαρχία, «δεν συμπεριφερθεί σωστά» σε περίπτωση που εκλεγεί, ενώ ταυτόχρονα τον κατηγορεί πως είναι κομμουνιστής.
Λίγες ώρες μετά τη πρόκριση του Μαμντάνι για τις τελικές εκλογές της 4ης Νοεμβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ τον χαρακτήρισε «100% παλαβό κομμουνιστή» με ανάρτησή του στο Truth Social, ενώ προσέβαλε την εμφάνιση, τη φωνή και την ευφυΐα του, λέγοντας πως «δεν είναι πολύ έξυπνος»
Μάλιστα λίγες μέρες μετά, στις 2 Ιουλίου ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να συλλάβει τον Ζόχραν Μαμντάνι, αν ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης αψηφήσει τις επιχειρήσεις της ICE.
Ο Τραμπ συνέχισε να αποκαλεί τον 33χρονο «κομμουνιστή» μιλώντας σε δημοσιογράφους στο νέο κέντρο κράτησης μεταναστών «Alligator Alcatraz» στα Έβεργκλεϊντς της Φλόριντα, ενώ ταυτόχρονα προχώρησε σε ψευδείς ισχυρισμούς ότι ο Ζοχράν βρίσκεται παράνομα στις ΗΠΑ, λέγοντας: «Πολλοί λένε ότι είναι εδώ παράνομα. Θα τα εξετάσουμε όλα. Ιδανικά, θα αποδειχθεί ότι είναι κάτι λιγότερο από κομμουνιστής. Αλλά προς το παρόν είναι κομμουνιστής. Αυτός δεν είναι σοσιαλιστής».
Φιλοπαλαιστινιακή ρητορική
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα στοιχεία της καμπάνιας του Μαμντάνι είναι η στάση του στη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης. Σε τηλεοπτικό ντιμπέιτ των Δημοκρατικών, ήταν ο μόνος υποψήφιος που δήλωσε ότι δεν θα επισκεφθεί το Ισραήλ, επικρίνοντας ανοιχτά την πολιτική του στη Γάζα και χαρακτηρίζοντάς την ως γενοκτονία. Έχει επίσης προτείνει νομοσχέδιο για τον τερματισμό του αφορολόγητου καθεστώτος φιλανθρωπικών οργανώσεων της Νέας Υόρκης που συνδέονται με ισραηλινούς εποικισμούς, ενώ δήλωσε ότι, αν γίνει δήμαρχος, θα επιδιώξει τη σύλληψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου σε περίπτωση επίσκεψής του στη Νέα Υόρκη. Παρόλο που έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να υπάρχει ως εβραϊκό κράτος, ως κράτος με ίσα δικαιώματα, η στάση του έχει προκαλέσει έντονη αντίθεση από ορισμένους στην εβραϊκή κοινότητα.
Οι θέσεις του αυτές του χάρισαν την υποστήριξη αριστερών εβραϊκών οργανώσεων, όπως η Jewish Voice for Peace Action, αλλά προκάλεσαν και έντονες αντιδράσεις. Συντηρητικοί άνθρωποι, όπως ο δισεκατομμυριούχος οικονομολόγος Μπιλ Άκμαν, τον κατηγορούν για «αντισημιτισμό», ενώ ο τωρινός δήμαρχος που κατηγορείται από το FBI για υποθέσεις διαφθοράς, Έρικ Άνταμς, τον αποκάλεσε «φιδέμπορα». Την ίδια στιγμή, ηγέτες οργανώσεων όπως η American Jewish Committee, το Metropolitan Council on Jewish Poverty και η Far Rockaway Jewish Alliance έχουν ενωθεί κατά του νεαρού υποψήφιου, υποστηρίζοντας ότι η ρητορική του καλλιεργεί αντισημιτική βία και ότι η εκλογή του θα καταστήσει την πόλη αφιλόξενη για Εβραίους. Ταυτόχρονα ο ρεπουμπλικάνος υποψήφιος και αντίπαλός του για το χρίσμα της πόλης, Κέρτις Σλίουα, χαρακτήρισε τον Μαμντάνι «πολύ ακραίο για μια πόλη ήδη σε αναταραχή».
Το ραπ παρελθόν του
Πριν εισέλθει στην πολιτική, ο Μαμντάνι ήταν γνωστός ως ράπερ με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Young Cardamom και αργότερα Mr. Cardamom. Η μουσική του, επηρεασμένη από τις ρίζες του, συνδύαζε στοιχεία από τη Νότια Ασία και τη χιπ-χοπ κουλτούρα. Αυτή η πτυχή της ζωής του προσθέτει μια μοναδική διάσταση στην εικόνα του, καθώς συνδέεται με τη νεολαία και την πολυπολιτισμική ταυτότητα της Νέας Υόρκης.
Ο ίδιος, με μια δόση αυτοσαρκασμού, έχει περιγράψει τον εαυτό του ως ράπερ δεύτερης κατηγορίας.
Ο παραλληλισμός του με την περίπτωση... Αλέξη Τσίπρα
Η άνοδος του Μαμντάνι φέρνει αναπόφευκτα στο μυαλό την πορεία του Αλέξη Τσίπρα στην ελληνική πολιτική σκηνή. Υπάρχουν εντυπωσιακές ομοιότητες που καθιστούν αυτή τη σύγκριση ιδιαίτερα επίκαιρη.
Και οι δύο ανέλαβαν ηγετικές θέσεις σε σχετικά νεαρή ηλικία. Ο Τσίπρας έγινε ηγέτης του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς στα 33 του, ο νεότερος αρχηγός ελληνικού κόμματος. Ομοίως, ο Μαμντάνι, στα 33 του, πέτυχε μια εντυπωσιακή νίκη στις προκριματικές εκλογές της Νέας Υόρκης. Και οι δύο θεωρήθηκαν άφθαρτοι και νέοι σε σχέση με το κυρίαρχο πολιτικό κατεστημένο. Η άνοδός τους ήταν απρόσμενη: ο Τσίπρας οδήγησε τον ΣΥΡΙΖΑ από ένα χαμηλό ποσοστό (4,6% το 2009) σε κυβερνητική δύναμη το 2015, όπως ο Μαμντάνι ανέτρεψε τις δημοσκοπήσεις του 1% για να νικήσει τον Κουόμο. Και οι δύο προσέλκυσαν μεγάλη λαϊκή αποδοχή, βασιζόμενοι σε ένα αντι-κατεστημένο, λαϊκό μήνυμα που υποσχόταν ριζικές αλλαγές και αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων των πολιτών.
Κάλλιστα θα μπορούσε να πει κανείς ότι το πλάνο παροχών και αλλαγών που υπόσχεται ο Μαμντάνι μοιάζει με το «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης στη ΔΕΘ το 2014».
Η σημασία της υποψηφιότητάς του
Η εκλογική αυτή ανατροπή υποδηλώνει μια βαθιά απογοήτευση των ψηφοφόρων από την παραδοσιακή πολιτική και μια έντονη επιθυμία για νέα άφθαρτα πρόσωπα. Η αρχικά άγνωστη ιδιότητα του Μαμντάνι μετατράπηκε σε πλεονέκτημα, συμβολίζοντας μια ρήξη με το παρελθόν, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση στις αποτυχίες και τα σκάνδαλα του πολιτικού κατεστημένου, όπως αυτά που βάραιναν τον Άντριου Κουόμο - 13 γυναίκες τον κατηγορούν για σεξουαλική παρενόχληση.
Αυτό το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στη Νέα Υόρκη, αλλά αντικατοπτρίζει σε μια ευρύτερη παγκόσμια πολιτική τάση, όπου οι ψηφοφόροι, κουρασμένοι από τους παραδοσιακούς πολιτικούς και την αντιληπτή διαφθορά ή αναποτελεσματικότητά τους είναι όλο και πιο πρόθυμοι να υποστηρίξουν διαφορετικούς υποψηφίους, ακόμη και εκείνους με περιορισμένη προηγούμενη εμπειρία.