«Της αγιωτάτης Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως
Ψωριάρες φτωχογειτονιές πού βρήκατε τόσο παχιά ομοιοτέλευτα;»
Ντίνος Χριστιανόπουλος
1974 και η Εκκλησία της Ελλάδος με την ευλογία του Οικουμενικού Πατριαρχείου χωρίζει την ιστορική Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, στα δυτικά και στα ανατολικά. Με έδρα τη Νεάπολη δημιουργεί την Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως που τα γεωγραφικά της όρια συμπίπτουν με αυτά της δυτικής Θεσσαλονίκης. Πρώτος Επίσκοπος, ο μακαριστός Διονύσιος, που επί 30 έτη διακόνησε την τοπική Εκκλησία και ακολουθεί από το 2004 μέχρι σήμερα ο Μητροπολίτης Βαρνάβας.
Πενήντα χρόνια προσφοράς, ζωής και διακονίας για την Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, στην εσπερία Θεσσαλονίκης, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Μητροπολίτης Βαρνάβας, στην περιοχή, που σύμφωνα με τον ίδιο, «υφίσταται ταξικό ρατσισμό».
Την πορεία και το έργο της Ιεράς Μητρόπολης εδώ και πέντε δεκαετίες ξεδιπλώνει ο Μητροπολίτης Βαρνάβας, σε συνάντησή μας πριν από λίγες ημέρες, στο Επισκοπείο, στην περιοχή των Μετεώρων, πάνω από την περιοχή του Στρεμπενιώτη. Εκεί μας υποδέχεται αρχικά ο π. Παντελεήμων Αναστασιάδης. Στην είσοδο του Επισκοπείου μάς εντυπωσιάζει ένας μεγάλος πίνακας του μοναχού π. Λουκά του Ξενοφωντινού. Πάνω στον καμβά απεικονίζεται ουσιαστικά η Μητρόπολη της δυτικής Θεσσαλονίκης, ο Χριστός στο κέντρο και περιμετρικά, το βάπτισμα, η μετάνοια, τα συσσίτια, οι φτωχοί, τα νοσοκομεία, η βιομηχανική περιοχή, οι φυλακές, τα κατηχητικά, ο Άγιος Γεώργιος ο Νεαπολίτης.
Μετά από λίγα λεπτά έρχεται στην κεντρική αίθουσα του Επισκοπείου ο Σεβασμιότατος Βαρνάβας, ο οποίος εδώ και 20 χρόνια είναι στο πηδάλιο της Ιεράς Μητρόπολης. «Ήταν μια ιστορική και προφητική απόφαση γιατί η Εκκλησία πρέπει να κατανοεί τις ανάγκες των ανθρώπων, να αφουγκράζεται και να καταλαβαίνει τι ζητούν οι άνθρωποι. Έτσι λοιπόν στα προσφυγικά, στην εσπερία της Θεσσαλονίκης, ιδρύεται η Ιερά Μητρόπολής μας», τονίζει ο Βαρνάβας και κάνει αναφορά στον Θεσσαλονικιό ποιητή Ντίνο Χριστιανόπουλο, που τότε, το 1974, είχε γράψει: «ψωριάρες φτωχογειτονιές πού βρήκατε τόσο παχιά ομοιοτέλευτα».
Πρώτος Επίσκοπος, ο μακαριστός Διονύσιος, που επί 30 έτη διακόνησε την τοπική Εκκλησία από το 1974 έως το 2004. Κρητικός στη καταγωγή, Μικρασιάτης, Σμυρνιός, μεγαλωμένος στη Σίνδο. Όπως αναφέρει ο Σεβασμιότατος Βαρνάβας, ο μακαριστός Διονύσιος «βηματίζει τριάντα χρόνια, οραματίζεται και κτίζει, χειροτονεί και ευλογεί και ένα θαύμα γίνεται πραγματικότητα στη δυτική Θεσσαλονίκη, εκκλησιές, πνευματικά κέντρα, φιλανθρωπικό έργο, πολιτισμός, ένας ολόκληρος κόσμος». Στο διάστημα της Αρχιερατείας του, κτίστηκαν και ανακαινίστηκαν εκ βάθρων 30 ναοί, ικανοί να καλύψουν τότε τις λειτουργικές ανάγκες. Όταν το βάρος της ασθένειάς του τον λυγίζει, ο Διονύσιος διακριτικά παραιτείται και από το 2004 έως σήμερα το τιμόνι της Μητρόπολης κρατά ο Βαρνάβας, ο οποίος μεγάλωσε και έζησε στη δυτική Θεσσαλονίκη, στα Διαβατά.
Οι τρεις κρίσεις των τελευταίων ετών και το φιλανθρωπικό έργο της Μητρόπολης
Μιλώντας για τους ανθρώπους της δυτικής Θεσσαλονίκης τούς περιγράφει ως Ολυμπιονίκες της καθημερινότητας τους οποίους συνάντησε η Εκκλησία το 1974. «Οι άνθρωποι της εσπερίας Θεσσαλονίκης είναι σπουδαίοι, είναι ταπεινοί και γεμάτοι αρχοντιά, είναι Ολυμπιονίκες της καθημερινότητας όπως τους αποκαλώ», υπογραμμίζει.
Στα χρόνια της αρχιερατείας Βαρνάβα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη φιλανθρωπία, στο κοινωνικό έργο και στην ποιμαντική διακονία. Σήμερα λειτουργούν 53 ενορίες με ανάλογα φιλόπτωχα ταμεία, δεκάδες συσσίτια, τράπεζες τροφίμων, παιδικός σταθμός, ξενώνες φιλοξενίας, κατασκηνώσεις. Κτίζονται όμως και λειτουργούν και άλλες δομές κοινωνικής στήριξης, όπως το Κοινωνικό Ιατρείο, το Φαρμακείο, το Παντοπωλείο, η Τράπεζα Ρουχισμού.
Η Ιερά Μητρόπολη προσφέρει ημερησίως γεύματα σε περίπου 8.000 άτομα. Είναι χαρακτηριστικά τα όσα αναφέρει ο Σεβασμιότατος για την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όπου όπως σημειώνει, υπήρξε η πλήρης ανατροπή των δεδομένων. «Εδώ ζούμε το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων. Οι φτωχοί ταΐζουν τους φτωχότερους σε ένα δίκτυο ασφαλείας και αγάπης που καλύπτει την εκκλησιαστική μας περιοχή. Οργανώθηκαν συσσίτια και κοινωνικές δομές με αμέτρητους και χιλιάδες εθελοντές», τονίζει, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά «στη διακονία των γυναικών, οι οποίες καθημερινά έως τα σήμερα διακονούν τον πάσχοντα και τον άνθρωπο που έχει ανάγκη».
Την περίοδο της οικονομικής κρίσης οι μερίδες αυξάνονταν ετησίως κατά χιλιάδες. Τον Δεκέμβριο του 2023 δίνονταν καθημερινά 7.389 μερίδες φαγητού, ενώ καθ΄ όλη τη διάρκεια του ίδιου έτους διανεμήθηκαν εννέα τόνοι τροφίμων από το Κοινωνικό Παντοπωλείο. Από τα μεγαλύτερα συσσίτια, αυτά στους Ιερούς Ναούς του Αγίου Αθανασίου στον Εύοσμο και των Αγίων Πάντων στην Ξηροκρήνη.
Διαβάστε - Θεσσαλονίκη: Πάνω από 8.000 άτομα ημερησίως στα συσσίτια της Μητρόπολης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως
Την ίδια χρονιά, 335 μαθητές και μαθήτριες λάμβαναν ημερησίως με διακριτικότητα και πολλές φορές χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν, πρόγευμα για το σχολείο τους. «Δεν είμαστε εμείς που θα λύσουμε τα προβλήματα της χώρας αλλά το μέλημα και η φροντίδα μας είναι να μη λείψει ένα πιάτο φαγητό από τα σπιτικά, ένα πρόγευμα από τα παιδιά στο σχολείο που δοκιμάζονται και μια στέγη γι΄ αυτούς που έρχονται πονεμένοι και ασθενούντες στα νοσοκομεία», σημειώνει.
Στην Ιερά Μητρόπολη δημιουργήθηκαν μαζί με τα συσσίτια, κοινωνικά ιατρεία, στα οποία προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εθελοντικά 14 γιατροί, η τράπεζα ρουχισμού, όπου και δόθηκαν πάνω από 7.000 είδη, το κοινωνικό φροντιστήριο από το οποίο βοηθήθηκαν 620 μαθητές. Δημιουργήθηκαν γηροκομείο καθώς και ξενώνες φιλοξενίας συγγενών, ασθενών και καρκινοπαθών, όπου καταγράφηκαν το 2023 πάνω από 2.900 διανυκτερεύσεις.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων της Ιεράς Μητρόπολης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου επισκέφθηκε τον περασμένο Μάιο κοινωνικές δομές στον ιστορικό Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου, στον Εύοσμο, με τον Μητροπολίτη να της παρουσιάζει το εθελοντικό και κοινωνικό έργο της Ιεράς Μητρόπολης.
Οι άλλες δύο κρίσεις ήταν η προσφυγική, με τον Μητροπολίτη να σημειώνει ότι η Εκκλησία ήταν παρούσα μέχρι η Πολιτεία και το Κράτος να βρουν τον βηματισμό τους, και η πανδημία, την οποία χαρακτηρίζει «δύσκολη περιπέτεια και σκληρό γεγονός». «Το να μην μπορείς να συναντηθείς, να αγαπηθείς, να αγκαλιαστείς, να κοινωνήσεις με τον άλλον είναι μια μεγάλη τραγικότητα. Οι εκκλησίες μας, το φιλανθρωπικό έργο με δυσκολίες, με μάσκες, προσπαθούσε να κρατηθεί, ο κόσμος φοβισμένος, τρομαγμένος, ήταν μια μεγάλη δυσκολία», τονίζει.
Ο Μητροπολίτης Βαρνάβας, η φωνή της δυτικής Θεσσαλονίκης
Μεγαλωμένος στα Διαβατά Θεσσαλονίκης ο Μητροπολίτης Βαρνάβας, έχει τις ρίζες του σε μια απλή και ταπεινή οικογένεια, πρόσφυγες δεύτερης γενιάς. Σπούδασε στην Εκκλησιαστική Σχολής της Λαμίας, συνέχισε στην Παιδαγωγική Ακαδημία και έπειτα στη Θεολογική Σχολή. Δηλώνει περήφανος για τα ένσημα που έχει στο ΙΚΑ από το εργοστάσιο μπισκότων Παπαδοπούλου. «Ξέρω τις είναι να ξυπνάς 6 το πρωί και νωρίτερα, ξέρω τι είναι βάρδια. Και εάν είμαι υπερήφανος για κάτι είναι για τα ένσημα του ΙΚΑ που τα κρατώ ως πολύτιμη παρακαταθήκη», αναφέρει. «Σ΄ αυτήν την περιοχή που η Εκκλησία με τοποθέτησε να υπηρετήσω τον κόσμο, είμαι ένας από αυτούς και χωρίς αυτούς δεν είμαι τίποτα. Με βοήθησε να καταλάβω τι είναι εργατιά, τι είναι ένσημο και πόσο σκληρό πράγμα είναι να χάνεις τη δουλειά σου, να κατανοώ την αξία των εργαζομένων».
Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Μητροπολίτης ύψωσε τη φωνή και το ανάστημά του για τη δυτική Θεσσαλονίκη. «Η περιοχή αυτή χρόνια τώρα, κοντά στα 100, από το τότε που υπάρχει, ζει στο περιθώριο, είναι no name, δεν υπάρχει στον χάρτη, στον σχεδιασμό. Τώρα αρχίζουν να φαίνονται κάποια πράγματα. Ο επίσκοπος δεν κάνει τίποτα άλλο από το να υπενθυμίζει, να εκπροσωπεί αυτούς που δεν εκπροσωπούνται, να ζητάει τα αυτονόητα για την αξιοπρέπεια των παιδιών του. Και η εκκλησία στα δυτικά, χρόνια τώρα αυτό κάνει, διεκδικεί ένα καλύτερο μέλλον, ένα καλύτερο αύριο για την αξιοπρέπεια αυτών των ανθρώπων που χρόνια ζουν στο περιθώριο. Η περιοχή υφίσταται ταξικό ρατσισμό και αυτό πρέπει να αλλάξει. Και βλέπω πως με τη χάρη του Θεού και με την αγάπη όλων αρχίζει κάτι να διαφαίνεται», καταλήγει.
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε στη Voria.gr η Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως
