Τρεις νομικοί της Θεσσαλονίκης με ειδίκευση στο συνταγματικό δίκαιο συνέταξαν ένα αναλυτικό ενημερωτικό σημείωμα για το σχεδιαζόμενο δημοτικό δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ. Όπως αναφέρει η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος ΔΕΘ, θα είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται ο συγκεκριμένος νόμος για τα τοπικά δημοψηφίσματα (4555/18), οπότε εγείρονται διάφορα ζητήματα γύρω από τη διαδικασία.
Με το κείμενό τους λοιπόν, ο Ακρίτας Καϊδατζής (αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου), η Ιφιγένεια Καμτσίδου (καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου) και ο Χαράλαμπος Κουρουνδής (διδάκτορας Νομικής), παρουσιάζουν τα βασικά βήματα ως τη διεξαγωγή, τα οποία συνοπτικά αφορούν:
1. Η αίτηση για το δημοψήφισμα πρέπει να κατατεθεί στο δημοτικό Συμβούλιο υπογεγραμμένη από τουλάχιστον το 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων του δήμου (στην περίπτωσή αυτή 23.000), είτε με φυσική υπογραφή, είτε ψηφιακά. Αν υπάρξει αμφισβήτηση για το γνήσιο των υπογραφών, το τελευταίο έχει ένα μήνα για να κάνει τον σχετικό έλεγχο.
2. Το δημοτικό Συμβούλιο είναι επίσης υποχρεωμένο να ελέγξει αν το προτεινόμενο δημοψήφισμα τηρεί τις προδιαγραφές του νόμου -π.χ. ότι δεν αφορά την εθνική ασφάλεια ή την εξωτερική πολιτική- και κρίνει αν έχει συμβουλευτικό ή δεσμευτικό χαρακτήρα. Στη συνέχεια, είναι υποχρεωμένο να το προκηρύξει, μέσα σε δύο μήνες από την κατάθεση των υπογραφών.
3. Το προτεινόμενο ερώτημα, οφείλει να είναι πλήρες, σύντομο και σαφές, μη μεροληπτικό και να απαντιέται με διαζευκτικό τρόπο (πχ «Ναι» ή «Όχι»). Οι τρεις νομικοί διαπιστώνουν ότι το προτεινόμενο ερώτημα πληροί αυτές τις νόμιμες προδιαγραφές. Σημειώνουν ωστόσο ότι αν το δημοτικό Συμβούλιο διαπιστώσει και τεκμηριώσει ότι το προτεινόμενο από τους πολίτες ερώτημα δεν πληροί τα παραπάνω, μπορεί κατ’ εξαίρεση να προτείνει την αναδιατύπωσή του, η οποία όμως δεν θα πρέπει να αφίσταται πολιτικά από το νόημα και τον σκοπό του αρχικώς υποβληθέντος αιτήματος.
Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος ΔΕΘ αναφέρει ότι «όπως φαίνεται λοιπόν και από την παρέμβαση των νομικών, η πρωτοβουλία των δημοτών για το δημοψήφισμα είναι σε πλήρη σύμπνοια με το γράμμα και το πνεύμα του νόμου, ενός νόμου που -όπως οι ίδιοι σημειώνουν- έχει ως σκοπό "την ενεργοποίηση και τη δημοκρατική ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών, καθώς και στην ευρύτερη νομιμοποίηση των αποφάσεων επί σημαντικών ζητημάτων". Καθώς λοιπόν οι 23.000 υπογραφές συμπληρώνονται, η πόλη μας θα έχει σύντομα την τιμή να διενεργήσει το πρώτο δημοτικό δημοψήφισμα στην ιστορία της χώρας».