Η συγκέντρωση του αναγκαίου αριθμού των υπογραφών για να γίνει δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ και την ανάπλασή της είναι ένα κομβικό γεγονός. Πρωτίστως είναι ένα πολιτικό γεγονός, το οποίο θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την τύχη ενός μεγάλου πρότζεκτ, ενός χώρου - τοπόσημου και του κυριότερου εξωστρεφούς θεσμού της Θεσσαλονίκης.
Στην Ελλάδα και ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη έχουμε εμπειρία από δημοψηφίσματα. Εννοώ στην πολύ σύγχρονη ιστορία μας. Αφενός έχουμε το δημοψήφισμα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, αφετέρου έχουμε το δημοψήφισμα για την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ.
Αφήνω κατά μέρος το πρώτο στο οποίο έγινε μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές κωλοτούμπες στην Ιστορία της χώρας και φυσικά το «ΟΧΙ» πετάχτηκε στα σκουπίδια. Δεν είχε την ίδια τύχη το δημοψήφισμα για το νερό.
Τι πέτυχε το συγκεκριμένο δημοψήφισμα είναι γνωστό. Σε πρώτη φάση η ΕΥΑΘ δεν ιδιωτικοποιήθηκε και το νερό παρέμεινε ας το πούμε δημόσιο αγαθό, όπως το εννοούν οι περισσότεροι. Ήταν επιτυχημένο εκείνο το δημοψήφισμα; Την αποτίμηση ας την κάνουν όσοι υποστήριξαν τη διεξαγωγή του κι όσοι ήταν απέναντι σε αυτή. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος πάντως ήταν ηχηρό και είχε και πολιτικό αντίκτυπο και άλλαξε την πορεία της ΕΥΑΘ και τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.
Πάμε τώρα στο νέο δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ
Ορθώς πανηγυρίζουν όσοι το στήριξαν από την αρχή και εδώ και δέκα μήνες δίνουν τη μάχη τους για να εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις του νόμου για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.
Κατάφεραν να συγκεντρώσουν 23.000 υπογραφές και να δημιουργήσουν τετελεσμένα, μέσα σε περίπου δέκα μήνες. Σε αυτούς τους δέκα μήνες η κυβέρνηση, το Υπερταμείο, η διοίκηση της ΔΕΘ και όσοι δεν ήθελαν να γίνει δημοψήφισμα τι έκαναν για να το αποτρέψουν;
Δεν θέλω να είμαι αφοριστικός και να πω δεν έκαναν τίποτα το ουσιαστικό. Αντιθέτως, έκαναν, αλλά το έκαναν με τους δικούς τους ρυθμούς και όταν στην πόλη η αντίθετη πλευρά είχε δημιουργήσει πλέον ένα κλίμα εναντίον του πρότζεκτ της ανάπλασης της ΔΕΘ.
Θυμίζω ότι όχι πολύ καιρό πριν είχαμε φτάσει σε ένα σημείο που το πρότζεκτ της ανάπλασης της ΔΕΘ (όπως το σχεδίαζαν Υπερταμείο και διοίκηση του φορέα, προφανώς με την κυβερνητική συμφωνία) είχε φτάσει στην τελική ευθεία πριν την έναρξη των διαδικασιών υλοποίησης (διαγωνισμός, ανάδοχος, σύμβαση, έργο). Το μόνο αγκάθι (επί χρόνια να μην ξεχνιόμαστε...) ήταν το χρηματοδοτικό. Εκεί εστίαζαν όλοι, εκείνο καθυστερούσε την έναρξη υλοποίησης μιας πρωθυπουργικής εξαγγελίας πολλών ετών και μιας εξαγγελίας από τον Κυριάκο Μητσοτάκη από το 2019, όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας.
Η αντίθεση ενός κόσμου στην ανάπλαση της ΔΕΘ ήταν δεδομένη και με σχετικά μικρή απήχηση κοινωνικά από τότε (πολύ παλιά πια) που άρχισε να συζητείται η παραμονή της ΔΕΘ στον σημερινό χώρο και η ανάπλαση του χώρου. Ένας κόσμος επέμενε ότι με την έξοδο από την οικονομική κρίση και τα μνημόνια (που ισχυρίζονται ότι ήταν ο παράγοντας για τον οποίο εγκαταλείφθηκε ο σχεδιασμός για μετεγκατάσταση της ΔΕΘ και δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου στο σημερινό εκθεσιακό κέντρο) έπρεπε να επιστρέψουμε στον πρότερο σχεδιασμό.
Η λογική της μετεγκατάστασης απέκτησε ευρύτερη κοινωνική αποδοχή όταν και ο νέος δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, ζήτησε με ζέση αλλαγές στο πρότζεκτ της ανάπλασης της ΔΕΘ, δίνοντας βάση στις αντίθετες φωνές και η κυβέρνηση άρχισε να κάνει δεύτερες σκέψεις και να υπαναχωρεί από τον αρχικό σχεδιασμό.
Το επόμενο ορόσημο αυτής της ιστορίας είναι η απόφαση του κ. Μητσοτάκη να βάλει τέλος το προηγούμενο καλοκαίρι στο πρότζεκτ της ανάπλασης και να πάει σε ένα νέο, το οποίο υιοθετούσε (στα λόγια διότι ούτε σε μακέτα δεν το έχουμε δει ακόμα) βασικά αιτήματα όσων είναι αντίθετοι με την ανάπλαση και την παραμονή της ΔΕΘ στον ίδιο χώρο.
Φυσικά οι κ.κ. Μητσοτάκης και Αγγελούδης προσπαθούσαν και προσπαθούν να αποκτήσει η ανάπλαση τη μέγιστη δυνατή κοινωνική αποδοχή, αλλά και οι δυο αρνούνται την προοπτική της μετεγκατάστασης της ΔΕΘ.
Όσο λοιπόν όλοι ασχολούνταν με το πώς θα αλλάξει ο αρχικός σχεδιασμός για να γίνει πιο αποδεκτός στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης, η αντίθετη πλευρά είχε ένα σταθερό αφήγημα, το οποίο ισχυροποιήθηκε στην ίδια κοινωνία.
Έτσι γίνεται πάντα όμως. Και η λεγόμενη Κοινωνία των Πολιτών πετυχαίνει τις όποιες νίκες πετυχαίνει. Να θυμίσω την ιστορία με τα αρχαία του σταθμού Βενιζέλου του μετρό ή ακόμα παλιότερα την κατασκευή της περιφερειακής οδού ή και ακόμα πιο πρόσφατα το Flyοver. Οι πολιτικοί και οι πολίτες είχαν εμπειρία από τέτοιου είδους κόντρες και αντιδράσεις. Συνεπώς, πολιτικά η διαχείριση της ανάπλασης της ΔΕΘ ήταν για κάποιους αποτυχημένη και για τους απέναντι πρόδηλα επιτυχημένη.
Πάμε τώρα στην επόμενη μέρα, η οποία έχει άλλωστε και μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το παρελθόν πάντα. Ειδικά από ένα παρελθόν το οποίο θα έπρεπε να διδάσκει, αλλά...
Ορισμένοι σκέφτονται πως η συγκέντρωση 23.000 υπογραφών δεν είναι αρκετή για να γίνει δημοψήφισμα και πάνω σε ένα τετελεσμένο (που δημιουργήθηκε εντός έδρας, στο δικό τους γήπεδο...) επιχειρούν να βρουν τεχνάσματα για να μη γίνει το δημοψήφισμα. Εγώ για παράδειγμα που θεωρώ πως η ΔΕΘ πρέπει να μείνει στον χώρο της και να γίνει μια γενναία ανάπλαση με όσο το δυνατόν περισσότερο πράσινο θεωρώ ότι το δημοψήφισμα πρέπει να γίνει. Λυπάμαι κύριοι, χάσατε.
Πλέον τα νομικά τερτίπια και τσαλιμάκια δεν μπορούν να σιγάσουν 23.000 υπογραφές. Πρωτίστως πολιτικά. Και νομίζω ότι το πολιτικό σκέλος της ανάπλασης πρέπει να το λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη όσοι έχουν αποφασιστικές αρμοδιότητες.
Η επόμενη μέρα είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Κι εκεί πρέπει να δοθεί βάρος κι από τις δυο πλευρές. Να πείσουν την κοινωνία με τα επιχειρήματά τους για το τι θα γίνει με τη ΔΕΘ.
Χωρίς να κρύβονται, χωρίς να φοβούνται, χωρίς να υπολογίζουν το κόστος, χωρίς να ντρέπονται, αλλά με επιχειρήματα. Ουσιαστικά πάμε από την αρχή. Πρέπει από την αρχή να πεισθεί η κοινωνία για την ανάγκη παραμονής ή μετεγκατάστασης της ΔΕΘ. Διότι στην παράμετρο του μητροπολιτικού πάρκου στο σημερινό διεθνές εκθεσιακό κέντρο όλοι συμφωνούν. Απλώς κάποιοι υπερθεματίζουν θέλοντας όλο τον χώρο πράσινο για να το πω χοντρικά, κάποιοι άλλοι θέλουν (επιμένω στα λόγια και τις ανακοινώσεις) το μεγαλύτερο μέρος πράσινο (όταν θα μας δείξουν και το τελικό σχέδιο, που ακόμα το περιμένουμε, θα μάθουμε πόσο και τι πράσινο...).
Το δημοψήφισμα, εφόσον όλοι σοβαρευτούν και κάνουν αυτό που δεν έκαναν εδώ και πολλά χρόνια τώρα, θα πρέπει να τους χαροποιεί και να τους ικανοποιεί όλους. Μπας και μάθουν επιτέλους όλοι να ζητούν τη γνώμη των τοπικών κοινωνιών κι όχι να σχεδιάζουν το μέλλον τους χωρίς αυτούς. Από τον πρώτο πολίτη μέχρι τον τελευταίο. Κι αυτό είναι ξεκάθαρη μομφή προς το Υπερταμείο και τη ΔΕΘ πρωτίστως. Γνωρίζω ότι προσπάθησαν να εξηγήσουν, αλλά έπρεπε αυτή η μάχη να δοθεί με συνέπεια και διάρκεια. Απευθύνεται όμως και σε όσους κέρδισαν τον πρώτο γύρο και θα γίνει το δημοψήφισμα. Θα πρέπει πλέον με επιχειρήματα να πείσουν την πλειοψηφία της κοινωνίας κι όχι ένα 10% γιατί πρέπει να πάει η ΔΕΘ αλλού εκτός του συγκεκριμένου χώρου.
Το βασικό ερώτημα λοιπόν δεν πρέπει να το θέτω εγώ ως δημοσιογράφος. Πρέπει να το βάλουν όλοι ανοιχτά και ξεκάθαρα στο τραπέζι. Ένα είναι το θέμα πια. Να μείνει ή να φύγει η ΔΕΘ από εκεί που είναι σήμερα. Όλα τα υπόλοιπα είναι στάχτη στα μάτια της κοινωνίας κατά τη γνώμη μου.
Προσωπικά επαναλαμβάνω ότι η άποψή μου δεν έχει αλλάξει, παρά το γεγονός ότι με ενθουσιάζει η προοπτική να αποκτήσουμε ένα μητροπολιτικό πάρκο εκατοντάδων στρεμμάτων στο κέντρο της πόλης και θα έδινα ρέστα για να γίνει πράξη μια τέτοια προοπτική. Δεν μπορώ να αγνοήσω την εκατονταετή ιστορία του θεσμού στον συγκεκριμένο χώρο και την ταύτισή του με αυτόν. Η ΔΕΘ πρέπει να παραμείνει στον σημερινό χώρο της. Οτιδήποτε άλλο συνιστά πορεία προς τον θάνατο του θεσμού. Αργό ή γρήγορο δεν έχει σημασία. Στην Αθήνα ορισμένοι ήδη τρίβουν τα χέρια τους με την προοπτική της μετεγκατάστασης στη Σίνδο (ποια Σίνδο θα μου πεις τώρα, αλλά τέλος πάντων εκεί που λένε στο ερώτημά τους οι θιασώτες του δημοψηφίσματος). Τόσα χρόνια παλεύουν κι εκείνοι να πάρουν τις κερδοφόρες εκθέσεις (και κυρίως τη γενική) από τη Θεσσαλονίκη. Κρίμα είναι οι καημένοι. Τι; Όχι; Και να μην παρεξηγηθώ από τους υπερευαίσθητους που γράφω «ποια Σίνδο;». Μια χαρά είναι η Σίνδος, απλά δεν υπάρχουν καν ακόμα οι προϋποθέσεις για τη φιλοξενία και τη δημιουργία διεθνούς εκθεσιακού κέντρου. Αν αποφασιστεί δηλαδή κάτι τέτοιο θα πρέπει όλοι να γνωρίζουν τα ζητήματα που προκύπτουν και σε εκείνον τον χώρο (που σκοπίμως δεν αναφέρεται ρητώς σε επίπεδο οικοπέδου στο σχετικό ερώτημα της Οργανωτικής Επιτροπής του Δημοψηφίσματος).
Η ουσία πάντως δεν είναι στις προσδοκίες των πρωτευουσιάνων. Η ουσία είναι σε εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις και στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα και οι οποίοι δεν φαίνονται και τόσο αποφασισμένοι, χρόνια τώρα στο θέμα της ανάπλασης της ΔΕΘ. Όπως τα έκαναν ας τα βγάλουν πέρα πλέον. Αλλά να ξεπεράσουν με κόλπα το δημοψήφισμα και να μη γίνει ή να μη σεβαστούν το αποτέλεσμά του θα τους γυρίσει μπούμερανγκ. Νόμος. Στο φινάλε ας ξεβολευτούν όλοι κι ας δώσουν τη μάχη, έχοντας εμπιστοσύνη στους πολίτες...
